દિવ્યાંગ કર્મચારીઓને પ્રમોશનમાં મળશે અનામતનો લાભ: ગુજરાત સરકારે બનાવી ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ
ગુજરાત સરકારના વહીવટી તંત્રમાં ફરજ બજાવતા દિવ્યાંગ કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓ માટે એક અત્યંત આશાસ્પદ અને મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. રાજ્ય સરકારી સેવાઓમાં દિવ્યાંગ કર્મચારીઓને પદોન્નતિ (પ્રોમોશન) માં અનામતનો લાભ આપવા સંદર્ભે એક સુગ્રથિત નીતિ ઘડવા માટે સરકારે પાંચ સભ્યોની ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની રચના કરી છે. આ નિર્ણયથી રાજ્યના દિવ્યાંગ કર્મચારીઓમાં કરિયરના વિકાસ અને સમાન તકો મેળવવા માટે એક નવો ઉત્સાહ અને આશાનો સંચાર થયો છે.
લાંબા સમયથી દિવ્યાંગ કર્મચારીઓ દ્વારા પ્રોમોશનમાં અનામતની માંગણી કરવામાં આવી રહી હતી. સરકારના આ સકારાત્મક પગલાથી દિવ્યાંગ કર્મયોગીઓને વહીવટી માળખામાં યોગ્ય સ્થાન અને સન્માન મળશે, જેથી તેઓ પોતાના કૌશલ્યનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરી શકશે.
મુખ્ય સચિવના અગ્રમુખપદે ઉચ્ચ સ્તરીય કમિટીની રચના
રાજ્ય સરકાર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા ઠરાવ મુજબ, આ વિશેષ કમિટીના અગ્રમુખ (અધ્યક્ષ) તરીકે રાજ્યના મુખ્ય સચિવ (Chief Secretary) ને જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, વહીવટી અને કાનૂની બાબતોનું ઊંડું જ્ઞાન ધરાવતા અધિકારીઓને પણ આ કમિટીમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.
કમિટીના મુખ્ય સભ્યોમાં નીચે મુજબના વરિષ્ઠ અધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે:
સામાન્ય વહીવટ વિભાગ (GAD) ના ઉચ્ચ અધિકારી
સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગ ના પ્રતિનિધિ
કાયદા વિભાગ (Law Department) ના વરિષ્ઠ અધિકારી
દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ માટેના કાર્યાલયના કમિશનર (Commissioner for PwD)
આ પાંચ સભ્યોની ટીમ દિવ્યાંગ કર્મચારીઓના હકો, કાનૂની પાસાઓ અને નીતિવિષયક બાબતોનો ઊંડો અભ્યાસ કરશે.
કાનૂની જોગવાઈઓ અને સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓનો થશે ગહન અભ્યાસ
મુખ્યમંત્રીના નેતૃત્વ હેઠળ સામાન્ય વહીવટ વિભાગ (GAD) દ્વારા રચાયેલી આ સમિતિને ચોક્કસ કાર્યો અને જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવી છે. આ સમિતિ મુખ્યત્વે રાજ્ય સરકારી સેવાઓ અને કેડરમાં દિવ્યાંગોને પ્રોમોશનમાં અનામત આપવા અંગેના પ્રવર્તમાન કાનૂની નિયમો અને ભારત સરકારની માર્ગદર્શિકા (DoPT guidelines) નો અભ્યાસ કરશે.
આ સિવાય, માનનીય સુપ્રીમ કોર્ટ અને વિવિધ હાઈકોર્ટ દ્વારા દિવ્યાંગોના પ્રોમોશનમાં રિઝર્વેશન અંગે આપવામાં આવેલા મહત્વપૂર્ણ ચુકાદાઓનું કાળજીપૂર્વક વિશ્લેષણ કરવામાં આવશે. કાયદાકીય અડચણો દૂર કરીને એક એવી પારદર્શક નીતિ બનાવવાનો પ્રયાસ થશે જે ભવિષ્યમાં કોઈ કાનૂની વિવાદમાં ન સપડાય.
અન્ય રાજ્યોની નીતિઓનો તુલનાત્મક અભ્યાસ
ભારતના અન્ય કેટલાક રાજ્યોમાં દિવ્યાંગ કર્મચારીઓ માટે પ્રોમોશનમાં અનામત અંગેની નીતિઓ પહેલેથી જ અમલમાં છે. ગુજરાત સરકારની આ સમિતિ અન્ય રાજ્ય સરકારો દ્વારા બનાવવામાં આવેલા નીતિ-નિયમો અને જોગવાઈઓનો તુલનાત્મક અભ્યાસ (Comparative Analysis) પણ કરશે.
કયા રાજ્યમાં કેટલા ટકા અનામત આપવામાં આવે છે, ત્યાં તેનો અમલ કેવી રીતે થાય છે અને તેનાથી કર્મચારીઓ તથા વહીવટી તંત્રને શું ફાયદો થયો છે, તે તમામ બાબતોનો વિગતવાર અહેવાલ તૈયાર કરવામાં આવશે. આ અભ્યાસના આધારે ગુજરાત માટે સૌથી યોગ્ય અને વ્યવહારુ મોડેલ તૈયાર કરવામાં આવશે.
સિફારિશો અને અમલીકરણ માટેની ભલામણો
સમિતિનો મુખ્ય હેતુ દિવ્યાંગ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને પ્રોમોશનમાં અનામત આપવા માટે એક યોગ્ય, ન્યાયી અને સર્વગ્રાહી નીતિ ઘડવાનો છે.
અનામતની ટકાવારી: અન્ય રાજ્યો અને કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓના આધારે પ્રોમોશનમાં કેટલા ટકા અનામત આપવી તે અંગે સમિતિ સ્પષ્ટ ભલામણ કરશે.
રોસ્ટર અને પ્રક્રિયા: અનામત નીતિના યોગ્ય અમલીકરણ માટે કયા વહીવટી પગલાં લેવા, રોસ્ટર રજિસ્ટર કેવી રીતે નિભાવવું તે અંગે પણ માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
માહિતી એકત્ર કરવાની સત્તા: સમિતિને જરૂર જણાય તો રાજ્ય સરકારના કોઈ પણ વિભાગ કે કચેરી પાસેથી દિવ્યાંગ કર્મચારીઓનો ડેટા, માહિતી કે અભિપ્રાય મંગાવવાની સંપૂર્ણ સત્તા આપવામાં આવી છે.
સરકાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી ચોક્કસ સમયમર્યાદામાં સમિતિ પોતાની કામગીરી પૂર્ણ કરીને પોતાનો વિગતવાર અહેવાલ રાજ્ય સરકારને સોંપશે.
ગુજરાત સરકારનું સંવેદનશીલ અને સમાવેશી કદમ
રાજ્યના દિવ્યાંગ કર્મયોગીઓના સશક્તિકરણ અને તેમને સમાન તકો પૂરી પાડવાના હેતુથી લેવાયેલો આ નિર્ણય ગુજરાત સરકારની સંવેદનશીલ અને સમાવેશી (Inclusive) રણનીતિ દર્શાવે છે. “સૌનો સાથ, સૌનો વિકાસ” ની વિભાવનાને ચરિતાર્થ કરતું આ પગલું દિવ્યાંગ કર્મચારીઓનું મનોબળ વધારશે.
હવે આ ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિના અભ્યાસ અને તેમની સિફારિશો આવ્યા બાદ રાજ્ય સરકાર દ્વારા પ્રોમોશનમાં અનામત અંગેનો આખરી અને ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવામાં આવશે, જેની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોવાઈ રહી છે.
