ભારત-EU ડીલથી પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં ફફડાટ: જાણો કેમ આ મુસ્લિમ દેશોની ઉંઘ હરામ થઈ ગઈ છે?
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચેના મુક્ત વ્યાપાર કરારને ભારતની એક મોટી રાજદ્વારી અને આર્થિક સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે. પરંતુ આ કરારની જાહેરાત થતા જ દક્ષિણ એશિયાના અન્ય દેશો, ખાસ કરીને પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં ચિંતાનો માહોલ છે. આ કરાર બાદ ભારતીય ઉત્પાદનો યુરોપના બજારમાં ખૂબ જ ઓછા અથવા શૂન્ય ટેક્સ સાથે વેચાઈ શકશે, જે સીધી રીતે પડોશી દેશોના વ્યાપારને નુકસાન પહોંચાડશે.
બાંગ્લાદેશને કેમ ડર લાગે છે?
બાંગ્લાદેશની અર્થવ્યવસ્થાનો મુખ્ય સ્તંભ તેનો રેડીમેડ ગારમેન્ટ (તૈયાર કપડાં) ઉદ્યોગ છે. અત્યાર સુધી બાંગ્લાદેશને યુરોપિયન દેશોમાં સસ્તા કપડાં નિકાસ કરવા માટે વિશેષ છૂટછાટો મળતી હતી.
- ભારતની સ્પર્ધા: ભારત પાસે કપાસના ઉત્પાદનથી લઈને કાપડ તૈયાર કરવા સુધીની આખી ‘સપ્લાય ચેઈન’ પોતાની પાસે છે.
- નુકસાનનો અંદાજ: ટ્રેડ ડીલ બાદ ભારત પણ યુરોપમાં સસ્તા અને ગુણવત્તાયુક્ત કપડાં મોકલી શકશે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો ભારતને ટેક્સમાં રાહત મળશે, તો બાંગ્લાદેશના ગારમેન્ટ નિકાસમાં ભારે ઘટાડો થઈ શકે છે, જેનાથી ત્યાં લાખો લોકોની નોકરીઓ જોખમમાં મુકાશે.
પાકિસ્તાનની મુશ્કેલી શું છે?
પાકિસ્તાન પણ તેની વિદેશી કમાણી માટે ટેક્સટાઈલ સેક્ટર પર ખૂબ જ નિર્ભર છે.
- આર્થિક કટોકટી: પાકિસ્તાન પહેલેથી જ આર્થિક પાયમાલીના આરે છે. અત્યાર સુધી યુરોપિયન બજારમાં તેને જે સુવિધાઓ મળતી હતી, તે હવે ભારત-EU ડીલ સામે ફિક્કી પડી જશે.
- રોજગાર પર અસર: પાકિસ્તાની વ્યાપારી સંગઠનોનું કહેવું છે કે ભારતીય કંપનીઓ સાથે સીધી સ્પર્ધામાં ટકી રહેવું તેમના માટે મુશ્કેલ બનશે, જેની અસર ત્યાંના રોજગાર અને વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર પડશે.
ભારતને આ ડીલથી શું ફાયદો થશે?
ભારત સરકારનો લક્ષ્ય ૨૦૩૦ સુધીમાં નિકાસને ૧૦૦ અબજ ડોલરથી વધુ લઈ જવાનો છે. આ કરારથી ભારતને નીચે મુજબના ક્ષેત્રોમાં મોટો ફાયદો થશે:
- ટેક્સટાઈલ અને ગારમેન્ટ: યુરોપના બજારમાં ભારતીય કાપડની માંગ વધશે.
- દવાઓ (Pharma): ભારતીય જેનરિક દવાઓ માટે મોટું બજાર ખુલશે.
- IT અને ઓટો સેક્ટર: ભારતીય ટેકનોલોજી અને ઓટો પાર્ટ્સની નિકાસમાં તેજી આવશે.
- રોજગાર: નવા રોકાણથી ભારતમાં લાખો નવી નોકરીઓનું સર્જન થશે.
નિષ્ણાતનું મંતવ્ય: “ભારત-EU FTA એ ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે. તે ભારતને વૈશ્વિક મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરશે, પરંતુ પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ માટે તેમની નિકાસ નીતિઓ પર ફરીથી વિચાર કરવાનો સમય આવી ગયો છે.”
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચેનો આ કરાર દક્ષિણ એશિયાના વ્યાપારી નકશાને સંપૂર્ણપણે બદલી શકે છે. ભારત આર્થિક મહાશક્તિ બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, જ્યારે તેના પડોશી દેશો માટે આ એક મોટી પડકારરૂપ સ્થિતિ છે.
