તિજોરીમાં પડેલું સોનું બની શકે છે મોટી કમાણીનું સાધન, જાણો શા માટે લોકો દાગીના વેચી રહ્યા છે?
ભારતીય ઘરોમાં સોનાને માત્ર એક આભૂષણ જ નહીં, પરંતુ મુશ્કેલીના સમયનું સાથી ગણવામાં આવે છે. પરંતુ હાલમાં બજારની સ્થિતિ કંઈક અલગ જ વાર્તા કહી રહી છે. સોનાના ભાવ જે થોડા સમય પહેલા રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચ્યા હતા, તેમાં હવે ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. આ ઘટાડાને જોતા મોટી સંખ્યામાં લોકો પોતાના જૂના દાગીના વેચીને રોકડ રકમ મેળવવા તરફ વળ્યા છે. ઈન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA) ના ડેટા મુજબ, એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં ભારતીય પરિવારોએ લગભગ 50 ટન જૂનું સોનું વેચ્યું છે, જે પાછલા વર્ષની સરખામણીએ 43% નો મોટો ઉછાળો છે.
લોકો સોનું શા માટે વેચી રહ્યા છે?
સોનાના ભાવમાં આવેલા રેકોર્ડ ઉછાળા પછી છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં તેમાં નોંધપાત્ર સુધારો (Correction) જોવા મળ્યો છે. શુક્રવારે સવારે MCX પર સોનાનો ભાવ 10 ગ્રામ દીઠ આશરે 1,44,199 રૂપિયાની આસપાસ હતો, જે તેના સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તર કરતા ઘણો નીચે છે. બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે સોનાના ભાવ આગામી સમયમાં 1.2 લાખ રૂપિયા સુધી ઘટી શકે છે. આ ડરને કારણે લોકોમાં એવી લાગણી છે કે જો ભાવ વધુ ઘટશે, તો તેમને તેમના દાગીનાની ઓછી કિંમત મળશે.
IBJA ના નેશનલ સેક્રેટરી સુરેન્દ્ર મહેતાના જણાવ્યા અનુસાર, “ભારતીય ગ્રાહકો સોનાની ઊંચી કિંમતનો લાભ લઈને તેને રોકડમાં પરિવર્તિત કરી રહ્યા છે.” લોકોમાં ભાવ વધુ ઘટવાની દહેશત છે, જેના કારણે તેઓ સોનું સાચવી રાખવાને બદલે તેને વેચીને નફો બુક કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે.
વૈશ્વિક બજારમાં સોના પર દબાણ
સોનું વેચવાનો આ ટ્રેન્ડ માત્ર ભારતમાં જ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક બજારમાં પણ સોનાના ભાવ દબાણ હેઠળ છે. સોમવારે સ્પોટ ગોલ્ડમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા છે, જેના સીધા પ્રભાવ હેઠળ સોનાના ભાવ ઘટ્યા છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરોમાં વધારો થવાની અપેક્ષા પણ કિંમતી ધાતુ પર દબાણ વધારી રહી છે.
ગોલ્ડ રિસાયક્લિંગ વ્યવસાયને વેગ
જૂનું સોનું વેચવાના આ વધતા ટ્રેન્ડનો ફાયદો ભારતની સંગઠિત ‘ગોલ્ડ રિસાયક્લિંગ’ ઇન્ડસ્ટ્રીને થઈ રહ્યો છે. જે સોનું વર્ષોથી તિજોરીમાં ધૂળ ખાઈ રહ્યું હતું, તે હવે રિસાયક્લિંગ દ્વારા અર્થતંત્રમાં પાછું ફરી રહ્યું છે. મુથૂટ એક્સિમ જેવી સંસ્થાઓએ તેમના નેટવર્કમાં જૂના સોનાના જથ્થામાં 40% નો વધારો નોંધ્યો છે. મુથૂટ એક્સિમના સીઈઓ કિયુર શાહ કહે છે કે, “ગ્રાહકો હવે સંગઠિત અને પારદર્શક ચેનલો દ્વારા તેમના પડતર સોનાનું મુદ્રીકરણ કરવામાં વધુ આરામદાયક અનુભવી રહ્યા છે.”
ભારત માટે આ કેમ મહત્વનું છે?
ભારત વિશ્વમાં સોનાનો સૌથી મોટો ગ્રાહક છે, પરંતુ આપણે આપણી જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું સોનું આયાત કરીએ છીએ. નાણાકીય વર્ષ 2026 માં ભારતે લગભગ 72.4 અબજ ડોલરનું સોનું આયાત કર્યું હતું. 2025માં રિસાયકલ કરેલું સોનું આશરે 125-150 ટન હતું, અને ઉદ્યોગના અંદાજ મુજબ, જો આ ટ્રેન્ડ ચાલુ રહ્યો તો આ આંકડો વધીને 200-250 ટન સુધી પહોંચી શકે છે.
એક અંદાજ મુજબ ભારતીય ઘરોમાં 30,000 ટનથી વધુ સોનું પડેલું છે. જો આ સોનું રિસાયકલ થઈને બજારમાં આવે, તો ભારતની સોનાની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટી શકે છે અને દેશના અર્થતંત્રને મોટી રાહત મળી શકે છે.
શું તમારે પણ તમારું સોનું વેચી દેવું જોઈએ?
આ એક એવો પ્રશ્ન છે જે અત્યારે અનેક લોકોના મનમાં હશે. તાજેતરના સમયમાં જે રીતે લોકો સોનું વેચી રહ્યા છે, તે સૂચવે છે કે ઘણા પરિવારો નફો બુક કરવા માંગે છે. જોકે, નાણાકીય આયોજનકારો (Financial Planners) ની સલાહ છે કે, સોનું વેચવાનો નિર્ણય ટૂંકા ગાળાના ભાવના ફેરફાર પર નહીં, પરંતુ તમારી વ્યક્તિગત જરૂરિયાતો પર આધારિત હોવો જોઈએ.
-
જો તમારે પૈસાની જરૂર હોય: જો તમારી પાસે જૂના દાગીના છે જેનો તમે ઉપયોગ નથી કરતા, તો વર્તમાન ભાવ તમારા માટે આ આદર્શ તક હોઈ શકે છે.
-
લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે: જો તમે લાંબા ગાળાના રોકાણકાર છો, તો સોનું ફુગાવો, ભૌગોલિક-રાજકીય અનિશ્ચિતતા અને બજારની અસ્થિરતા સામે રક્ષણ (Hedge) તરીકે કામ કરે છે. આવા કિસ્સામાં, સોનું વેચવાને બદલે તેને જાળવી રાખવું હિતાવહ છે.
