ભારત-ઈરાન સંબંધોમાં તેજી: 24 કલાકમાં ત્રીજી વખત સંપર્ક, વિદેશ મંત્રી જયશંકરે ઈરાની સમકક્ષ સાથે કરી મુલાકાત
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ વચ્ચે ભારત અને ઈરાન વચ્ચે રાજદ્વારી ગતિવિધિઓ તેજ બની છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં બંને દેશોના ટોચના રાજદ્વારીઓ વચ્ચે ત્રણ વખત મહત્વપૂર્ણ સંપર્ક થયો છે. શુક્રવારે નવી દિલ્હીમાં આયોજિત ‘રાયસીના ડાયલોગ’ દરમિયાન ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે ઈરાનના નાયબ વિદેશ મંત્રી ખાદિબઝેદ સાથે મુલાકાત કરી હતી.
રાજદ્વારી સંપર્કનો ત્રિવેણી સંગમ
ભારત અને ઈરાન વચ્ચેના વધતા સંપર્કને આ ત્રણ ઘટનાઓ દ્વારા સમજી શકાય છે:
- જયશંકર-ખાદિબઝેદ મુલાકાત: શુક્રવારે (6 માર્ચ) રાયસીના ડાયલોગમાં બંને નેતાઓ વચ્ચે બેઠક યોજાઈ હતી. જોકે, આ બેઠકની વિગતવાર વિગતો હજુ સાર્વજનિક કરવામાં આવી નથી, પરંતુ વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં આ મુલાકાત અત્યંત મહત્વની માનવામાં આવે છે.
- ટેલિફોનિક વાતચીત: આ પહેલા ગુરુવારે એસ. જયશંકરે ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી સાથે ફોન પર લાંબી ચર્ચા કરી હતી.
- વિદેશ સચિવની મુલાકાત: ગુરુવારે જ ભારતના વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ દિલ્હીમાં ઈરાની દૂતાવાસની મુલાકાત લીધી હતી. તેઓ ઈરાનના દિવંગત સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈ માટે આયોજિત શોક સભામાં સામેલ થયા હતા અને શોક પુસ્તિકામાં હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.
ઈરાની મંત્રીનો અમેરિકા પર પ્રહાર
નવી દિલ્હીમાં હાજર ઈરાનના નાયબ વિદેશ મંત્રી ખાદિબઝેદે પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે અમેરિકાના વલણને ‘વસાહતી અભિગમ’ ગણાવતા કહ્યું કે, જે લોકો ન્યૂયોર્કના મેયરની પસંદગી કરી શકતા નથી, તેઓ ઈરાનના સુપ્રીમ લીડરની પસંદગી કેવી રીતે કરી શકે? તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે અમેરિકા એક તરફ લોકશાહીની વાત કરે છે અને બીજી તરફ ઈરાનના લોકશાહી રીતે ચૂંટાયેલા રાષ્ટ્રપતિને હટાવવાની કોશિશ કરે છે.
IRIS ડેના ઘટના પર દુઃખ વ્યક્ત કર્યું
હિંદ મહાસાગરમાં ઈરાની જહાજ ‘IRIS ડેના’ ડૂબવાની ઘટના પર ખાદિબઝેદે પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે આ ઘટનાને અત્યંત દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ગણાવી હતી અને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જહાજ ખાલી હતું અને તેના પર કોઈ હથિયારો નહોતા. આ અકસ્માતમાં અનેક યુવાન ઈરાની નૌસૈનિકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, જેના પર તેમણે ઊંડું દુઃખ વ્યક્ત કર્યું હતું.
ભારતનું સત્તાવાર વલણ: શાંતિ અને સંયમ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષમાં ભારત અત્યારે તટસ્થ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે સૈન્ય સંઘર્ષ કોઈ પણ સમસ્યાનો ઉકેલ નથી. જ્યારે ઈરાને UAE અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશો પર હુમલા કર્યા, ત્યારે પણ પીએમ મોદીએ ત્યાંના નેતાઓ સાથે વાત કરીને ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. ભારત ઈચ્છે છે કે આ ક્ષેત્રમાં શાંતિ જળવાઈ રહે, કારણ કે મધ્ય પૂર્વમાં અસ્થિરતાની સીધી અસર ભારતના આર્થિક હિતો અને ઉર્જા સુરક્ષા પર પડી શકે છે.
