શું તમે પણ ડોક્ટર કે એન્જિનિયર બનવા માંગો છો? આ છે ભારતની 5 સૌથી મોંઘી ડિગ્રીઓ
ભારતમાં શિક્ષણને હંમેશા સફળતાની ચાવી માનવામાં આવે છે. દરેક માતા-પિતાનું સપનું હોય છે કે તેમનું બાળક ડોક્ટર, એન્જિનિયર કે મેનેજમેન્ટ ગુરુ બને. પરંતુ આજના સમયમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ (Higher Education) એટલું મોંઘું થઈ ગયું છે કે મધ્યમ વર્ગના પરિવાર માટે ફી ભરવી એ એક મોટી ચેલેન્જ બની ગઈ છે.
ભારતમાં એવી કેટલીક ડિગ્રીઓ છે જેની ફી સાંભળતા જ મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને ખિસ્સું ખાલી થવાનો અહેસાસ થવા લાગે છે. ચાલો જાણીએ ભારતની તે ટોપ 5 સૌથી મોંઘી ડિગ્રીઓ વિશે, જેની પાછળ થતો ખર્ચ તમને હેરાન કરી દેશે.
1. એમબીબીએસ (MBBS – મેડિકલ સાયન્સ)
ભારતમાં ડોક્ટર બનવાનું સપનું જોવું જેટલું ગૌરવશાળી છે, તેને પૂરું કરવું એટલું જ ખર્ચાળ પણ છે. જો તમે સરકારી કોલેજમાં એડમિશન મેળવવામાં સફળ રહો છો તો ખર્ચ ઘણો ઓછો છે, પરંતુ પ્રાઇવેટ મેડિકલ કોલેજોની સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે અલગ છે.
-
ખર્ચ: પ્રાઇવેટ મેડિકલ કોલેજોમાં MBBS ની કુલ ફી ₹70 લાખથી લઈને ₹1.5 કરોડ સુધી હોઈ શકે છે. આમાં હોસ્ટેલ ફી, પુસ્તકો અને અન્ય સાધનોનો ખર્ચ ઉમેરતા આ આંકડો હજુ પણ ઉપર જાય છે.
-
કેમ મોંઘી છે? મેડિકલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, અત્યાધુનિક લેબોરેટરીઓ અને પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ માટે લાગતો મોટો ખર્ચ આ ડિગ્રીને સૌથી મોંઘી બનાવે છે.
2. એમબીએ (MBA – મેનેજમેન્ટ)
કોર્પોરેટ જગતમાં ઊંચાઈઓ સર કરવા માટે MBA ને સૌથી સક્ષમ ડિગ્રી માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને જો તમે IIM (ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ) અથવા અન્ય ટોપ બિઝનેસ સ્કૂલોમાંથી ભણવા માંગતા હોવ, તો તમારે મોટું રોકાણ કરવા તૈયાર રહેવું પડશે.
-
ખર્ચ: IIM જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓમાં બે વર્ષના કોર્સની ફી ₹20 લાખથી ₹30 લાખ ની વચ્ચે હોય છે. વળી, ISB જેવી ટોપ પ્રાઇવેટ સંસ્થાઓમાં આ ખર્ચ ₹40 લાખ સુધી પણ પહોંચી શકે છે.
-
વળતર (Return): આટલી ઊંચી ફી હોવા છતાં લોકો આ ડિગ્રી પસંદ કરે છે કારણ કે પ્લેસમેન્ટ દરમિયાન મળતા કરોડોના પેકેજ આ રોકાણને સાર્થક બનાવે છે.
3. બી.ટેક (B.Tech – એન્જિનિયરિંગ)
એન્જિનિયરિંગ ભારતમાં સૌથી લોકપ્રિય પ્રોફેશનલ કોર્સ છે. જોકે IIT અને NIT માં ફી અમુક અંશે નિયંત્રિત છે, પરંતુ પ્રતિષ્ઠિત પ્રાઇવેટ યુનિવર્સિટીઓમાં કહાની અલગ છે.
-
ખર્ચ: BITS પિલાની, મણિપાલ કે VIT જેવી ટોચની પ્રાઇવેટ યુનિવર્સિટીઓમાં 4 વર્ષના એન્જિનિયરિંગનો કુલ ખર્ચ ₹15 લાખથી ₹25 લાખ સુધી પહોંચી જાય છે. કોમ્પ્યુટર સાયન્સ અને ડેટા સાયન્સ જેવી લોકપ્રિય બ્રાન્ચોની ફી અવારનવાર સૌથી વધુ હોય છે.
-
તક: ગ્લોબલ ટેક કંપનીઓમાં મોટા પેકેજવાળી નોકરીઓની સંભાવનાને કારણે વિદ્યાર્થીઓ આટલી ફી આપવામાં પાછીપાની કરતા નથી.
4. ડિઝાઇન અને ફેશન સ્ટડીઝ (Design & Fashion Studies)
ગ્લેમર અને ક્રિએટિવિટીની દુનિયા હવે માત્ર શોખ નથી, પરંતુ એક મોંઘું કરિયર બની ચુક્યું છે. NIFT અને અન્ય મુખ્ય પ્રાઇવેટ ડિઝાઇન સંસ્થાઓમાં અભ્યાસ કરવો હવે ઘણો ખર્ચાળ બની ગયો છે.
-
ખર્ચ: નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફેશન ટેકનોલોજી (NIFT) અથવા સૃષ્ટિ જેવી પ્રાઇવેટ સંસ્થાઓમાં ડિગ્રી મેળવવાનો ખર્ચ ₹12 લાખથી ₹25 લાખ સુધી હોય છે. આમાં મટીરીયલ કોસ્ટ અને ફેશન શોના ખર્ચ અલગથી ઉમેરવા પડે છે.
-
ભવિષ્ય: ફેશન ડિઝાઇનિંગ, ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇનિંગ અને લક્ઝરી બ્રાન્ડ મેનેજમેન્ટ જેવા ક્ષેત્રોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કરિયરની શાનદાર તકો મળે છે.
5. હોસ્પિટાલિટી અને હોટલ મેનેજમેન્ટ (Hospitality & Hotel Management)
પર્યટન અને લક્ઝરી હોટલોમાં કરિયર બનાવવા માટે આ ડિગ્રી અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે. ફાઇવ સ્ટાર હોટલ્સમાં ટ્રેનિંગ અને ઇન્ટરનેશનલ એક્સપોઝરને કારણે તેની ફી ઘણી ઊંચી હોય છે.
-
ખર્ચ: ભારતીય ટોચની હોટલ મેનેજમેન્ટ સંસ્થાઓમાંથી ડિગ્રી મેળવવા માટે ₹10 લાખથી ₹20 લાખ સુધીનો ખર્ચ આવી શકે છે.
-
કરિયર: એરલાઇન્સ, ક્રૂઝ લાઇનર અને ગ્લોબલ હોટલ ચેઇન્સમાં કામ કરવાની ઈચ્છા રાખતા વિદ્યાર્થીઓ માટે આ ડિગ્રી ખૂબ જ પ્રતિષ્ઠા ધરાવે છે.
નિષ્કર્ષ: શું આટલો ખર્ચ કરવો યોગ્ય છે?
આ ડિગ્રીઓ માત્ર મોંઘી નથી, પરંતુ તેને ‘ROI’ (Return on Investment) એટલે કે રોકાણ પર મળતા લાભની દૃષ્ટિએ પણ જોવામાં આવે છે. જો આ ડિગ્રીઓ કોઈ પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થામાંથી પ્રાપ્ત કરવામાં આવે, તો તે ભવિષ્યમાં શાનદાર કરિયર અને ઊંચા પગારની ગેરંટી આપે છે. જોકે, આ કોર્સ માટે એજ્યુકેશન લોન લેવી એ આજના સમયમાં મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ માટે એક અનિવાર્ય ડગલું બની ગયું છે.

4. ડિઝાઇન અને ફેશન સ્ટડીઝ (Design & Fashion Studies)