ઝારખંડમાં ભરતી પરીક્ષા કૌભાંડ મામલે યુવાનોનો આક્રોશ: હેમંત સોરેન પાસે રાજીનામાની માંગ અને વિધાનસભા ઘેરાવની તૈયારીઓ
ઝારખંડ પબ્લિક સર્વિસ કમિશન (JPSC) અને ઝારખંડ સ્ટાફ સિલેક્શન કમિશન (JSSC CGL) ની ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત ગડબડી અને પેપર લીકના વિરોધમાં પાટનગર રાંચી સહિત સમગ્ર રાજ્યમાં વિદ્યાર્થીઓનો આક્રોશ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. છેલ્લા ૧૩ દિવસથી સતત ચાલી રહેલા આ આંદોલન અને ભૂખ હડતાળ વચ્ચે હવે વિદ્યાર્થીઓએ સીધા જ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેન સામે મોરચો માંડ્યો છે. આંદોલનકારી યુવાનોએ મુખ્યમંત્રીના રાજીનામાની માંગણી સાથે ઔપચારિક જાહેરાત કરી છે કે જો તેમની માંગણીઓ સંતોષવામાં નહીં આવે, તો તેઓ ૧૦ ઓગસ્ટે રાજ્ય વિધાનસભાનો ઘેરાવ કરશે.
૧૩ દિવસથી સળગતું આંદોલન અને ભૂખ હડતાળ
રાંચીમાં યોજાયેલા આ વિરોધ પ્રદર્શનમાં મોટી સંખ્યામાં ઉમેદવારો અને વિદ્યાર્થીઓ ભાગ લઈ રહ્યા છે. છેલ્લા ત્રણ દિવસથી ચાલુ અનિશ્ચિત મુદતની ભૂખ હડતાળને કારણે અનેક વિદ્યાર્થીઓની તબિયત લથડવા લાગી છે. ભૂખ હડતાળ પર બેસેલા યુવાનોનો આરોપ છે કે તેમણે પોતાના ભવિષ્ય માટે આકરું પગલું ભરવું પડ્યું છે, કારણ કે રાજ્ય સરકાર તેમની વાજબી માંગણીઓ પ્રત્યે સંપૂર્ણપણે બિનસંવેદનશીલ રહી છે.
ભૂખ હડતાળ પર બેઠેલા એક વિદ્યાર્થીએ ભાવુક થઈને જણાવ્યું હતું કે, “અમારી તબિયત સતત બિગડી રહી છે. ઊભા થતી વખતે ચક્કર આવે છે, છતાં સરકારના પેટનું પાણી હલતું નથી. મુખ્યમંત્રી રાજ્યના વાલી સમાન હોય છે. જ્યારે સંતાનો ભૂખ્યા રહે ત્યારે વાલીને દુઃખ થવું જોઈએ. પણ અહીં અમને માત્ર આશ્વાસનો આપવામાં આવે છે, નક્કર ન્યાય નથી મળતો.”
સોનમ વાંગચુકની મધ્યસ્થતા અને સત્યાગ્રહનું સ્વરૂપ
આ આંદોલનનો મુખ્ય ચહેરો બની ચૂકેલા ‘ઝારખંડ ક્રાંતિકારી લોકતાંત્રિક મોરચા’ (JKLM) ના નેતા દેવેન્દ્ર નાથ મહતો પણ અન્ન-જળનો ત્યાગ કરીને આંદોલન કરી રહ્યા હતા. જોકે, સુપ્રસિદ્ધ પર્યાવરણવિદ્ અને સામાજિક કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુક સાથેની વાતચીત બાદ તેમણે પાણી અને મીઠું લેવાનું સ્વીકાર્યું હતું.
સોનમ વાંગચુકે આંદોલનકારીઓને સંબોધતા કહ્યું હતું કે, “તમે તમારા ભવિષ્ય અને ન્યાય માટે જીવ જોખમમાં મૂકીને મોટું પગલું ભર્યું છે. પરંતુ આપણો હેતુ સરકારના આત્માને જગાડવાનો છે, જીવન ટૂંકાવવાનો નથી. તેથી લડત લાંબી ચલાવવા માટે શરીરને સ્વસ્થ રાખવું જરૂરી છે.” વાંગચુકની સલાહ બાદ વિદ્યાર્થીઓએ લડત ચાલુ રાખીને સત્યાગ્રહનું સ્વરૂપ વધુ તીવ્ર બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.
“મુખ્યમંત્રી પદ માટે અયોગ્ય”: સોરેન સામે વિદ્યાર્થીઓનો સીધો પ્રહાર
આંદોલનકારી વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા નેતા રાહુલ ક્રાંતિએ આકરા પ્રહારો કરતા જણાવ્યું હતું કે, “અમે સરકાર સાથે વાટાઘાટો કરવા માટે હંમેશા તૈયાર છીએ. પરંતુ સરકારનો અભિગમ હજુ પણ સકારાત્મક દેખાતો નથી. સરકાર સતત પોતાની એજન્સીઓ દ્વારા તપાસ કરાવવાની વાતો કરે છે. જો સરકાર નિષ્પક્ષ છે અને કશું છુપાવવા નથી માંગતી, તો સીબીઆઈ (CBI) તપાસનો આદેશ આપવા સામે શું વાંધો હોઈ શકે?”
બીજા એક પ્રદર્શનકારી વિદ્યાર્થીએ જણાવ્યું કે, મુખ્યમંત્રી બેંગલુરુથી પરત આવ્યાને દિવસો વીતી ગયા હોવા છતાં તેમણે આ ગંભીર પરિસ્થિતિની યોગ્ય નોંધ લીધી નથી. આથી યુવાનોમાં ભારે રોષ છે અને તેઓ માને છે કે વર્તમાન મુખ્યમંત્રી પદની ગરિમા અને જવાબદારી જાળવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.
તિરંગા માર્ચ અને પારદર્શક વાટાઘાટોની શરત
સરકાર અને આંદોલનકારીઓ વચ્ચે ગતિરોધ દૂર કરવા માટે રાજ્ય સરકારે પ્રતિનિધિઓ મોકલીને પાંચ સભ્યોના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે બંધ બારણે બેઠક યોજવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. પરંતુ વિદ્યાર્થીઓએ આ પ્રસ્તાવ સ્વીકારવા અંગે ભારે સાવચેતી દાખવી છે.
વિદ્યાર્થીઓના પ્રવક્તા પીયૂષ કુમાર સિંહે સ્પષ્ટ કર્યું કે, “સરકારના પ્રતિનિધિઓએ બેઠકની દરખાસ્ત કરી છે, પરંતુ ભૂતકાળના અનુભવોને જોતાં અમે બંધ બારણે થતી બેઠકો પર વિશ્વાસ કરી શકતા નથી. અમારી સ્પષ્ટ માંગ છે કે સરકાર સાથે જે પણ વાતચીત થાય તે મીડિયા અને જનતાની સમક્ષ હોવી જોઈએ, જેથી કોઈ પણ પ્રકારની ગેરસમજ કે છૂપા સમાધાનને સ્થાન ન રહે.”
આ માગણી સાથે વિદ્યાર્થીઓએ રાંચીના માર્ગો પર વિશાળ ‘તિરંગા માર્ચ’નું આયોજન કર્યું હતું. હાથમાં રાષ્ટ્રધ્વજ લઈને નીકળેલા હજારો યુવાનોએ “પરીક્ષાના પેપરો અને સરકારી નોકરીઓનું વેચાણ બંધ કરો” ના નારા લગાવ્યા હતા.
રાજભવનની દખલ: રાજ્યપાલ સંતોષ કુમાર ગંગવારની ગંભીર નોંધ
સમગ્ર વિવાદ વધુ ઘેરો બનતાં મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેને રાજ્યપાલ સંતોષ કુમાર ગંગવાર સાથે લોકભવન (રાજભવન) ખાતે મુલાકાત કરી હતી અને JPSC તથા JSSC CGL પરીક્ષા કૌભાંડ અંગેની વર્તમાન સ્થિતિ વિશે માહિતી આપી હતી.
રાજભવન દ્વારા જારી કરાયેલા અધિકૃત નિવેદન અનુસાર, રાજ્યપાલે આ સમગ્ર મામલાને અત્યંત ગંભીર ગણાવ્યો છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, “સરકારી ભરતી પંચો (Commissions) એ એવી પારદર્શક અને સુનિશ્ચિત કાર્યપ્રણાલી અપનાવવી જોઈએ જેથી તેમની નિષ્પક્ષતા અને વિશ્વાસનીયતા પર સહેજ પણ શંકાને સ્થાન ન રહે. રાજ્યના લાખો યુવાનોનું ભવિષ્ય આ પરીક્ષાઓ સાથે જોડાયેલું છે.”
બીજી તરફ, મુખ્યમંત્રી સોરેને રાજ્યપાલને આશ્વાસન આપ્યું હતું કે તેમની સરકાર વિદ્યાર્થીઓને ન્યાય અપાવવા માટે કટિબદ્ધ છે અને કથિત ગડબડીઓ સામે યોગ્ય તપાસ હાથ ધરવામાં આવશે.
૧૦ ઓગસ્ટે વિધાનસભા ઘેરાવની રણનીતિ
સરકાર તરફથી કોઈ નક્કર નિર્ણય કે CBI તપાસની ગેરંટી ન મળતાં, વિદ્યાર્થી આંદોલન સમિતિએ પોતાનો આગામી કાર્યક્રમ યથાવત રાખવાની જાહેરાત કરી છે. વિદ્યાર્થીઓએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે ૧૦ ઓગસ્ટે થનારો ઝારખંડ વિધાનસભાનો ઘેરાવ નિર્ધારિત સમયપત્રક મુજબ જ થશે.
આ ઘેરાવ કાર્યક્રમ માટે રાજ્યના ખૂણે-ખૂણેથી હજારો વિદ્યાર્થીઓ રાંચી પહોંચી રહ્યા છે. આંદોલનકારીઓનું કહેવું છે કે જો સરકાર તેમની માંગણીઓ સ્વીકારીને દોષિતો સામે આકરી કાર્યવાહી નહીં કરે અને પરીક્ષા પ્રક્રિયા રદ્દ કરીને નવી નિષ્પક્ષ પરીક્ષાની તારીખ જાહેર નહીં કરે, તો આ આંદોલન વધુ ઉગ્ર રૂપ ધારણ કરશે.
ભરતી કૌભાંડ અને યુવા ભવિષ્યનો પ્રશ્ન
ઝારખંડમાં JPSC અને JSSC CGL જેવી મોટી સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં પેપર લીક અને ગડબડીના આરોપો નવા નથી. વર્ષોથી તૈયારી કરતા બેરોજગાર યુવાનો માટે આ પરીક્ષાઓ ઉજ્જવળ ભવિષ્યની એકમાત્ર આશા હોય છે. પરંતુ વારંવાર અનિયમિતતાઓ અને કૌભાંડોના કારણે યુવાનોનો સરકારી તંત્ર પરથી વિશ્વાસ ઉઠી રહ્યો છે.
જ્યારે વિદ્યાર્થીઓ વર્ષો સુધી સખત પરિશ્રમ કરે છે અને અંતે પરીક્ષાઓમાં ભ્રષ્ટાચારના કારણે તેમના સ્વપ્નો રોળાઈ જાય છે, ત્યારે આ પ્રકારનો વિસ્ફોટક જનઆક્રોશ જોવા મળે છે. આ આંદોલન માત્ર એક રાજીનામાની માંગ પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ તે રાજ્યની સમગ્ર ભરતી સિસ્ટમમાં મૂળભૂત સુધારા અને પારદર્શિતા લાવવાની યુવાનોની ઝુંબેશ બની ગયું છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ૧૦ ઓગસ્ટના વિધાનસભા ઘેરાવ પહેલાં સરકાર વિદ્યાર્થીઓ સાથે કોઈ સર્વસંમત ઉકેલ શોધી શકે છે કે પછી આ ગતિરોધ રાજ્યમાં નવું રાજકીય સંકટ ઊભું કરે છે.
