જોરદાર કસરતથી મૃત્યુનું જોખમ ૬૦% ઘટે છે; જીમ જવાની જરૂર નથી, બસ ‘શ્વાસ ભારે’ થવો જોઈએ
આજે ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ અને બુધવાર છે. બદલાતી જીવનશૈલીમાં આપણે કલાકો સુધી જીમમાં પરસેવો પાડવો પડે તેવું જરૂરી નથી, પરંતુ વિજ્ઞાન કહે છે કે જો તમે દિવસની થોડી મિનિટો પણ એવી કસરત કરો કે જેમાં તમારો શ્વાસ ચઢી જાય, તો તમે આયુષ્ય વધારી શકો છો. તાજેતરના એક સંશોધને ફિટનેસની દુનિયામાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે.
આજના ભાગદોડભર્યા યુગમાં લોકો પાસે કસરત માટે સમય નથી, પરંતુ યુરોપિયન હાર્ટ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલું એક લેટેસ્ટ સંશોધન આળસુ લોકો માટે પણ આશાનું કિરણ લઈને આવ્યું છે. આ સંશોધન મુજબ, જો તમે દિવસ દરમિયાન એવી પ્રવૃત્તિ કરો છો જેમાં તમને હાંફ ચઢવા લાગે અથવા તમારો શ્વાસ ભારે થઈ જાય, તો તે તમારા શરીર માટે કોઈ અમૃતથી ઓછું નથી.
૯૬,૦૦૦ લોકો પર ૭ વર્ષ સુધી નજર
આ સંશોધન કોઈ સામાન્ય નિરીક્ષણ નથી. સંશોધકોએ લગભગ ૯૬,૦૦૦ લોકોના ડેટાનું ઊંડું વિશ્લેષણ કર્યું છે. આ સહભાગીઓને એક અઠવાડિયા માટે ખાસ ટ્રેકિંગ ઉપકરણ પહેરાવવામાં આવ્યું હતું, જે તેમની હલનચલનની તીવ્રતા રેકોર્ડ કરતું હતું. ત્યારબાદ સાત વર્ષ સુધી તેમના સ્વાસ્થ્યનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું. પરિણામો ચોંકાવનારા હતા:
-
ડિમેન્શિયા (યાદશક્તિ ગુમાવવી): જોખમમાં ૬૩% નો ઘટાડો.
-
ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસ: જોખમમાં ૬૦% નો ઘટાડો.
-
અકાળે મૃત્યુ: જોખમમાં ૪૬% થી ૬૦% સુધીનો ઘટાડો.
શા માટે ‘તીવ્રતા’ (Intensity) મહત્વની છે?
અભ્યાસના મુખ્ય સંશોધક પ્રોફેસર મિન્ક્સ્યુ શેન સમજાવે છે કે જ્યારે આપણે જોરદાર કસરત કરીએ છીએ, ત્યારે આપણું હૃદય વધુ અસરકારક રીતે લોહી પંપ કરે છે. આ પ્રક્રિયામાં રક્તવાહિનીઓ વધુ લવચીક બને છે અને શરીર ઓક્સિજનનો ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતામાં સુધારો કરે છે. જે ફેરફારો સામાન્ય ચાલવાથી (Moderate Exercise) નથી આવતા, તે શ્વાસ ચઢે તેવી કસરતથી ખૂબ જ ઝડપથી આવે છે.
રોગો સામે લડવાની નવી રીત
સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે સંધિવા (Arthritis) અને સોરાયસિસ (Psoriasis) જેવા રોગોમાં, જે શરીરમાં બળતરા (Inflammation) ને કારણે થાય છે, તેમાં કસરતની તીવ્રતા (કેટલું ઝડપી કરો છો) સૌથી વધુ અસરકારક છે. જ્યારે ડાયાબિટીસ અને લીવરના રોગોમાં કસરતની માત્રા (કેટલો સમય કરો છો) અને તીવ્રતા બંને મહત્વ ધરાવે છે.
શું કરવું જોઈએ? (સરળ ટિપ્સ)
આ માટે તમારે મોંઘી જીમ મેમ્બરશિપની જરૂર નથી. તમે તમારી દિનચર્યામાં જ ફેરફાર કરી શકો છો: ૧. ઝડપી સીડી ચઢવી: લિફ્ટના બદલે સીડીનો ઉપયોગ કરો પણ થોડી ઝડપથી. ૨. પાવર વોકિંગ: સામાન્ય ચાલવાને બદલે એટલું ઝડપી ચાલો કે તમારી વાતચીત કરવાની લય તૂટે (શ્વાસ ચઢે). ૩. ઝડપી સાયકલિંગ અથવા દોડ: દિવસમાં માત્ર ૫ થી ૧૦ મિનિટની તીવ્ર દોડ પણ પર્યાપ્ત છે.
સાવધાની પણ જરૂરી
નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે જોરદાર કસરત દરેક માટે નથી. ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકો અથવા જેમને હૃદયની બીમારી છે, તેમણે સીધી તીવ્ર કસરત શરૂ કરવાને બદલે ડોક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ. કસરતની શરૂઆત ધીમે ધીમે કરવી અને ધીમે ધીમે તીવ્રતા વધારવી તે હિતાવહ છે.
૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આ સંશોધનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ગુણવત્તા એ જથ્થા કરતાં વધુ મહત્વની છે. કલાકો સુધી હળવી કસરત કરવા કરતાં, દિવસની ૧૦ મિનિટ ‘જોરદાર’ કસરત તમારા જીવનના ઘણા વર્ષો વધારી શકે છે.
