આંતરડાના ગુડ બેક્ટેરિયા ઘટાડશે ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ: જાણો રોજિંદા આહારમાં શું ફેરફાર કરવા?
આજના આધુનિક યુગમાં અનિયમિત ખાનપાન, બેઠાડુ જીવન અને માનસિક તણાવને કારણે હાઈ કોલેસ્ટ્રોલની સમસ્યા ઘરે-ઘરે જોવા મળી રહી છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિનું કોલેસ્ટ્રોલ લેવલ વધે છે, ત્યારે સૌથી પહેલો વિચાર તળેલું અને ઓઈલી ફૂડ બંધ કરવાનો આવે છે.
પરંતુ જાણીતા ન્યુટ્રિશનિસ્ટ લવનીત બત્રાના જણાવ્યા અનુસાર, આપણે જે ખોરાક લઈએ છીએ તે જ માત્ર કોલેસ્ટ્રોલ પર અસર નથી કરતો, પરંતુ આપણું ‘પાચનતંત્ર’ (ગટ હેલ્થ) કેટલું સ્વસ્થ છે તે પણ એટલું જ મહત્વનું છે. આંતરડામાં રહેલા ઉપયોગી બેક્ટેરિયા, પાચનમાર્ગની બળતરા અને શરીરમાં પિત્તનો પ્રવાહ (Bile Flow) કોલેસ્ટ્રોલને બહાર કાઢવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. તેમણે આંતરડાની આરોગ્યપ્રદ સ્થિતિ સુધારીને કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવા માટે એક સરળ ૩-પગલાંનો અભિગમ રજૂ કર્યો છે.
૧. પિત્તના પ્રવાહને સરળ અને સક્રિય બનાવો
શરીરમાં જમા થયેલી વધારાની ચરબીને પચાવવા અને ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલને બહાર ફેંકવા માટે યકૃત (લિવર) માંથી નીકળતું પિત્ત (Bile) અત્યંત જરૂરી છે. જો પિત્તનો પ્રવાહ યોગ્ય રહે તો લોહીમાં કોલેસ્ટ્રોલ એકઠું થતું નથી.
પિત્તના ઉત્પાદન અને પ્રવાહને સુધારવા માટે દરરોજ નરણા કોઠે સવારે નવશેકા પાણીમાં જીરું અને થોડો લીંબુનો રસ ઉમેરીને પીવો જોઈએ. આ ઉપરાંત, અઠવાડિયામાં બેથી ત્રણ વખત તાજા પપૈયાનો રસ પીવાથી લિવર અને પિત્તાશયની કાર્યક્ષમતા વધે છે, જેથી શરીરમાંથી કોલેસ્ટ્રોલ કુદરતી રીતે ઓછું થવા લાગે છે.
૨. પાચનતંત્રની સોજા અને બળતરા (Inflammation) ઓછી કરો
જો પાચનમાર્ગમાં બળતરા કે સોજો રહેતો હોય તો તેનાથી શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલ અને ટ્રાઇગ્લિસેરાઇડનું સ્તર ખૂબ જ ઝડપથી વધી શકે છે. પાચનતંત્રને શાંત અને સ્વસ્થ રાખવા માટે આહારની કેટલીક ટેવો બદલવી જરૂરી છે.
રાત્રિના ભોજનમાં કાચું વનસ્પતિ સલાડ ખાવાનું ટાળવું જોઈએ, કારણ કે તે રાત્રે પચવામાં ભારે પડે છે અને આંતરડા પર દબાણ લાવે છે. આ સિવાય, પોતાના મુખ્ય ભોજનમાં દરરોજ એક ચમચી શુદ્ધ દેશી ઘીનો સમાવેશ કરવો ફાયદાકારક છે. ઘી આંતરડાના અસ્તરને મુલાયમ બનાવે છે. સાથે જ, રસોઈમાં હળદર, આદુ અને જીરા જેવા ઔષધીય મસાલાઓનો નિયમિત ઉપયોગ કરવાથી પાચનતંત્રનો સોજો ઝડપથી ઘટે છે.
૩. આંતરડાના ‘સારા બેક્ટેરિયા’ ને મજબૂત બનાવો
આપણા આંતરડામાં અબજો સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ રહેલા છે. જ્યારે આંતરડામાં ફાયદાકારક એટલે કે ‘સારા બેક્ટેરિયા’નું પ્રમાણ યોગ્ય હોય છે, ત્યારે ચરબીનું પાચન સરળતાથી થાય છે અને શરીરમાં ખોટો સોજો આવતો નથી.
સારા બેક્ટેરિયાને પોષણ આપવા માટે પ્રીબાયોટિક્સ (Prebiotics) થી ભરપૂર એવા રાંધેલા કાળા કે સફેદ ચણાનો આહારમાં સમાવેશ કરવો જોઈએ. જ્યારે આંતરડાને શક્તિ આપવા પોષ્ટિક ફળોનો પોર્રીજ (દલિયા) ખાવો જોઈએ. એકલું દહીં ખાવાને બદલે તેને કોઈ પ્રીબાયોટિક ખોરાક સાથે ભેગું કરીને ખાવાથી બમણો લાભ થાય છે. આ ઉપરાંત, બપોરે કે રાત્રે ભોજન લીધા પછી માત્ર ૧૦ મિનિટ હળવું ચાલવાથી (વોકિંગ) પાચનક્રિયા અત્યંત ઝડપી અને સરળ બને છે.
કડક ડાયેટિંગ નહીં, પણ નાની આદતો બદલો
કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવા માટે અત્યંત કડક કે આકરા ડાયેટ પ્લાનનું પાલન કરીને શરીરને કષ્ટ આપવાની જરૂર નથી. તમારા રોજિંદા આહાર અને દિનચર્યામાં આવા નાના પરંતુ અસરકારક ફેરફારો કરવાથી પાચનતંત્ર મજબૂત બને છે. સ્વસ્થ આંતરડાં માત્ર કોલેસ્ટ્રોલ જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યમાં થતાં હૃદયરોગ અને ડાયાબિટીસ જેવા રોગો સામે પણ શરીરને સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડે છે.
