ઈલોન મસ્કની કંપનીમાં આલ્ફાબેટનો $94 બિલિયનનો હિસ્સો; બન્યો ગૂગલનો સૌથી મૂલ્યવાન ફાઇનાન્શિયલ પોર્ટફોલિયો
ટેકનોલોજી અને વૈશ્વિક બિઝનેસ જગતમાં સમયસર લેવાયેલો એક નાનો અને સચોટ નિર્ણય કેવી રીતે વિશાળ આર્થિક સામ્રાજ્ય ઊભું કરી શકે છે, તેનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ ગૂગલની પેરન્ટ કંપની આલ્ફાબેટ (Alphabet) અને ઈલોન મસ્કની અંતરિક્ષ કંપની સ્પેસએક્સ (SpaceX) વચ્ચે જોવા મળ્યું છે. વર્ષો પહેલાં સ્પેસએક્સમાં કરવામાં આવેલું એક સાધારણ વ્યૂહાત્મક રોકાણ આજે ગૂગલ માટે સોનાની ખાણ સાબિત થયું છે.
વૈશ્વિક શેરબજાર અને ટેકનોલોજી સેક્ટરમાં દીર્ઘદ્રષ્ટિથી કરવામાં આવતા રોકાણો હંમેશા અકલ્પનીય વળતર આપે છે. વિશ્વની સૌથી મોટી ટેકનોલોજી કંપનીઓમાં ગણાતી ગૂગલની પેરન્ટ કંપની આલ્ફાબેટ (Alphabet) એ આ વાત સાબિત કરી બતાવી છે. વર્ષો પહેલાં ગૂગલે સ્પેસ એક્સપ્લોરેશન અને ઉપગ્રહ ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં અગ્રેસર એવી ઈલોન મસ્કની સ્પેસએક્સ (SpaceX) કંપનીમાં એક વ્યૂહાત્મક રોકાણ કર્યું હતું. આજે તે જ નાનું રોકાણ આલ્ફાબેટની અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી અને મૂલ્યવાન સંપત્તિઓમાંની એક બની ગયું છે.
આલ્ફાબેટના તાજેતરના નાણાકીય અહેવાલ મુજબ, સ્પેસએક્સમાં તેના ઇક્વિટી હિસ્સાનું મૂલ્ય હવે આશરે $૯૪ બિલિયન (અંદાજે ₹૮ લાખ કરોડ રૂપિયા) સુધી પહોંચી ગયું છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે યોગ્ય સમયે સાચા વિઝન પર લગાવવામાં આવેલો દાવ કંપની માટે કેટલો ફાયદાકારક નિવડી શકે છે.
રોકાણનું મૂલ્ય અચાનક કેવી રીતે આટલું વધી ગયું?
વર્ષ ૨૦૧૫ માં ગૂગલ અને ફિડેલિટીએ મળીને સ્પેસએક્સમાં આશરે ૧ બિલિયન ડૉલરનું રોકાણ કર્યું હતું, જેમાં ગૂગલનો હિસ્સો અંદાજે ૯ ટકા જેટલો હતો. તે સમયે સ્પેસએક્સનું મુખ્ય ધ્યાન પુનઃઉપયોગી (Reusable) રોકેટ ટેકનોલોજી વિકસાવવા પર હતું.
સમય જતાં સ્પેસએક્સના બિઝનેસમાં વિસ્ફોટક વૃદ્ધિ જોવા મળી. કંપનીએ માત્ર કમર્શિયલ રોકેટ લોન્ચિંગ ક્ષેત્રે એકચક્રી શાસન જ સ્થપાયું નથી, પરંતુ તેના ઉપગ્રહ આધારિત ઇન્ટરનેટ પ્રોજેક્ટ ‘સ્ટારલિંક’ (Starlink) એ વૈશ્વિક ટેલિકોમ માર્કેટની દિશા બદલી નાખી. સ્પેસએક્સના કુલ વેલ્યુએશનમાં થયેલા આ સીધા અને તીવ્ર ઉછાળાના કારણે આલ્ફાબેટના હિસ્સાનું મૂલ્ય પણ ઝડપથી વધીને $૯૪ બિલિયનના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું.
$૮૦ બિલિયનનો હિસ્સો ‘લોક-અપ’ ગાળા હેઠળ
આલ્ફાબેટ માટે આ રોકાણ નાણાકીય રીતે ખૂબ જ મજબૂત સંપત્તિ સમાન છે, પરંતુ કંપની આ તમામ રકમ તાત્કાલિક રોકડમાં રૂપાંતરિત કરી શકશે નહીં. રિપોર્ટ અનુસાર, આલ્ફાબેટના $૯૪ બિલિયનના કુલ હોલ્ડિંગ્સમાંથી આશરે $૮૦ બિલિયન જેટલો હિસ્સો હાલમાં લોક-અપ (Lock-up) સમયગાળા હેઠળ આવે છે.
લોક-અપ અવધિના કાનૂની અને નાણાકીય નિયમોને કારણે આલ્ફાબેટ આ શેરને તાત્કાલિક બજારમાં વેચી શકતી નથી. જોકે, બેલેન્સ શીટની મજબૂતી અને કંપનીની એકંદર નેટવર્થ વધારવામાં આ રોકાણ ખૂબ જ નિર્ણાયક ভূমিকা ભજવી રહ્યું છે.
સ્પેસએક્સના મુખ્ય બિઝનેસ ગ્રોથ ડ્રાઇવર્સ
સ્પેસએક્સની આ સફળતા પાછળ બે મુખ્ય બાબતો જવાબદાર માનવામાં આવે છે:
૧. કોમર્શિયલ રોકેટ લોન્ચ: નાસા (NASA) સહિત વિશ્વની અનેક મોટી સંસ્થાઓ અને દેશો માટે સેટેલાઇટ લોન્ચ કરવાનો બિઝનેસ.
૨. સ્ટારલિંક (Starlink): પૃથ્વીના અંતરિયાળ અને દુર્ગમ વિસ્તારો સુધી હાઇ-સ્પીડ સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ પહોંચાડતી સેવા, જેનું યુઝર બેઝ વિશ્વભરમાં ખૂબ ઝડપથી વધી રહ્યું છે.
આ બંને પ્રોજેક્ટ્સે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ અકબંધ રાખ્યો છે અને ભવિષ્યમાં પણ કંપનીનું મૂલ્યાંકન વધુ વધવાની પ્રબળ શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે.
રોકાણકારોની ભવિષ્યની રણનીતિ પર નજર
હવે વિશ્વભરના આર્થિક વિશ્લેષકો અને વોલ સ્ટ્રીટના રોકાણકારો એ જોવા માટે ઉત્સુક છે કે જ્યારે આલ્ફાબેટનો લોક-અપ સમયગાળો પૂર્ણ થશે, ત્યારે કંપની શું નિર્ણય લેશે? શું આલ્ફાબેટ આલ્ફા રોકાણ તરીકે આ હિસ્સો સ્પેસએક્સમાં જાળવી રાખશે કે પછી નફો કમાવવા માટે ધીમે ધીમે પોતાના શેર વેચીને ભંડોળ મુક્ત કરશે?
જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સ્પેસએક્સ ભવિષ્યની સ્પેસ ઈકોનોમીનું નેતૃત્વ કરી રહી છે, તેથી આલ્ફાબેટ લાંબા ગાળા માટે પોતાની ભાગીદારી ચાલુ રાખી શકે છે.
