ભારત-જાપાન સંયુક્ત નિવેદન: સરહદ પારના આતંકવાદ મુદ્દે પાકિસ્તાનનો વિરોધ ભારતે ફગાવ્યો; નવી દિલ્હીએ આપ્યો જડબાતોડ જવાબ
ભારત અને જાપાન વચ્ચે તાજેતરમાં યોજાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક બાદ જારી કરાયેલા સંયુક્ત નિવેદનને લઈને રાજદ્વારી ગરમાવો આવી ગયો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને તેમના જાપાની સમકક્ષ સનાઈ તાકાચી વચ્ચે નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી દ્વિપક્ષીય બેઠક બાદ, બંને દેશોએ એક સૂર માં “પાકિસ્તાન તરફથી સરહદ પાર આતંકવાદ સહિત” તમામ પ્રકારના આતંકવાદની આકરી નિંદા કરી હતી. આ બાબતે પાકિસ્તાને વ્યક્ત કરેલા તીવ્ર વિરોધ અને રાજદ્વારી આક્ષેપોને ભારતે સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યા છે. ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સંયુક્ત નિવેદન પોતાનામાં જ સ્વયં-સ્પષ્ટીકરણ કરનારું છે અને તે બંને દેશોના સમાન દ્રષ્ટિકોણને દર્શાવે છે.
દ્વિપક્ષીય દસ્તાવેજ સ્વયંસ્પષ્ટ છે: વિદેશ મંત્રાલય
પાકિસ્તાનના વિદેશ કાર્યાલય દ્વારા જાપાન સમક્ષ નોંધાવવામાં આવેલા “મજબૂત ડિમાર્ચ” (રાજદ્વારી વિરોધ) અંગે પૂછવામાં આવતા, ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય (MEA) ના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે નિયમિત મીડિયા બ્રીફિંગમાં પાકિસ્તાનને સ્પષ્ટ આયનો બતાવ્યો હતો.
જયસ્વાલે જણાવ્યું હતું કે:
“જાપાનના વડા પ્રધાનની ભારત મુલાકાત દરમિયાન અપનાવવામાં આવેલા સંયુક્ત નિવેદનમાં ઘણા મુદ્દાઓ પર વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી છે. આમાંના કેટલાક મુદ્દાઓ દ્વિપક્ષીય સ્વભાવના છે, જ્યારે કેટલાક એવા વૈશ્વિક અને પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ છે જેના પર આપણો ચોક્કસ અને દ્રઢ દ્રષ્ટિકોણ છે. અમારું સંયુક્ત નિવેદન સંપૂર્ણપણે સ્વયંસ્પષ્ટ છે અને તેના પર કોઈ વધારાની ટિપ્પણીની જરૂર નથી.”
ભારતના આ વલણથી સ્પષ્ટ થાય છે કે આતંકવાદના મુદ્દે નવી દિલ્હી આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર કોઈ પણ પ્રકારની નરમ નીતિ અપનાવવાના મૂડમાં નથી.
પહલગામ અને દિલ્હી આતંકી હુમલાનો ઉલ્લેખ
આ સંયુક્ત નિવેદન પાકિસ્તાન માટે વધુ આંચકાજનક એટલે સાબિત થયું કારણ કે તેમાં તાજેતરના ચોક્કસ આતંકવાદી હુમલાઓનો સીધો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. વડાપ્રધાન મોદી અને સનાઈ તકાઈચીએ એપ્રિલ 2025 માં જમ્મુ-કાશ્મીરના પહલગામમાં થયેલા ઘાતકી આતંકવાદી હુમલાની સખત નિંદા કરી હતી.
ઉલ્લેખનીય છે કે, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) ની મોનિટરિંગ ટીમની રિપોર્ટમાં આ હુમલાના તાર પાકિસ્તાન સ્થિત પ્રતિબંધિત સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબા (LeT) ના મોરચા એવા ‘ધ રેઝિસ્ટન્સ ફ્રન્ટ’ (TRF) સાથે જોડાયેલા હોવાનું સામે આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, બંને નેતાઓએ નવેમ્બર 2025 માં દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં થયેલી આતંકવાદી ઘટનાની પણ નિંદા કરી હતી અને આ કૃત્યોના આયોજકો, ગુનેગારો અને નાણાકીય સહાયકો (ફંડર્સ) ને વહેલી તકે કાયદાના કઠેડામાં લાવવા હાકલ કરી હતી.
બંને દેશોએ વૈશ્વિક શાંતિ માટે જોખમરૂપ એવા આતંકવાદી સંગઠનો સામે સંયુક્ત લડતનું આહ્વાન કર્યું છે, જેમાં:
અલ-કાયદા (Al-Qaeda)
આઈએસઆઈએસ (ISIS)
લશ્કર-એ-તૈયબા (LeT)
જૈશ-એ-મોહમ્મદ (JeM)
અને તેમના તમામ પ્રોક્સી (પડદા પાછળના) સંગઠનોનો સમાવેશ થાય છે.
પાકિસ્તાનની કમજોર દલીલો અને ભારતનો વળતો પ્રહાર
બીજી તરફ, પોતાની વૈશ્વિક બદનામીથી અકળાયેલા પાકિસ્તાને વિરોધનો રાગ આલાપ્યો છે. પાકિસ્તાનના વિદેશ કાર્યાલયના પ્રવક્તાએ દાવો કર્યો હતો કે ભારતે જાપાન પર દબાણ લાવીને આ પ્રકારના નિવેદનનો સમાવેશ કરાવ્યો છે. પ્રવક્તાએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે, “જ્યારે પણ ભારત સાથે કોઈ ત્રીજા દેશની વાતચીત થાય છે, ત્યારે ભારત તેના સંયુક્ત નિવેદનોમાં આવા સંદર્ભો ઉમેરવા માટે અન્ય દેશોને મજબૂર કરે છે.”
જોકે, ભારતે પાકિસ્તાનની આ દલીલોના લીરેલીરા ઉડાવી દીધા હતા. રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA) ની વિશેષ અદાલત દ્વારા પહલગામ હુમલાના સંદર્ભમાં લશ્કર-એ-તોયબાના સ્થાપક હાફિઝ સઈદ સામે જારી કરાયેલા બિન-જામીનપાત્ર વોરંટને પાકિસ્તાને “રાજકીય રીતે પ્રેરિત” ગણાવ્યું હતું, જેના પર ભારતે સણસણતો જવાબ આપ્યો.
રણધીર જયસ્વાલે પાકિસ્તાનની આકરી આલોચના કરતા કહ્યું કે:
“પહલગામ આતંકવાદી હુમલામાં અનેક નિર્દોષ નાગરિકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે. આ આખી ઘટનાની બર્બરતા દુનિયાએ જોઈ છે. અમારા સુરક્ષા અધિકારીઓ આ મામલે કાયદાકીય તપાસ કરી રહ્યા છે. જ્યાં સુધી સરહદ પારના આતંકવાદનો સવાલ છે, આખી દુનિયા જાણે છે કે પાકિસ્તાન દાયકાઓથી આતંકવાદને પ્રાયોજિત અને સમર્થન આપી રહ્યું છે. પાકિસ્તાને આતંકવાદને પોતાની રાજ્ય નીતિના એક હથિયાર (State Policy) તરીકે વાપરવાની કુપ્રથા બનાવી દીધી છે.”
ભારતના આંતરિક મામલામાં દખલ ન કરવા ચેતવણી
આ દરમિયાન, ૧૯૯૬ની એક જૂની આતંકવાદી ઘટનાના સંદર્ભમાં NIA દ્વારા કેટલાક કાશ્મીરી અલગતાવાદી નેતાઓ સામે દાખલ કરવામાં આવેલી ચાર્જશીટને પણ ઇસ્લામાબાદે નકારી કાઢી હતી. આ અંગે ભારતે પાકિસ્તાનને પોતાની મર્યાદામાં રહેવાની કડક ચેતવણી આપી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ સ્પષ્ટ અને બેબાક શબ્દોમાં જણાવ્યું કે, પાકિસ્તાન પોતે આતંકવાદનો ગઢ છે અને તેને “ભારતના આંતરિક સાર્વભૌમ મુદ્દાઓ પર ટિપ્પણી કરવાનો કોઈ જ કાનૂની કે નૈતિક અધિકાર નથી.”
