શું સાયનસનો કોઈ કાયમી ઈલાજ છે? નિષ્ણાતો પાસેથી જાણો
આજના સમયમાં સાયનસની સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. ઘણીવાર આ બીમારી મટી ગયા પછી ફરી પાછી આવે છે, તેથી એ જાણવું જરૂરી છે કે શું આનો કોઈ કાયમી ઉકેલ શક્ય છે. મૌલાના આઝાદ મેડિકલ કોલેજના ENT વિભાગના HOD ડો. રવિ મહેર આ વિશે વિગતવાર માહિતી આપી રહ્યા છે.
સાયનસ શું છે અને તેના લક્ષણો?
સાયનસ એ નાક અને ચહેરાના હાડકાંમાં આવેલી હવાથી ભરેલી નાની કોથળીઓ જેવી રચના છે. જ્યારે આમાં સોજો આવે છે અથવા કફ (બલગમ) જમા થાય છે, ત્યારે તેને સાયનસની બીમારી કહેવામાં આવે છે.
- કારણો: શરદી-ઉધરસ, એલર્જી, ધૂળ-પ્રદૂષણ, બદલાતું વાતાવરણ અને નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ.
- લક્ષણો: માથાનો દુખાવો, નાક બંધ થઈ જવું, ચહેરા અને આંખોની આસપાસ ભારેપણું, ગળામાં કફ અને સતત થાક લાગવો.
શું સાયનસનો કાયમી ઈલાજ શક્ય છે?
ડો. રવિ મહેરના જણાવ્યા અનુસાર, સાયનસનો કાયમી ઈલાજ તેના કારણ પર આધાર રાખે છે:
- દવા અને સાવચેતી: જો સાયનસ એલર્જી કે સામાન્ય ઈન્ફેક્શનને કારણે હોય, તો યોગ્ય દવાઓ, નેઝલ સ્પ્રે, વરાળ લેવી (Steam) અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરીને તેને લાંબા સમય સુધી નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
- સર્જરી: જ્યારે સમસ્યા ખૂબ ગંભીર હોય (Chronic Sinusitis), ત્યારે ડોક્ટર એન્ડોસ્કોપિક સાયનસ સર્જરીની સલાહ આપે છે. આનાથી બંધ રસ્તાઓ સાફ થાય છે અને લાંબા ગાળાની રાહત મળે છે.
- ધ્યાન રાખવા જેવી બાબત: સર્જરી પછી પણ જો કાળજી ન રાખવામાં આવે, તો એલર્જીને કારણે આ સમસ્યા ફરીથી ઉદ્ભવી શકે છે. તેથી “કાયમી ઈલાજ” માટે સતત સાવચેતી જરૂરી છે.
ક્યારે ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો?
- જો લક્ષણો લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે.
- સતત માથાનો દુખાવો કે ચહેરા પર અસહ્ય દુખાવો થાય.
- નાકમાંથી દુર્ગંધ મારતો કફ નીકળે કે તાવ આવે.
- ઘરગથ્થુ ઉપચારોથી કોઈ ફાયદો ન થતો હોય.
બચાવ માટેની ખાસ ટિપ્સ
- પ્રદૂષણથી બચો: ધૂળ અને ધુમાડાવાળા વાતાવરણથી દૂર રહો.
- ખાનપાન: બહુ ઠંડી વસ્તુઓ ખાવાનું ટાળો.
- વરાળ લો: દિવસમાં એક કે બે વાર ગરમ પાણીની વરાળ લેવી ખૂબ ફાયદાકારક છે.
- હાઇડ્રેશન: પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણી પીઓ.
- સ્વચ્છતા: નાક સાફ રાખો અને એલર્જીની સમસ્યાને હળવાશથી ન લો.
નોંધ: કોઈપણ દવા લેતા પહેલા અથવા સારવાર શરૂ કરતા પહેલા નિષ્ણાત ENT ડોક્ટરની સલાહ લેવી અનિવાર્ય છે.
