જાપાનના ક્યુશુ અને કુમામોટો ક્ષેત્રમાં 7.1ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ, સુનામીની ચેતવણી જાહેર
ધરતીની હલચલે ફરી એકવાર માનવીય વસાહતોને ડરાવી દીધી છે. તાજેતરમાં જાપાનના દક્ષિણી હિસ્સામાં આવેલા કુમામોટોમાં એક શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યો, જેની તીવ્રતા રેક્ટર સ્કેલ પર 7.1 માપવામાં આવી. આ જોરદાર આંચકા બાદ સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર અને હવામાન વિભાગમાં દોડધામ મચી ગઈ, જેના કારણે તરત જ સુનામીની ચેતવણી પણ જારી કરી દેવામાં આવી. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર કુદરતી આપત્તિઓ સામે માનવીની લાચારીને ખુલ્લી પાડી દીધી છે.
જાપાનના કુમામોટોમાં મચી અફરાતફરી
જાપાન મીટીરોલોજિકલ એજન્સી (JMA) તરફથી મળેલી માહિતી મુજબ, આ ભીષણ ભૂકંપ મંગળવારે બપોરે મોડા આવ્યો. તેનું કેન્દ્ર જાપાનના દક્ષિણી મુખ્ય ટાપુ ક્યુશુ પર સ્થિત કુમામોટોનો પશ્ચિમી વિસ્તાર હતો, જે રાજધાની ટોક્યોથી લગભગ 900 કિલોમીટર (540 માઈલ) દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં આવેલો છે.
ભૂકંપની ઊંડાઈ સમુદ્ર સપાટીથી માત્ર 10 કિલોમીટર (6 માઈલ) નીચે હતી. ઓછી ઊંડાઈ હોવાને કારણે આ આંચકાઓની તીવ્રતા જમીન પર ખૂબ જ વધુ અનુભવાઈ. સાંજની વેળાએ અચાનક આવેલા આ ભૂકંપથી લોકો ઘબરાઈને પોતાના ઘરો અને ઓફિસોમાંથી બહાર ખુલ્લા આકાશ નીચે દોડી આવ્યા હતા. રાહતની વાત એ રહી કે સાંજે 4:29 વાગ્યે આવેલા આ આંચકા પછી તરત જ કોઈ મોટા જાનમાલના નુકસાન કે ગંભીર ઈજાના અહેવાલ મળ્યા ન હતા. જોકે, સ્થિતિની ગંભીરતાને જોતાં અમેરિકન પેસિફિક સુનામી વોર્નિંગ સેન્ટર અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર પૂરી રીતે સતર્ક નજરે પડ્યા.
મેક્સિકોમાં પણ અનુભવાયા હતા ધરતીના આંચકા
છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી દુનિયાના અલગ-અલગ હિસ્સાઓમાં ભૂકંપની ગતિવિધિઓ વધી ગઈ છે. જાપાનની આ ઘટનાથી બરાબર પહેલાં, ગત સપ્તાહે મેક્સિકોમાં પણ ધરતી જોરદાર ધ્રૂજી ઉઠી હતી. મેક્સિકોના દક્ષિણી રાજ્ય ચિયાપાસના તટ પર 7.4 તીવ્રતાનો એક શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેના આંચકા મધ્ય અમેરિકાના ઘણા વિસ્તારો સુધી અનુભવાયા હતા.
આ આપત્તિના કારણે મેક્સિકો ઉપરાંત અલ સાલ્વાડોર અને ગ્વાટેમાલા જેવા પડોશી દેશો પણ હચમચી ગયા હતા. યુએસ જિયોલોજિકલ સર્વે (USGS) અનુસાર, મેક્સિકોમાં આ ભૂકંપ પ્યુઅર્ટો માડેરો પાસે જમીનથી માત્ર 10 કિલોમીટરની ઊંડાઈ પર આવ્યો હતો. આટલી ઓછી ઊંડાઈને કારણે થયેલા તીવ્ર કંપનને કારણે ત્યાંની ઊંચી ઇમારતો હલવા લાગી હતી અને લોકોમાં ગભરાટ ફેલાઈ ગયો હતો. મેક્સિકોમાં પણ આ આપત્તિ બાદ સાવચેતીના ભાગરૂપે સુનામીની ચેતવણી જારી કરવી પડી હતી.
રેક્ટર સ્કેલ પર ભૂકંપની તીવ્રતાનું જોખમી માપદંડ
આખરે રેક્ટર સ્કેલ પર મપાતા આ આંકડાઓ કેટલા જોખમી હોય છે, તે સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે જેથી આપત્તિના જોખમનો અંદાજ લગાવી શકાય:
-
4 થી 4.9 તીવ્રતા: આ શ્રેણીનો ભૂકંપ આવવા પર ઘરની અંદર રાખેલી હલકી વસ્તુઓ પોતાની જગ્યા પરથી નીચે પડી શકે છે.
-
5 થી 5.9 તીવ્રતા: આમાં ભારે સામાન અને ઘરનું ફર્નિચર પણ પોતાની જગ્યા પરથી હલવા લાગે છે.
-
6 થી 6.9 તીવ્રતા: આ ખૂબ જ જોખમી સ્તર છે, જેમાં મજબૂત ઇમારતોના બેઝ અથવા પાયામાં તિરાડો પડી શકે છે.
-
7 થી 7.9 તીવ્રતા: આ ભીષણ સ્તરનો ભૂકંપ આવવા પર મોટી-મોટી ઇમારતો અને માળખાઓ તાશના પત્તાની જેમ ધરાશાઈ થઈ જાય છે.
-
8 થી 8.9 તીવ્રતા: આ અત્યંત વિનાશક હોય છે, જેમાં તારાજીની સાથે-સાથે સુનામી આવવાનું ભારે જોખમ ઊભું થઈ જાય છે.
-
9 કે તેથી વધુ: આ પૃથ્વી પરની સૌથી ભીષણ તબાહીનું સ્વરૂપ છે, જે મોટા ભૂ-ભાગને સંપૂર્ણપણે બરબાદ કરી શકે છે.
જાપાન અને મેક્સિકો જેવી ઘટનાઓ આપણને એ યાદ અપાવે છે કે કુદરત આગળ ટેકનોલોજી અને માનવી બંને લાચાર છે. જાપાન દુનિયાના સૌથી વધુ ભૂકંપ સંવેદનશીલ (Seismic Zone) ક્ષેત્રોમાં આવે છે, જ્યાં આ પ્રકારની આપત્તિઓનો સામનો કરવા માટે ટેકનોલોજી અને તૈયારી હંમેશાં ચાક-ચૌબંદ રહે છે. કુમામોટોના આ આંચકાએ ફરી એકવાર એ સાબિત કરી દીધું છે કે કુદરતી આપત્તિઓ ક્યારેય કહીને નથી આવતી, તેથી હંમેશાં સતર્ક રહેવું જ તેનાથી બચવાનો એકમાત્ર ઉપાય છે.
