એસ. જયશંકરે અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો સાથે વાતચીત કરી, દૂતાવાસમાં મચ્યો હડકંપ
વૈશ્વિક મંચ પર ભારત પોતાની સાર્વભૌમત્વ અને પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષાને લઈને કેટલી ગંભીર અને કડક નીતિ ધરાવે છે, તેનો તાજો પુરાવો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જોવા મળ્યો છે. ઓમાનના અખાતમાં સર્જાયેલી એક અત્યંત દુર્ભાગ્યપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ ઘટનાએ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે રાજદ્વારી ગરમાવો વધારી દીધો છે. અમેરિકી નૌકાદળ દ્વારા કરવામાં આવેલા સૈન્ય હુમલામાં ત્રણ નિર્દોષ ભારતીય ખલાસીઓના મોતના મામલે ભારતે સુપરપાવર અમેરિકા સમક્ષ અત્યંત આકરો વિરોધ નોંધાવ્યો છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે આ મુદ્દે અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી (સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ) માર્કો રુબિયો સાથે સીધી વાતચીત કરીને સ્પષ્ટ અને બેબાક શબ્દોમાં ભારતનો પક્ષ રજૂ કર્યો છે
આજે ૧૩ જૂન ૨૦૨૬, શનિવારના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને ગંભીર ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. ઓમાનના દરિયાકાંઠે એક વાણિજ્યિક (વેપારી) જહાજ પર અમેરિકી નૌકાદળ (US Navy) દ્વારા કરવામાં આવેલા ઘાતક હુમલામાં ત્રણ ભારતીય ખલાસીઓના સત્તાવાર મૃત્યુ પછી ભારત અને અમેરિકાના સંબંધોમાં ભારે તણાવ પેદા થયો છે. ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત કરીને આ મામલે ભારતની ઉગ્ર નારાજગી અને સખત વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે. ડૉ. જયશંકરે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આવી સૈન્ય કાર્યવાહી વૈશ્વિક દરિયાઈ સુરક્ષા માટે અત્યંત ખતરનાક અને અસ્વીકાર્ય છે.
નવી દિલ્હીમાં અમેરિકી રાજદૂતને બીજી વખત કરાયા સમન્સ
આ ઘટનાની ગંભીરતાને જોતાં ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે ત્વરિત અને કડક પગલાં લીધાં છે. નવી દિલ્હીમાં તૈનાત અમેરિકી રાજદૂત જેસન મીક્સને વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા ટૂંકા ગાળામાં બીજી વખત બોલાવીને (સમન્સ પાઠવીને) કડક શબ્દોમાં વિરોધ પત્ર સોંપવામાં આવ્યો છે. ભારતે વાણિજ્યિક જહાજો પરના આવા સૈન્ય હુમલાને “ખૂબ જ ચિંતાજનક” ગણાવ્યા છે અને બાઈડન વહીવટીતંત્ર સમક્ષ આ મુદ્દો ભારપૂર્વક ઉઠાવીને ભવિષ્યમાં આવા બનાવોનું પુનરાવર્તન ન થાય તેની ચોક્કસ ખાતરી આપવા માંગ કરી છે.
યુનાઇટેડ નેશન્સ અને IMO દ્વારા અમેરિકાની આકરી ટીકા
અમેરિકાના આ આક્રમક સૈન્ય પગલાની વૈશ્વિક મંચ પર પણ આકરી ટીકા થઈ રહી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) અને આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ સંગઠન (IMO) સહિતની અગ્રણી વૈશ્વિક સંસ્થાઓએ આ ઘટના પર ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. આઇએમઓ (IMO) એ સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને જણાવ્યું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ અને દરિયામાં કામ કરતા લાખો ખલાસીઓની સુરક્ષાનું સન્માન દરેક સંજોગોમાં થવું જ જોઈએ. સંગઠનના સેક્રેટરી-જનરલ આર્સેનિયો ડોમિંગુએઝે અમેરિકાની કાર્યવાહીની સખત શબ્દોમાં નિંદા કરતાં કહ્યું કે, કોઈપણ દેશ દ્વારા વેપારી જહાજના કર્મચારીઓના જીવનને જોખમમાં મૂકવું કાયદેસર નથી.
‘MT સેટેબેલો’ પર શું સર્જાઈ હતી ઘટના?
મળતી સત્તાવાર માહિતી મુજબ, આ લોહિયાળ હુમલો થોડા દિવસો પહેલા ઓમાનના દરિયાકાંઠે આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં થયો હતો. અમેરિકી નૌકાદળે પલાઉ-ધ્વજવાળા ઓઈલ ટેન્કર “MT સેટેબેલો” (MT Settebello) પર ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું. આ જહાજમાં કુલ ૨૪ ભારતીય ક્રૂ મેમ્બર્સ સવાર હતા. અમેરિકી સૈન્યની કાર્યવાહી દરમિયાન થયેલા બ્લાસ્ટ કે ફાયરિંગ વચ્ચે ભારતીય નૌકાદળ અને સંબંધિત એજન્સીઓના સંકલનથી ૨૧ ભારતીય નાગરિકોને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ દુર્ભાગ્યવશ ત્રણ હોનહાર ભારતીય ખલાસીઓએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા હતા.
શહીદ ખલાસીઓની ઓળખ અને પરિવારોમાં આક્રંદ
આ હુમલામાં જીવ ગુમાવનારા ત્રણેય ભારતીય નાગરિકોના પરિવારો પર આભ તૂટી પડ્યું છે. મૃતક ખલાસીઓની ઓળખ ડેક કેડેટ આદિત્ય શર્મા, એન્જિન ફિટર શિવાનંદ ચૌરસિયા અને ચીફ એન્જિનિયર પટનાલા સુરેશ તરીકે થઈ છે. ભારત સરકારે આ ત્રણેય પરિવારો પ્રત્યે ઊંડી સંવેદના વ્યક્ત કરી છે અને પાર્થિવ દેહને વહેલી તકે ભારત લાવવા માટે રાજદ્વારી ચેનલો સક્રિય કરી દીધી છે.
અમેરિકાનો દાવો અને ભારતનું અડગ વલણ
બીજી તરફ, અમેરિકી મિલિટરી સેન્ટ્રલ કમાન્ડે પોતાના બચાવમાં એક સત્તાવાર નિવેદન બહાર પાડીને દાવો કર્યો છે કે, આ જહાજ ઈરાન સાથે જોડાયેલું હતું અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો લાગુ કરવાના ભાગરૂપે અમેરિકી દળોએ તેને રોકવાની કોશિશ કરી હતી. અમેરિકાનો આક્ષેપ છે કે જહાજના કપ્તાને યુએસ દળોની કાનૂની સૂચનાઓનું પાલન ન કર્યું, જેના કારણે આ સેન્ય કાર્યવાહી કરવી પડી હતી. જો કે, અમેરિકાની આ દલીલને ભારતે સદંતર ફગાવી દીધી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે ભલે ગમે તેવા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો હોય, પરંતુ નિર્દોષ ભારતીય ખલાસીઓ પર હુમલો કરવો વ્યાજબી નથી. ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવવા માટે સૈન્ય શક્તિના બદલે રાજદ્વારી વાટાઘાટો જ એકમાત્ર ઉકેલ છે. આ ઘટના બાદ ભારત સરકારે સુરક્ષા એજન્સીઓને અને ભારતીય નૌકાદળને હાઈ એલર્ટ પર રહેવા તથા હિંદ મહાસાગર અને ઓમાનના રૂટ પરથી પસાર થતા તમામ ભારતીય જહાજોની પલ-પલની નજર રાખવા આદેશ આપ્યો છે.
