જીડીપીનો નવો ફોર્મ્યુલા: 10 વર્ષ જૂનો નિયમ ખતમ, હવે બદલાઈ જશે દેશની કમાણીનો આખો હિસાબ!
ભારત સરકાર દેશના આર્થિક વિકાસને માપવાની રીતમાં એક ક્રાંતિકારી ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. આવતીકાલે એટલે કે 27 ફેબ્રુઆરીના રોજ જ્યારે જીડીપી (GDP) ના નવા આંકડા જાહેર થશે, ત્યારે 10 વર્ષથી ચાલી આવતો જૂનો નિયમ સમાપ્ત થઈ જશે. અત્યાર સુધી દેશની કમાણીનો હિસાબ 2011-12 ના વર્ષને ‘બેઝ યર’ (Base Year) એટલે કે આધાર વર્ષ માનીને કરવામાં આવતો હતો, પરંતુ હવે તેની જગ્યાએ 2022-23 ને નવું આધાર વર્ષ બનાવવામાં આવશે. આ ફેરફાર માત્ર આંકડાકીય નથી, પરંતુ તે ભારતની બદલાતી અર્થવ્યવસ્થાની અસલી અને આધુનિક તસવીર રજૂ કરવાનું એક માધ્યમ છે.
છેલ્લા એક દાયકામાં ભારતીય અર્થતંત્રનું સ્વરૂપ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયું છે. જૂના ફોર્મ્યુલામાં કોરોના મહામારી પછી આવેલા ફેરફારો અને તેજીથી વધી રહેલા ડિજિટલ બજારની સાચી અસર દેખાતી નહોતી. સરકારના આ નિર્ણયથી હવે દેશની વિકાસ દરનો અંદાજ વધુ સચોટ અને વાસ્તવિક બની શકશે. હાલમાં જ છૂટક મોંઘવારી (CPI) નું આધાર વર્ષ પણ બદલીને 2024 કરવામાં આવ્યું છે, અને હવે તે જ દિશામાં જીડીપીના આંકડાઓને પણ અપડેટ કરવામાં આવી રહ્યા છે.
નવા ફોર્મ્યુલાની જરૂર કેમ? ઓનલાઇન બિઝનેસ અને ગિગ વર્કર્સનો સમાવેશ
જીડીપી ગણતરીની જૂની પદ્ધતિ એટલે કે 2011-12 નું આધાર વર્ષ એવા સમયનું હતું જ્યારે સ્માર્ટફોન, હાઈ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટ અને ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ ભારતમાં ખૂબ જ મર્યાદિત હતા. આજે ભારત વિશ્વનું સૌથી મોટું ડિજિટલ અર્થતંત્ર બની રહ્યું છે. નવા આધાર વર્ષ 2022-23 ના અમલીકરણ સાથે, અર્થવ્યવસ્થામાં આવતા નવા ક્ષેત્રોનો સચોટ હિસાબ રાખવો સરળ બનશે.
-
ડિજિટલ માર્કેટ અને ઈ-કોમર્સ: ઓનલાઇન શોપિંગ, ડિજિટલ સર્વિસિસ અને પ્લેટફોર્મ ઈકોનોમીનો ફાળો હવે જીડીપીમાં સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાશે.
-
ગિગ વર્કર્સની કમાણી: સ્વિગી, ઝોમેટો, ઉબેર જેવા પ્લેટફોર્મ્સ સાથે જોડાયેલા લાખો ગિગ વર્કર્સની કમાણી અને તેમની આર્થિક ભૂમિકાનો અત્યાર સુધી જૂની પદ્ધતિમાં સંપૂર્ણ સમાવેશ થતો નહોતો. નવો ફોર્મ્યુલા આ અસંગઠિત છતાં મોટા સેક્ટરને અર્થતંત્રના મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવશે.
-
નવા ઉદ્યોગો: સ્ટાર્ટઅપ કલ્ચર અને નવી ટેકનોલોજી આધારિત ઉદ્યોગો જે 2011 માં અસ્તિત્વમાં નહોતા, તે હવે દેશની કમાણીના હિસાબમાં મહત્વનું સ્થાન મેળવશે.
અર્થતંત્ર પર શું અસર થશે? સામાન્ય માણસ માટે શું બદલાશે?
જ્યારે પણ જીડીપીનું આધાર વર્ષ બદલાય છે, ત્યારે અર્થતંત્રના કદ (Size of Economy) માં સામાન્ય રીતે મોટો ઉછાળો જોવા મળે છે. કારણ કે નવા વર્ષમાં મોંઘવારી અને બદલાયેલી વપરાશની આદતો (Consumption Patterns) ને સામેલ કરવામાં આવે છે. આ ફેરફારથી ભારતની અર્થવ્યવસ્થા પાંચ ટ્રિલિયન ડોલરના લક્ષ્યાંક તરફ કેટલી ઝડપથી આગળ વધી રહી છે, તેનો સાચો ડેટા વિશ્વ સમક્ષ આવશે.
સામાન્ય માણસ માટે આ ફેરફારનો અર્થ એ છે કે સરકાર હવે જમીની સ્તરે રહેલી આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને વધુ સારી રીતે સમજી શકશે. જ્યારે સરકાર પાસે સચોટ આંકડા હશે, ત્યારે શિક્ષણ, આરોગ્ય અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટેની નીતિઓ વધુ અસરકારક બનશે. જો જીડીપીમાં કૃષિ અને સેવા ક્ષેત્રનો ફાળો નવી રીતે માપવામાં આવશે, તો તે મુજબ જ બજેટની ફાળવણી પણ બદલાઈ શકે છે. ટૂંકમાં, દેશની કમાણીનો નવો હિસાબ ભારતને વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી આર્થિક શક્તિ બનાવવાની દિશામાં એક મજબૂત અને વૈજ્ઞાનિક પગલું સાબિત થશે. વિદેશી રોકાણકારો માટે પણ આ નવા આંકડા વધુ વિશ્વસનીય રહેશે, જેનાથી દેશમાં વિદેશી મૂડીરોકાણ વધવાની પણ શક્યતા છે.
