શું તમે HDFC બેંકના ગ્રાહક છો? બેંકે વિદેશમાંથી ભેગા કર્યા ₹17,000 કરોડ – જુઓ તમારા પર શું અસર થશે!
ભારતની સૌથી મોટી પ્રાઇવેટ સેક્ટરની બેંક, HDFC બેંકે નાણાકીય ક્ષેત્રે એક નવો અને વિશાળ કીર્તિમાન સ્થાપિત કર્યો છે. બેંકે તાજેતરમાં જ માહિતી આપતા જણાવ્યું છે કે તેણે સિનિયર અનસિક્યોર્ડ બોન્ડ્સ (Senior Unsecured Bonds) દ્વારા વિદેશી બજારમાંથી 1.75 અબજ ડોલર (એટલે કે અંદાજે ₹17,000 કરોડ) જેટલી માતબર રકમ એકત્ર કરી છે.
સાલ 2008ની વૈશ્વિક આર્થિક મંદી (Global Financial Crisis) પછીના સમયગાળામાં કોઈ પણ ભારતીય બેંક દ્વારા વિદેશી માર્કેટમાંથી આટલું મોટું ફંડ એકત્ર કરવામાં આવ્યું હોય તેવી આ પ્રથમ ઘટના છે. આ ગતિવિધિ દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક રોકાણકારોનો ભારતીય બેંકિંગ વ્યવસ્થા અને ખાસ કરીને HDFC બેંકની આર્થિક મજબૂતી પર કેટલો ઊંડો વિશ્વાસ છે.
GIFT સિટીથી થયો સમગ્ર વ્યવહાર: બે અલગ-અલગ હિસ્સામાં બોન્ડ જારી કરાયા
HDFC બેંકે આ ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે ગુજરાતમાં આવેલા વૈશ્વિક નાણાકીય કેન્દ્ર GIFT સિટી (Gujarat International Finance Tec-City) સ્થિત પોતાની શાખાનો ઉપયોગ કર્યો છે. આ બોન્ડ્સને ડ્યુઅલ-ટ્રેન્ચ (Dual-Tranche) એટલે કે બે અલગ-અલગ ભાગોમાં જારી કરવામાં આવ્યા છે:
પ્રથમ હિસ્સો (3 વર્ષની મુદત): આ હિસ્સા હેઠળ બેંકે 500 મિલિયન ડોલર જારી કર્યા છે.
બીજો હિસ્સો (5 વર્ષની મુદત): આ હિસ્સા હેઠળ બેંકે 1.25 અબજ ડોલર સફળતાપૂર્વક એકત્ર કર્યા છે.
GIFT સિટીથી થયેલ આટલો મોટો વ્યવહાર એ પણ પુરવાર કરે છે કે ભારતનું આ આંતરરાષ્ટ્રીય ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસ સેન્ટર હવે ગ્લોબલ ફાઇનાન્સનું એક મોટું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે.
વ્યાજ દર, મેચ્યોરિટી અને પ્રાઇસ ગાઇડન્સની વિગતો
આ બોન્ડ્સ પર મળનારા વ્યાજ દર (કૂપન રેટ) અને તેની મેચ્યોરિટી ડેટ અંગે બેંક દ્વારા તમામ સ્પષ્ટતાઓ કરવામાં આવી છે:
3 વર્ષના બોન્ડ્સ: આ બોન્ડ્સ પર 5.159% નો કૂપન રેટ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આ બોન્ડ્સ 26 ઓગસ્ટ, 2029 ના રોજ મેચ્યોર (પરિપક્વ) થશે. તેનું પ્રાઇસ ગાઇડન્સ T+88 બેસિસ પોઇન્ટ્સ (bps) રાખવામાં આવ્યું છે.
5 વર્ષના બોન્ડ્સ: આ હિસ્સા પર 5.401% નો કૂપન રેટ રહેશે. આ બોન્ડ્સ 26 ઓગસ્ટ, 2031 ના રોજ મેચ્યોર થશે અને તેનું પ્રાઇસ ગાઇડન્સ T+100 બેસિસ પોઇન્ટ્સ (bps) છે.
રોકાણકારોને આ બોન્ડ્સ પર દર છ મહિને નિયમિતપણે વ્યાજ ચૂકવવામાં આવશે, અને આ બંને ભાગોનું સત્તાવાર સેટલમેન્ટ 26 ઓગસ્ટ ના રોજ પૂર્ણ થશે.
ભારતીય બેંકો શા માટે વિદેશી ડેટ માર્કેટ તરફ વળી રહી છે?
છેલ્લા કેટલાક સમયથી માત્ર HDFC બેંક જ નહીં, પરંતુ દેશની ઘણી પ્રાઇવેટ અને પબ્લિક સેક્ટરની બેંકો વિદેશી ડેટ માર્કેટમાંથી ફંડ ઊભું કરી રહી છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની ખાસ નીતિ છે.
રિઝર્વ બેંકે એક્સExternal Commercial Borrowing (ECB) માટે એક ખાસ કન્સેશનલ સ્વૈપ વિન્ડો (Concessional Swap Window) શરૂ કરી છે, જે ચાલુ વર્ષના અંત સુધી કાર્યરત રહેવાની છે. આ વિન્ડોને કારણે ભારતીય બેંકો માટે વિદેશથી સસ્તા દરે ભંડોળ મેળવવું અને તેને ભારતીય રૂપિયામાં કન્વર્ટ કરવું ખૂબ જ ફાયદાકારક અને સુગમ બન્યું છે. દેશમાં લોનની વધતી માંગને પૂરી કરવા માટે બેંકો આ તકનો પૂરો લાભ ઉઠાવી રહી છે.
અન્ય પ્રમુખ બેંકોએ પણ વિદેશમાંથી ભંડોળ એકત્ર કર્યું
HDFC બેંક સિવાય દેશની અન્ય મુખ્ય બેંકો પણ આ રેસમાં પાછળ નથી. તાજેતરના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો:
IDFC ફર્સ્ટ બેંક: તાજેતરમાં જ વિદેશી બોન્ડ્સ દ્વારા 500 મિલિયન ડોલર એકત્ર કર્યા છે.
કોટક મહિન્દ્રા બેંક: પોતાની પ્રથમ પાંચ વર્ષની બોન્ડ ઇશ્યૂ યોજના હેઠળ અંદાજે 650 મિલિયન ડોલર એકત્ર કરવામાં સફળ રહી છે.
ICICI બેંક અને સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI): દેશની આ દિગ્ગજ બેંકોએ પણ આ જ માર્ગ અપનાવીને વિદેશી માર્કેટમાંથી નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં મોટું ભંડોળ મેળવ્યું છે.
આ દર્શાવે છે કે ભારતીય નાણાકીય ક્ષેત્ર વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની મજબૂત પકડ બનાવી રહ્યું છે.
રેટિંગ્સ, લિસ્ટિંગ અને 144A રૂટનું મહત્વ
HDFC બેંક દ્વારા જારી કરાયેલા આ બોન્ડ્સનું લિસ્ટિંગ ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય એક્સચેન્જ (India INX) અને નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) પર કરવામાં આવશે, જેનાથી ટ્રેડિંગમાં સરળતા રહેશે.
વૈશ્વિક ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સીઓએ પણ આ બોન્ડ્સને ખૂબ જ સારો પ્રતિસાદ આપ્યો છે:
Moody’s એ આ બોન્ડ્સને Baa3 ક્રેડિટ રેટિંગ આપ્યું છે.
S&P Global એ આ બોન્ડ્સને BBB રેટિંગ આપ્યું છે.
અહીં નોંધવા જેવી બાબત એ છે કે બેંકે આ ફંડ 144A રૂટ (144A Route) દ્વારા એકત્ર કર્યું છે. આ એક આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય નિયમ છે. અનસિક્યોર્ડ બોન્ડ્સ હોવાને કારણે તેનો સરળ અર્થ એ થાય છે કે આ બોન્ડ્સ જારી કરવા બદલ બેંકે પોતાની કોઈ પણ મિલકત કે ગેરંટી ગીરો (Security) તરીકે રાખવી પડી નથી. ગીરો વગર પણ આટલું મોટું ભંડોળ મળવું એ HDFC બેંકની બજારમાં રહેલી મજબૂત શાખ અને વિશ્વસનીયતાનો પુરાવો છે.
