તુલસી સૂકાઈ જાય છે? આ એક ટ્રીક અપનાવો, ચોમાસામાં પણ રહેશે ઘટાદાર અને લીલીછમ!
હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં તુલસીનો છોડ માત્ર એક વનસ્પતિ નથી, પરંતુ તે ઘરની શ્રદ્ધા અને આસ્થાનું પ્રતિક છે. સવારના સમયે જ્યારે આપણે તુલસી ક્યારે આગળ નમીને પ્રણામ કરીએ છીએ, ત્યારે મનને જે શાંતિ અને સકારાત્મકતા મળે છે તે અદભૂત હોય છે. પરંતુ ઘણા લોકોની ફરિયાદ હોય છે કે તેમના ઘરની તુલસી પૂરતી રીતે ખીલતી નથી, તેના પાંદડા પીળા પડીને ખરી જાય છે અથવા છોડ સુકાઈ રહ્યો છે. ચોમાસામાં ભેજને કારણે તુલસીમાં ફૂગ કે રોગ લાગવાની શક્યતા વધી જાય છે. જો તમે પણ ઈચ્છતા હોવ કે તમારી તુલસી વડલાની જેમ ઘેઘૂર અને ઘટાદાર બને, તો તમારે થોડી વિશેષ કાળજી રાખવી પડશે.
તુલસીને ઘટાદાર બનાવવાની શરૂઆત: પ્લાન્ટેશન ટ્રીક
તુલસીનો છોડ નાનપણથી જ ઘટાદાર બને તે માટે એક નાનકડી પણ કારગર ટ્રીક છે. જ્યારે તમે તુલસીનો છોડ વાવો ત્યારે એક જ કુંડામાં એકસાથે ૩ થી ૪ નાના રોપા વાવો. જો શક્ય હોય, તો તેમાં લક્ષ્મી તુલસી અને કૃષ્ણ તુલસીનું મિશ્રણ રાખો. વાવતા પહેલા આ છોડના થડને હળવા હાથે દોરાથી બાંધી લો. જેમ જેમ આ છોડ મોટા થશે, તેમ તેમ તે અલગ નહીં પડે અને એક મોટો, ઘટાદાર અને સુંદર છોડ દેખાશે.
‘પિંચિંગ’ (Pinching) ની જાદુઈ રીત
ઘણા લોકોની ફરિયાદ હોય છે કે તુલસી લાંબી થાય છે પણ ઘટાદાર નથી થતી. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે ‘પિંચિંગ’ ખૂબ જરૂરી છે. જ્યારે તુલસીનો છોડ થોડો મોટો થાય, ત્યારે તેની ઉપરની બે-ત્રણ કુમળી ડાળીઓ અને પાંદડાઓને નખ વડે તોડી નાખો. આને પિંચિંગ કહેવાય છે. જ્યારે તમે ઉપરનો ભાગ કાપશો, ત્યારે ત્યાંથી બે નવી ડાળીઓ ફૂટશે. આ પ્રક્રિયા સતત કરતા રહેવાથી તુલસીનો છોડ ઉપર વધવાને બદલે ચારેબાજુથી ફેલાશે અને ખૂબ જ ઘટાદાર બનશે. ખાસ ધ્યાન રાખો કે બીજ (મંજરી) આવે તે પહેલાં જ પિંચિંગ કરી દેવું, જેથી છોડની તમામ શક્તિ નવી ડાળીઓ ઉગાડવામાં લાગે.
ચોમાસામાં તુલસીની વિશેષ સારવાર
ચોમાસાની ઋતુમાં તુલસીને સૌથી વધુ ખતરો ભેજ અને સૂર્યપ્રકાશના અભાવથી હોય છે. આ સમયે છોડના પાંદડા પીળા પડીને ખરી જવા લાગે છે. સૌ પ્રથમ તો તપાસો કે કુંડાના નીચેના કાણાંમાં માટી ભરાઈ તો નથી ગઈ ને? જો પાણી ભરાઈ રહેશે તો મૂળ સડી જશે. પાણી નિકાલની યોગ્ય વ્યવસ્થા ખૂબ અનિવાર્ય છે.
જો પાંદડા પર કોઈ પ્રકારની ફૂગ કે રોગ જણાય, તો એક લીટર પાણીમાં માત્ર પા ચમચી ખાવાનો સોડા અથવા થોડું લીમડાનું તેલ (Neem Oil) મિક્સ કરો. આ દ્રાવણને સવારે અથવા સાંજે પાંદડા પર છાંટવાથી છોડ ફરીથી જીવંત થઈ જશે. આ સિવાય, કુંડાની ઉપર પડેલા સૂકા પાંદડાંને રોજ સાફ કરતા રહો, જેથી ત્યાં જીવાત ન પડે.
ઘરગથ્થુ ખાતર: તુલસી માટે અમૃત સમાન ખોરાક
તુલસીને પોષણ આપવા માટે બજારના કેમિકલ ખાતરની જરૂર નથી. તમારી રસોઈમાં રહેલી વસ્તુઓ જ તુલસી માટે શ્રેષ્ઠ ખાતર છે. મહિનામાં એકવાર લીમડાની ખોળ, વપરાયેલી ચાની પત્તી (સાફ કરેલી), કેળાની છાલનો પાવડર અને એક ચમચી એપ્સમ સોલ્ટનું મિશ્રણ બનાવીને તુલસીના મૂળ પાસે આપો. આ પોષક તત્વો મૂળને મજબૂત બનાવે છે અને નવી ડાળીઓ લાવવામાં મદદ કરે છે.
પરંતુ તુલસી માટે સૌથી વધુ અસરકારક ‘લિક્વિડ ફર્ટિલાઈઝર’ દૂધ છે. એક નાનો કપ કાચું અથવા ગરમ કરેલું ઠંડું દૂધ એક લીટર પાણીમાં ભેળવીને અઠવાડિયામાં એકવાર તુલસીને આપો. દૂધમાં રહેલા તત્વો તુલસી માટે ‘અમૃત’ સમાન કામ કરે છે અને છોડને તેજસ્વી તેમજ લીલોછમ રાખે છે.
તુલસી એ ભક્તિ અને સ્વાસ્થ્યનો સંગમ છે. ઉપર જણાવેલી આ સરળ ટિપ્સ અપનાવીને તમે ચોક્કસપણે તમારા ઘરની તુલસીને હંમેશા હરિયાળી અને પ્રસન્ન રાખી શકશો. નિયમિત પિંચિંગ, સૂર્યપ્રકાશનું ધ્યાન અને ઘરેલું ખાતરનો ઉપયોગ કરવાથી તમારી તુલસી ચોક્કસપણે એક આદર્શ છોડ તરીકે ઉભરી આવશે.
