ભારતીય અર્થતંત્રની મોટી છલાંગ! બીજા ક્વાર્ટરમાં GDP ગ્રોથ 7.8% સુધી પહોંચવાનો અંદાજ
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે બીજા ક્વાર્ટરને લઈને સારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. દેશની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં જોવા મળી રહેલી મજબૂતાઈને ધ્યાનમાં રાખીનેSBI રિસર્ચે નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટર દરમિયાન ભારતનો GDP વૃદ્ધિ દર 7.8 ટકા રહેવાનો અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે. આ અંદાજ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા અગાઉ વ્યક્ત કરવામાં આવેલા 7.2 ટકાના અનુમાન કરતાં વધારે છે. જો આ અંદાજ સાચો સાબિત થાય તો ભારતનું અર્થતંત્ર ચાલુ નાણાકીય વર્ષના બીજા ક્વાર્ટરમાં પણ મજબૂત ગતિ જાળવી રાખશે.
SBI રિસર્ચના અહેવાલ પ્રમાણે, ઉત્પાદન ક્ષેત્ર, નિકાસ, સિમેન્ટ ઉત્પાદન અને વાણિજ્યિક વાહનોના વેચાણમાં થયેલી વૃદ્ધિએ અર્થતંત્રને ટેકો આપ્યો છે. ખાસ કરીને સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરના બીજા ભાગમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં સુધારો જોવા મળ્યો હતો. તેના કારણે GDP વૃદ્ધિ અંગે વધુ સકારાત્મક ચિત્ર સામે આવ્યું છે.
54 આર્થિક સૂચકાંકોના વિશ્લેષણ બાદ અંદાજ
SBI રિસર્ચે GDP વૃદ્ધિનો અંદાજ તૈયાર કરવા માટે માત્ર એક કે બે ક્ષેત્રોના આંકડાઓ પર આધાર રાખ્યો નથી. તેના બદલે કૃષિ, ઉદ્યોગ અને સેવા ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા કુલ 54 હાઈ-ફ્રિક્વન્સી ઇન્ડિકેટર્સનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે.
આ સૂચકાંકો દ્વારા અર્થતંત્રમાં ટૂંકા ગાળે થતા ફેરફારો અને પ્રવૃત્તિઓની સ્થિતિ સમજવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. અહેવાલમાં જણાવ્યા પ્રમાણે, જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ઉત્પાદન અને નિકાસ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં સુધારો થયો હતો.
સિમેન્ટના ઉત્પાદનમાં વધારો થવો બાંધકામ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રમાં વધતી પ્રવૃત્તિનો સંકેત આપે છે. જ્યારે વાણિજ્યિક વાહનોના વેચાણમાં સુધારો ઔદ્યોગિક અને પરિવહન ક્ષેત્રની માંગમાં વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. આ ઉપરાંત, તેલ સિવાયની વસ્તુઓની નિકાસ અને બંદરો પરના કાર્ગોમાં પણ મજબૂતાઈ જોવા મળી હતી.
ઉત્પાદન અને નિકાસ ક્ષેત્રે અર્થતંત્રને ટેકો
બીજા ક્વાર્ટરમાં ભારતના આર્થિક વિકાસને આગળ વધારવામાં મેન્યુફેક્ચરિંગ અને નિકાસ ક્ષેત્રની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ રહી છે. ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં સિમેન્ટ સહિતની કેટલીક ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓમાં સુધારો થયો છે.
સિમેન્ટનું ઉત્પાદન વધવું બાંધકામ, રસ્તા, મકાનો અને અન્ય માળખાકીય પ્રોજેક્ટ્સની પ્રવૃત્તિ સાથે જોડાયેલું છે. આ ઉપરાંત, વાણિજ્યિક વાહનોના વેચાણમાં વધારો થવાથી માલ પરિવહન અને વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓમાં સુધારાના સંકેતો મળ્યા છે.
તેલ સિવાયની નિકાસમાં વૃદ્ધિ પણ દેશ માટે સકારાત્મક બાબત છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતીય ઉત્પાદનોની માંગ વધે તો ઉત્પાદન, રોજગારી અને વિદેશી વેપારને ટેકો મળી શકે છે.
જોકે, તમામ ક્ષેત્રોમાં એકસરખી વૃદ્ધિ જોવા મળી નથી. SBI રિસર્ચના અહેવાલ મુજબ, ટ્રેક્ટરના વેચાણમાં જૂન મહિનામાં 11.9 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો, પરંતુ સપ્ટેમ્બરમાં તેમાં 18.1 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. બીજી તરફ, ખાણકામ ક્ષેત્રનું ઉત્પાદન પણ નબળું રહ્યું હતું. અગાઉ 1 ટકાનો વધારો નોંધાવનાર આ ક્ષેત્રના ઉત્પાદનમાં 6.2 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો.
નોમિનલ GDP વૃદ્ધિ 11થી 11.5 ટકા રહેવાની શક્યતા
SBI રિસર્ચે વાસ્તવિક GDPની સાથે નોમિનલ GDP વૃદ્ધિ અંગે પણ સકારાત્મક અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે. અહેવાલ અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2027ના બીજા ક્વાર્ટરમાં નોમિનલ GDP વૃદ્ધિ 11થી 11.5 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે. જૂન ક્વાર્ટરમાં આ વૃદ્ધિ 10.3 ટકા નોંધાઈ હતી.
અહીં વાસ્તવિક GDP અને નોમિનલ GDP વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. વાસ્તવિક GDPમાં ફુગાવાની અસરને દૂર કરીને દેશના માલ અને સેવાઓના વાસ્તવિક ઉત્પાદનમાં થયેલી વૃદ્ધિ માપવામાં આવે છે. જ્યારે નોમિનલ GDPની ગણતરી વર્તમાન બજાર કિંમતોના આધારે કરવામાં આવે છે. તેથી ભાવમાં થયેલા ફેરફારોની અસર પણ તેમાં સામેલ હોય છે.
રિપોર્ટમાં કૃષિ ઉત્પાદનોના ભાવ અંગે પણ અંદાજ આપવામાં આવ્યો છે. જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન કૃષિ ઉત્પાદનોના ભાવમાં સરેરાશ 7.8 ટકાનો વધારો થવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. જૂન ક્વાર્ટરમાં આ વૃદ્ધિ 4.95 ટકા હતી.
જોકે, કૃષિ અને તેની સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓનો વાસ્તવિક વિકાસ દર 3.6 ટકાથી ઘટીને 2.8 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. એટલે કે કૃષિ ઉત્પાદનોના ભાવ વધવા છતાં ઉત્પાદનની વાસ્તવિક વૃદ્ધિમાં નરમાઈ જોવા મળી શકે છે.
મેન્યુફેક્ચરિંગ ગ્રોથ 8.7 ટકા રહેવાની આશા
ઉત્પાદન ક્ષેત્ર માટે પણ SBI રિસર્ચે સકારાત્મક અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, બીજા ક્વાર્ટરમાં વાસ્તવિક મેન્યુફેક્ચરિંગ વૃદ્ધિ દર 8.7 ટકા રહી શકે છે. જોકે, આ ક્ષેત્રની કંપનીઓ સામે વધતા ઇનપુટ ખર્ચનો પડકાર છે.
કાચા માલ, ઊર્જા અને અન્ય ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થવાથી કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે. કેટલીક કંપનીઓ માટે વધેલા ખર્ચનો સંપૂર્ણ બોજ ગ્રાહકો પર નાખવો મુશ્કેલ બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં વેચાણ વધવા છતાં કંપનીઓની નફાકારકતા પર અસર થવાની શક્યતા રહે છે.
આ ઉપરાંત, જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન વાસ્તવિક ગ્રોસ વેલ્યુ એડેડ (GVA) વૃદ્ધિ 8થી 8.2 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. GVA દ્વારા અર્થતંત્રના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં થયેલા ઉત્પાદન અને તેમાં ઉમેરાયેલા મૂલ્યનું માપન કરવામાં આવે છે.
વર્ષના બાકીના સમયમાં વિકાસની ગતિ ધીમી પડી શકે
બીજા ક્વાર્ટરમાં GDP વૃદ્ધિ 7.8 ટકા રહેવાનો અંદાજ સકારાત્મક છે, પરંતુ SBI રિસર્ચે નાણાકીય વર્ષના બાકીના સમયગાળા અંગે સાવચેતી પણ દર્શાવી છે.
અહેવાલ પ્રમાણે, નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના ત્રીજા અને ચોથા ક્વાર્ટરમાં ભારતનો GDP વૃદ્ધિ દર ઘટીને આશરે 6.9 ટકા થઈ શકે છે. એટલે કે બીજા ક્વાર્ટરમાં જોવા મળેલી તેજી પછી વર્ષના અંતિમ મહિનાઓમાં આર્થિક વિકાસની ગતિ થોડી ધીમી પડવાની શક્યતા છે.
એકંદરે, ભારતના અર્થતંત્ર માટે બીજા ક્વાર્ટરના અંદાજ ઉત્સાહજનક છે. ઉત્પાદન, નિકાસ અને માળખાકીય ક્ષેત્રની કામગીરી વૃદ્ધિને ટેકો આપી રહી છે. જોકે, કૃષિ ક્ષેત્રની નરમાઈ, વધતા ઉત્પાદન ખર્ચ અને આગામી ક્વાર્ટરમાં વિકાસ દરમાં સંભવિત ઘટાડા પર પણ નજર રાખવી જરૂરી રહેશે. આગામી સત્તાવાર GDP આંકડા જાહેર થયા બાદ જ અર્થતંત્રની વાસ્તવિક સ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ થશે.
