ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધવિરામ: ઈઝરાયલ શરતોથી નાખુશ હોવા છતાં કેમ સામેલ થયું? જાણો નારાજગી પાછળનું અસલી કારણ
મધ્ય પૂર્વમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલા વિનાશક સંઘર્ષમાં આજે ૮ એપ્રિલના રોજ એક મોટો વળાંક આવ્યો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા જાહેર કરાયેલા બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામમાં ઈઝરાયલ પણ સામેલ થયું છે, પરંતુ આ સહમતી ખુશીથી નહીં પણ વ્યૂહાત્મક મજબૂરીથી આવી હોય તેવું જણાય છે. સીએનએન અને ફોક્સ ન્યૂઝના અહેવાલો મુજબ, ઈઝરાયલ આ કરારની કેટલીક શરતોથી સખત નારાજ છે.
ઈઝરાયલની નારાજગીનું મુખ્ય કારણ શું છે?
ઈઝરાયલી રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારને ડર છે કે આ બે અઠવાડિયાનો સમય ઈરાનને પોતાની લશ્કરી તાકાત ફરીથી સંગઠિત કરવા માટેની તક આપશે. ઈઝરાયલ ઈચ્છતું હતું કે જ્યાં સુધી ઈરાનનું પરમાણુ માળખું સંપૂર્ણપણે નષ્ટ ન થાય ત્યાં સુધી હુમલા ચાલુ રહેવા જોઈએ. જોકે, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર અત્યારે આર્થિક સ્થિરતા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા પર વધુ ભાર આપી રહ્યું છે, જે ઈઝરાયલના લાંબા ગાળાના સુરક્ષા લક્ષ્યો સાથે મેળ ખાતું નથી.
ટ્રમ્પની વ્યૂહરચના અને ઈઝરાયલની સંમતિ
ટ્રમ્પે ઈરાનને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા માટે જે ડેડલાઇન આપી હતી, તેના માત્ર દોઢ કલાક પહેલા આ યુદ્ધવિરામની જાહેરાત થઈ હતી. વ્હાઇટ હાઉસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ ઈઝરાયલને ખાતરી આપી છે કે આ માત્ર ‘કામચલાઉ વિરામ’ છે. જો આગામી ૧૪ દિવસમાં ઈરાન પરમાણુ સામગ્રી દૂર કરવા અને યુરેનિયમ સંવર્ધન બંધ કરવા તૈયાર નહીં થાય, તો અમેરિકા અને ઈઝરાયલ ફરીથી સંયુક્ત હુમલા શરૂ કરશે. આ ખાતરી બાદ જ ઈઝરાયલે પોતાના ફાઈટર જેટ્સને બે અઠવાડિયા માટે રોકવાનો નિર્ણય લીધો છે.
ઈરાનને શું મળ્યું? (ઈઝરાયલી મીડિયાનો દાવો)
ઈઝરાયલી મીડિયામાં ચાલી રહેલા અહેવાલો મુજબ, આ યુદ્ધવિરામમાં ઈરાનને કોઈ ખાસ ફાયદો થયો નથી. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવાની સંમતિ તો આપી દીધી, પરંતુ બદલામાં તેને કાયમી શાંતિની ગેરંટી, આર્થિક વળતર કે પ્રતિબંધો હટાવવાનું કોઈ વચન મળ્યું નથી. ઈઝરાયલી રાજદ્વારીઓ આને ઈરાનની નબળાઈ માની રહ્યા છે અને દાવો કરી રહ્યા છે કે ઈરાને દબાણ હેઠળ આવીને હથિયાર હેઠા મૂક્યા છે.
આગામી ૧૪ દિવસમાં શું થશે?
હવે આખું વિશ્વ ઈસ્લામાબાદમાં થનારી આગામી વાટાઘાટો પર નજર રાખી રહ્યું છે. અમેરિકાએ ઈરાન સામે જે મુખ્ય મુદ્દાઓ રાખ્યા છે તેમાં:
-
તમામ પરમાણુ સામગ્રીનો નિકાલ.
-
યુરેનિયમ સંવર્ધન પર સંપૂર્ણ પ્રતિવધ.
-
બેલિસ્ટિક મિસાઇલ કાર્યક્રમનો અંત.
જો ઈરાન આ આકરી શરતો નહીં માને, તો ૨૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ પછી મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર ભયાનક યુદ્ધ ફાટી નીકળવાની પૂરી શક્યતા છે. ઈઝરાયલ અત્યારે માત્ર ‘રાહ જુઓ અને જુઓ’ની નીતિ અપનાવી રહ્યું છે.
