ગુજરાતમાં ગરમીથી છુટકારો, પરંતુ દેશના ૧૧ રાજ્યોમાં કુદરતી આફતનું જોખમ
એપ્રિલ મહિનાની આકરી ગરમી બાદ ૧ મે, ૨૦૨૬ના રોજ મે મહિનાની શરૂઆત કંઈક અલગ અંદાજમાં થઈ છે. ગુજરાતમાં છેલ્લા પાંચ દિવસથી તાપમાનમાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, જે સામાન્ય જનતા માટે મોટા રાહતના સમાચાર છે. જોકે, ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ દેશના અન્ય ૧૧ રાજ્યો માટે આગામી ૨૦ કલાક અત્યંત જોખમી ગણાવ્યા છે. ઉત્તર અને પૂર્વ ભારતના રાજ્યોમાં ભારે વરસાદ, વાવાઝોડું અને કરા પડવાની ગંભીર ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે.
ગુજરાતમાં ગરમીનો પારો ગગડ્યો
ગુજરાતમાં જે તાપમાન પાંચ દિવસ પહેલા ૪૫.૮ ડિગ્રી સુધી પહોંચી ગયું હતું, તેમાં હવે ૩ થી ૪ ડિગ્રીનો નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. ગુરુવારે રાજ્યનું મહત્તમ તાપમાન ૪૨.૪ ડિગ્રી નોંધાયું હતું. અમદાવાદમાં પણ ગરમીની તીવ્રતા ઘટીને ૪૧.૭ ડિગ્રી થઈ છે. હવામાન વિભાગના મતે, સમુદ્રી પવનોની દિશામાં ફેરફાર અને પડોશી રાજ્યોમાં સર્જાયેલી સિસ્ટમને કારણે ગુજરાતમાં કાળઝાળ ગરમીમાં આંશિક રાહત મળી છે.
કેમ બદલાયું હવામાન? સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશનની અસર
હાલમાં હવામાનમાં આવેલા આ મોટા ફેરફાર પાછળ બે મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે: ૧. દક્ષિણ-પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં નીચલા ટ્રોપોસ્ફિયરમાં અપર એર સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન સક્રિય થયું છે. ૨. દક્ષિણ-પશ્ચિમ રાજસ્થાન અને તેની સરહદે આવેલા જિલ્લાઓ પર પણ આવી જ એક સિસ્ટમ કાર્યરત છે. આ સિસ્ટમોને કારણે વાતાવરણમાં ભેજનું પ્રમાણ વધ્યું છે અને તોફાની પવનો ફૂંકાવાની શક્યતા પ્રબળ બની છે.
૧૧ રાજ્યોમાં તોફાની વરસાદનું એલર્ટ
હવામાન વિભાગે ૧ મે ના રોજ જે ૧૧ રાજ્યોમાં ભારે વરસાદ અને ૬૦ થી ૭૦ કિમી/કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની આગાહી કરી છે તેમાં નીચેના રાજ્યો સામેલ છે:
-
ઉત્તર ભારત: દિલ્હી, પંજાબ, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ.
-
પૂર્વ અને મધ્ય ભારત: બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ.
-
પૂર્વોત્તર ભારત: આસામ, નાગાલેન્ડ અને જમ્મુ-કાશ્મીર.
ખાસ કરીને બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશમાં વીજળી પડવાની અને કરા પડવાની શક્યતા વધુ છે. પર્વતીય રાજ્યો જેવા કે ઉત્તરાખંડ અને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં મુસાફરી કરતા પ્રવાસીઓને સાવચેત રહેવા જણાવાયું છે, કારણ કે ભારે પવનને કારણે ભૂસ્ખલન જેવી ઘટનાઓ બની શકે છે.
લોકો માટે ખાસ સાવચેતી
આગામી ૨૦ કલાક દરમિયાન પૂર્વી ભારતના રાજ્યોમાં લોકોને ખુલ્લા મેદાનમાં ન જવાની અને વીજળીના થાંભલા કે વૃક્ષો નીચે આશ્રય ન લેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. ઝડપી પવનને કારણે કાચા મકાનો અને હોર્ડિંગ્સને નુકસાન થઈ શકે છે. પર્વતીય વિસ્તારોમાં જતા પહેલા સ્થાનિક હવામાન સમાચારની ચોક્કસ તપાસ કરી લેવી જોઈએ.
ગુજરાત માટે ગરમીમાં મળેલી રાહત આનંદદાયક છે, પરંતુ ઉત્તર ભારતના રાજ્યો માટે કુદરતનો પલટો ચિંતાનો વિષય છે. વાતાવરણમાં થઈ રહેલા આ ફેરફારો ગ્લોબલ વોર્મિંગની અસરો હોવાનું પણ નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે. આવનારા ૨-૩ દિવસોમાં દેશભરમાં હવામાનના મિશ્ર મિજાજ જોવા મળશે.
