વજન ઘટાડવા માટે નવી દવા: ટ્રાયલમાં સફળતા અને પરિણામો
સ્થૂળતા (મેદસ્વિતા) આજે વૈશ્વિક સ્તરે એક ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. હવે ભારતની એક ફાર્મા કંપની આ સમસ્યાને હળવી કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ દવા (વેક્સિન) વિકસાવી રહી છે. ચાલો જાણીએ કે આ કઈ દવા છે અને તેના શરૂઆતી ટ્રાયલના પરિણામો શું રહ્યા.
ભારતની અગ્રણી ફાર્મા કંપની સન ફાર્મા (Sun Pharma) એક નવી દવા યૂટ્રિગ્લૂટાઇડ (Utreglutide) વિકસાવી રહી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય સ્થૂળતા અને ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસની સારવાર કરવાનો છે. આ દવાએ તેના શરૂઆતી ક્લિનિકલ અભ્યાસમાં ઉત્સાહજનક પરિણામો આપ્યા છે. ખાસ કરીને, મેનોપોઝ (Menopause) પછીની મહિલાઓમાં આ દવામાં નોંધપાત્ર વજન ઘટાડો અને મેટાબોલિક (ચયાપચય) સુધારો જોવા મળ્યો છે.
આ દવાના ફેઝ 1a/2b ટ્રાયલના પરિણામો તાજેતરમાં અમેરિકાના ન્યૂ ઓર્લિયન્સમાં યોજાયેલા અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન (AHA)ના સાયન્ટિફિક સેશનમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. યૂટ્રિગ્લૂટાઇડ એ જ દવા સમૂહ સાથે સંબંધિત છે જેમાં વિશ્વભરમાં ચર્ચિત દવાઓ, જેમ કે મૌન્જારો (Mounjaro) અને વિગોવી (Wegovy),નો સમાવેશ થાય છે. આ દવાઓ છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારતમાં પણ ઝડપથી લોકપ્રિય બની છે. આ તમામ દવાઓ જીએલપી-1 રિસેપ્ટર એગોનિસ્ટ (GLP-1 Receptor Agonist) વર્ગની છે, જે આંતરડાના હોર્મોનની જેમ કામ કરીને ભૂખ ઘટાડે છે અને ઇન્સ્યુલિનના સ્ત્રાવને સુધારે છે.
ટ્રાયલમાં સામે આવેલા ઉત્સાહજનક પરિણામો
આ શરૂઆતી અભ્યાસના પરિણામો બહુઆયામી રહ્યા છે.
મેટાબોલિક સુધારો:
વજન ઘટાડવા ઉપરાંત, આ દવામાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ મેટાબોલિક બાયોમાર્કરમાં સુધારો જોવા મળ્યો:
-
સિસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશર (Systolic Blood Pressure) માં ઘટાડો.
-
લિવર ફેટ (Liver Fat) માં નોંધપાત્ર ઘટાડો.
-
ઇન્સ્યુલિન સેન્સિટિવિટી માં સુધારો.
-
સીરમ યૂરિક એસિડના સ્તરમાં ઘટાડો.
આ પરિણામો દર્શાવે છે કે યૂટ્રિગ્લૂટાઇડ માત્ર વજન ઘટાડવા સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ મેટાબોલિક સમસ્યાઓના અનેક પાસાઓ પર સકારાત્મક અસર કરી શકે છે.
વજન ઘટાડવાના આંકડા:
આ ટ્રાયલમાં 52 થી 69 વર્ષની મેનોપોઝ પછીની મહિલાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમને સ્થૂળતાની સમસ્યા હતી.
-
સરેરાશ વજન ઘટાડો: 14 અઠવાડિયા સુધી દવા લીધા પછી યૂટ્રિગ્લૂટાઇડ લેનાર મહિલાઓનું સરેરાશ 8% વજન ઘટ્યું, અને આ ઘટાડો 17મા અઠવાડિયા સુધી જળવાઈ રહ્યો.
-
પ્લેસિબો જૂથ: તેની સરખામણીમાં, પ્લેસિબો (નકલી દવા) લેનાર મહિલાઓનું વજન ફક્ત 2.1% (14મા અઠવાડિયે) અને 1.2% (17મા અઠવાડિયે) ઘટ્યું.
14મા અઠવાડિયા સુધીના વિશેષ પરિણામો:
- 76% મહિલાઓનું વજન 5% થી વધુ ઘટ્યું.
-
25% મહિલાઓનું વજન 10% થી વધુ ઓછું થયું.
-
શરૂઆતમાં સરેરાશ બીએમઆઈ (BMI) 43 હતો, જે 14 અને 17 અઠવાડિયા સુધી ઘટીને 39.7 થી 39.8 થઈ ગયો.
લિવર રોગ અને બજારનો વધતો અંદાજ
લિવર ફેટમાં ઘટાડો:
ટ્રાયલમાં સૌથી ખાસ વાત લિવર સંબંધિત સુધારાની હતી. 14મા અઠવાડિયા સુધી, યૂટ્રિગ્લૂટાઇડ જૂથમાં લિવર ફેટમાં 28.6% નો જબરદસ્ત ઘટાડો જોવા મળ્યો, જ્યારે પ્લેસિબો જૂથમાં આ ઘટાડો માત્ર 2.7% હતો.
-
આ પરિણામો દર્શાવે છે કે આ દવા સ્થૂળતાની સાથે સાથે એમએએસએલડી (MASLD – Metabolic Dysfunction-associated Steatotic Liver Disease) જેવી ગંભીર મેટાબોલિક લિવર રોગની સમસ્યાઓમાં પણ અત્યંત મદદરૂપ થઈ શકે છે.
બજારની સંભાવના:
સ્થૂળતા અને જીવનશૈલી સંબંધિત રોગોની વધતી સમસ્યાને જોતા, ભારતનું સ્થૂળતા વિરોધી દવા બજાર ઝડપથી વધવાનો અંદાજ છે.
-
હાલમાં આ બજાર ₹ 3,000 થી ₹ 3,500 કરોડનું છે.
-
અનુમાન છે કે આ બજાર 2030 સુધીમાં વધીને ₹ 25,000 કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે.
“સ્થૂળતા અને મેટાબોલિક લિવર રોગ ઝડપથી વધી રહ્યા છે, ખાસ કરીને મેનોપોઝ પછીની મહિલાઓમાં. આ શરૂઆતી અભ્યાસના પરિણામો ઉત્સાહજનક છે અને અમને આ બીમારીઓનો સામનો કરવા માટે વધુ સારી સારવાર વિકસાવવાની દિશામાં આગળ ધપાવે છે.”
આડઅસરો અને બજારમાં આવવાનો સમય
સંભવિત આડઅસરો (Side Effects):
દવાની આડઅસરોમાં ભૂખ ઓછી લાગવી, પેટ ઝડપથી ભરાઈ જવું, ઉબકા (જીવ ગભરાવવો), અપચો અને ઉલટીનો સમાવેશ થતો હતો. આ આડઅસરો GLP-1 વર્ગની અન્ય દવાઓમાં પણ સામાન્ય માનવામાં આવે છે.
આગળનો માર્ગ:
ટ્રાયલ સાથે જોડાયેલા ડૉ. એ કહ્યું કે “યૂટ્રિગ્લૂટાઇડે સ્થૂળતા અને MASLD વાળી મહિલાઓમાં લિવર ફેટ અને અનેક મેટાબોલિક પેરામીટરમાં ઉત્તમ સુધારો દર્શાવ્યો છે, જે ખૂબ જ ઉત્સાહજનક છે.”
જો આગળના તબક્કાના ટ્રાયલ પણ સફળ થાય અને દવાને નિયમનકારી (Regulatory) મંજૂરી મળી જાય, તો આ દવા જલ્દી જ ભારતીય બજારમાં પ્રવેશ કરી શકે છે. જોકે, બજારમાં આવવાની ચોક્કસ તારીખ હજી નક્કી નથી, પરંતુ શરૂઆતી સફળતાએ ભારતને સ્થૂળતાની સારવારમાં આત્મનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં એક મોટી આશા જગાવી છે.
