વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર સંકટ: કાચા તેલના ભાવ ૧૦૦ ડોલરની ઉપર પહોંચ્યા
મધ્ય પૂર્વ (Middle East) ના સળગતા હાલાત અને વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાંથી એકવાર ફરી અત્યંત ડરામણી અને ચિંતાજનક ખબરો સામે આવી રહી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને ખાડીના વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં કોમર્શિયલ જહાજો તથા બુનિયાદી માળખા પર થયેલા ધમાકેદાર હુમલાઓ બાદથી આખી દુનિયામાં કાચા તેલની સપ્લાય બાધિત થવાનું ગંભીર સંકટ ઊભું થઈ ગયું છે. આ ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને અફરાતફરીની સીધી અસર સોમવારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર પર સ્પષ્ટ જોવા મળી, જ્યાં કાચા તેલની કિંમતોમાં જોરદાર અને બેકાબૂ ઉછાળો નોંધાયો. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ આશરે ૩ ટકાની ભારે બઢત સાથે ઉછળીને ૧૦૭.૭૪ ડોલર પ્રતિ બેરલના ઊંચા સ્તરને વટાવી ગયું, જ્યારે યુએસ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ પણ ૨.૮૮ ટકા મજબૂત થઈને ૧૦૨.93 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયું. તેલની કિંમતોમાં આવેલા આ અચાનક ઉછાળાએ દુનિયાભરના બજારો અને સામાન્ય જનતાની ચિંતા વધારી દીધી છે.
સાઉદી અરેબિયા પર ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલા, હૂતીઓએ બનાવ્યું નિશા
સાઉદી રાજ્ય મીડિયા અનુસાર, હુથી બળવાખોરોએ દેશના દક્ષિણ જાઝાન પ્રાંતને નિશાન બનાવીને ભીષણ હુમલો કર્યો. આ હુમલામાં અનેક રહેણાંક ઘરો અને એક સ્થાનિક મસ્જિદને ભારે નુકસાન થયું. વધુમાં, આતંકવાદીઓએ ડ્રોન અને મિસાઇલોનો ઉપયોગ કરીને પડોશી પ્રાંતમાં સાઉદી લશ્કરી થાણાને નિશાન બનાવ્યું. આ સતત હુમલાઓએ ગલ્ફ રાષ્ટ્રોના સુરક્ષા માળખા અને તેમના તેલ સ્થાપનોની સલામતી અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
આ દરમિયાન, બ્રિટિશ મેરિટાઇમ સિક્યોરિટી એજન્સી યુકેએમટીઓ (UKMTO) એ એક અત્યંત ડરામણી ચેતવણી જારી કરતા જણાવ્યું કે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ સમુદ્ર માર્ગથી પસાર થઈ રહેલા એક કોમર્શિયલ જહાજ પર ખતરનાક પ્રોજેક્ટાઈલથી હુમલો કરવામાં આવ્યો. આ સચોટ હુમલાના કારણે જહાજમાં ભીષણ આગ ફાટી નીકળી, અને ક્રૂ મેમ્બર્સનો જીવ બચાવવા માટે તેમને તુરંત સુરક્ષિત બહાર કાઢવા પડ્યા. આ ઘટના બાદથી આ સમુદ્ર માર્ગથી પસાર થતા અન્ય જહાજો અને શિપિંગ કંપનીઓમાં ભારે ભયનો માહોલ છે.
ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઇપલાઇન બંધ થવાથી વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય પર તોળાયું મોટું જોખમ
ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઇપલાઇન બંધ થવાથી વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય પર તોળાયું મોટું જોખમસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવતા, પાછલા અઠવાડિયે શુક્રવારે ઇરાક તરફથી આવેલા એક ડ્રોન હુમલાના કારણે સાઉદી અરેબિયાની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ‘ઈસ્ટ-વેસ્ટ ઓઈલ પાઇપલાઇન’ ને પૂરી રીતે બંધ કરવી પડી. આ પાઇપલાઇન સાઉદી અરેબિયા માટે લાઈફલાઈનની જેમ કામ કરતી હતી, કારણ કે તે દેશને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના ખતરનાક અને વિવાદિત સમુદ્ર માર્ગથી બચ્યા વગર પોતાના કાચા તેલની નિકાસ સુરક્ષિત રીતે બીજા રસ્તાઓથી કરવાની સુવિધા આપતી હતી.
વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ નિકાસકાર દેશની આ મહત્વપૂર્ણ પાઇપલાઇન અચાનક બંધ થવાને કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો લગભગ ૪ ટકા હિસ્સો ગંભીર જોખમમાં મુકાયો છે. આ સતત વિક્ષેપો અને હુમલાઓને પગલે ગયા અઠવાડિયે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ૮ ટકાનો મોટો ઉછાળો આવ્યો હતો; પરિણામે, ગયા વર્ષના જુલાઈ મહિના પછી પ્રથમ વખત ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડોલરની મનોવૈજ્ઞાનિક સપાટીને વટાવી ગયા છે.
રાહત વાર્તાઓ પર લાગ્યો બ્રેક, ઓમાનમાં યોજાનારી મહત્વપૂર્ણ બેઠક સ્થગિત
આ બગડતી જતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે રાજદ્વારી મોરચે પણ અવરોધો ઊભા થયા છે. ઓમાનના વિદેશ મંત્રી બદ્ર અલબુસૈદીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર જાહેરાત કરી હતી કે ગલ્ફ દેશો અને ઈરાન વચ્ચે ઓમાનની રાજધાનીમાં યોજાનારી એક ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠક અનિશ્ચિત સમય માટે મુલતવી રાખવામાં આવી છે. આ બેઠકનો ઉદ્દેશ્ય હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) આસપાસના તણાવને ઉકેલવાનો અને શાંતિ સ્થાપિત કરવાનો હતો. આ અચાનક રદ થવાની ઘટના સૂચવે છે કે નજીકના ભવિષ્યમાં આ સંકટનો કોઈ સરળ ઉકેલ દેખાતો નથી, જેનો અર્થ એ છે કે આગામી દિવસોમાં સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર ઈંધણના ભાવનો બોજ વધુ વધી શકે છે.
