RBI ના લક્ષ્યાંકની નજીક પહોંચી મોંઘવારી: જાણો એપ્રિલ મહિનામાં કેમ વધ્યો રિટેલ ફુગાવો?
ભારતમાં સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર ફરી એકવાર મોંઘવારીનો બોજ વધ્યો છે. એપ્રિલ મહિનાના તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે રિટેલ ફુગાવો રિકોર્ડ સ્તરે પહોંચી રહ્યો છે, જેના કારણે સામાન્ય પરિવારોના બજેટ ખોરવાઈ રહ્યા છે.
ભારતીય અર્થતંત્રમાં ફરી એકવાર મોંઘવારીનો પારો ઊંચો ગયો છે. એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના ડેટા મુજબ, રિટેલ ફુગાવો (Retail Inflation) ૩.૮ ટકાએ પહોંચ્યો છે, જે માર્ચ મહિનામાં ૩.૪ ટકા હતો. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ ફુગાવાને ૪ ટકાના સ્તરે રોકવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે, પરંતુ વર્તમાન પરિસ્થિતિ જોતા આ લક્ષ્યાંક જોખમમાં જણાય છે. ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં થયેલો વધારો આ ફુગાવા પાછળનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં તોતિંગ વધારો
કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CPI) ના આંકડા અનુસાર, ખાદ્ય ફુગાવો માર્ચમાં ૩.૮૭ ટકા હતો જે વધીને એપ્રિલમાં ૪.૨ ટકા થયો છે. શાકભાજી, કઠોળ અને ડેરી ઉત્પાદનોના ભાવમાં થયેલો ક્રમિક વધારો સામાન્ય પરિવારોના રસોડાના બજેટ પર સીધી અસર કરી રહ્યો છે. નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિકલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (NSO) ના ડેટા મુજબ, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ફુગાવાનો દર ૩.૭૪ ટકા અને શહેરી વિસ્તારોમાં ૩.૧૬ ટકા નોંધાયો છે, જે દર્શાવે છે કે ગ્રામીણ ભારત પર મોંઘવારીની અસર વધુ ઘેરી છે.
વૈશ્વિક સંઘર્ષ અને ઈંધણના ભાવની અસરો
વૈશ્વિક સ્તરે ઈરાન, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં જ દેશવાસીઓને પેટ્રોલ અને ડીઝલનો વપરાશ સાવચેતીપૂર્વક કરવા અપીલ કરી છે, જેના કારણે એવી અટકળો તેજ થઈ છે કે આગામી દિવસોમાં ઈંધણના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. જો પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘા થશે, તો ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ વધવાને કારણે અન્ય તમામ ચીજવસ્તુઓ પણ મોંઘી થશે.
RBI નો અંદાજ અને પડકારો
રિઝર્વ બેંકે અગાઉ અંદાજ લગાવ્યો હતો કે વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માં ફુગાવો ૪.૬ ટકાની આસપાસ રહેશે. જોકે, અલ-નીનોની સ્થિતિ અને નબળા ચોમાસાની આશંકા ખેતીવાડીના ઉત્પાદન પર પ્રતિકૂળ અસર કરી શકે છે. જો વરસાદ ઓછો પડશે તો અનાજ અને કઠોળના ભાવ હજુ પણ વધી શકે છે, જે ફુગાવાને ૫ ટકાની ઉપર લઈ જઈ શકે છે.
સામાન્ય માણસ પર અસર
મોંઘવારી વધવાને કારણે બચતમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. જ્યારે આવક સ્થિર હોય અને ખર્ચ વધતો હોય ત્યારે મધ્યમ વર્ગ માટે ઘર ચલાવવું મુશ્કેલ બને છે. ખાસ કરીને શિક્ષણ અને આરોગ્ય પાછળ થતા ખર્ચમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે, જે ચિંતાનો વિષય છે.
એપ્રિલ મહિનાના ફુગાવાના આંકડા ચેતવણી સમાન છે. જો સરકાર અને RBI દ્વારા પુરવઠા સાંકળને મજબૂત કરવા અને ઈંધણના ભાવોને નિયંત્રિત કરવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો આગામી મહિનાઓમાં મોંઘવારી સામાન્ય જનતાની કમર તોડી નાખશે.
