અમેરિકા સામે ઈરાનનો મોટો દાવ! મૂકી દીધી 7 આકરી શરતો
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ભૂ-રાજકીય તણાવ અને સૈન્ય મડાગાંઠ વચ્ચે તેહરાને એક મોટું કૂટનીતિક વલણ અપનાવ્યું છે. ઈરાને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે જો અમેરિકા તેની ૭ મુખ્ય શરતો સ્વીકારી લે છે, તો બંને દેશો વચ્ચે કૂટનીતિ અને વાતચીતના દરવાજા હજુ પણ પૂરી રીતે ખુલ્લા છે.
ઈરાનના સુરક્ષા પ્રમુખ મોહસેન રેઝાઈએ ચેતવણી આપી છે કે સર્વોચ્ચ નેતા મુજતબા ખમેનેઈના નિર્દેશો હેઠળ ઈરાન પોતાની સુરક્ષા માટે જરૂર પડે તો નવા અને આધુનિક હથિયારોનો ઉપયોગ કરવામાં પણ પાછળ નહીં હટે. અમેરિકી મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, કતારના મધ્યસ્થોએ તેહરાનમાં ૧૨ કલાકથી વધુ સમય સુધી મેરાથોન બેઠકો કરી છે.
શું છે ઈરાનની મુખ્ય શરતો?
ઈરાને અમેરિકી વહીવટીતંત્ર સામે મુખ્યત્વે ૭ શરતો મૂકી છે, જેમાં આર્થિક અને વ્યુહાત્મક રાહતની માંગણીઓ સામેલ છે:
તેલ નિકાસ પરના પ્રતિબંધો હટાવવા: ઈરાનની મુખ્ય માંગ છે કે તેના ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil)ના આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને નિકાસ પર લાદવામાં આવેલા તમામ પ્રકારના અમેરિકી પ્રતિબંધોમાં તુરંત રાહત આપવામાં આવે.
કતારમાં અટવાયેલું ૬ અબજ ડોલરનું ફંડ ફ્રી કરવું: ઈરાન ઈચ્છે છે કે કતારની બેંકોમાં જમા થયેલી તેની ૬ અબજ ડોલરની અટવાયેલી સંપત્તિ અને ફંડને કોઈપણ શરત વગર પરત કરવામાં આવે.
જૂન ૨૦૨૬ના કરારનું પાલન: ઈરાનનો દાવો છે કે જૂન ૨૦૨૬માં થયેલા સહમતિ પત્ર હેઠળ અમેરિકાએ તેલ નિકાસમાં છૂટછાટ આપવા અને નવા આર્થિક પ્રતિબંધો ન લાદવાનું વચન આપ્યું હતું, જેનું હવે અમેરિકાએ પાલન કરવું પડશે.
આર્થિક પ્રતિબંધો નાબૂદ કરવા: તેહરાને તેની બેંકિંગ પ્રણાલી, વેપાર અને ઉદ્યોગો પર લાદવામાં આવેલા તમામ એકતરફી અમેરિકી પ્રતિબંધો હટાવવાની શરત મૂકી છે.
સાર્વભૌમત્વ અને સુરક્ષાની ગેરંટી: ઈરાન પર કોઈ પણ નવા સૈન્ય હુમલા કે ઉશ્કેરણીને તુરંત રોકવાની ગેરંટી આપવામાં આવે.
પ્રાદેશિક હસ્તક્ષેપ બંધ કરવો: મધ્ય પૂર્વ અને અખાતી ક્ષેત્રમાં અમેરિકી સૈન્ય દબાણને ઓછું કરવામાં આવે.
પરસ્પર શરતો પર કૂટનીતિક વાટાઘાટો: બંને દેશો વચ્ચે આગળની વાતચીત કોઈપણ પૂર્વ-શરત કે બળજબરી વગર સમાનતાના ધોરણે શરૂ કરવામાં આવે.
અમેરિકાનું વલણ અને સંભવિત પડકારો
બીજી તરફ, અમેરિકાની માંગ છે કે કોઈપણ ઔપચારિક વાતચીત આગળ વધારતા પહેલા ઈરાને પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમ (Nuclear Program) અને સંવર્ધિત યુરેનિયમ (Enriched Uranium)ના ભંડારને લઈને મોટી છૂટછાટો આપવી પડશે.
ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો આ દરમિયાન અમેરિકાએ કોઈ નવો હુમલો કર્યો કે પોતાની નીતિઓમાં કડકાશ બતાવી, તો તે ચૂપ બેસવાને બદલે ખૂબ જ સખત અને યોગ્ય જવાબ આપશે. કતાર અને અન્ય મધ્યસ્થ દેશો આ પ્રાદેશિક તણાવને ટાળવા માટે રાત-દિવસ કૂટનીતિક પ્રયાસો કરી રહ્યા છે.
