કર્ણાટકમાં નેતૃત્વ પરિવર્તનની અટકળો વચ્ચે મલ્લિકાર્જુન ખડગેની સ્પષ્ટતા – સોનિયા ગાંધીના નિર્ણયને ગણાવ્યો સર્વોપરી
દક્ષિણ ભારતના રાજકારણના પ્રવેશદ્વાર ગણાતા કર્ણાટકમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી મુખ્યમંત્રીની ખુરશીને લઈને ભારે સસ્પેન્સ જોવા મળી રહ્યું છે. સત્તાધારી કોંગ્રેસ પક્ષમાં ચાલી રહેલી આંતરિક ખેંચતાણ અને નેતૃત્વ પરિવર્તનની અટકળો વચ્ચે રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ મૌન તોડ્યું છે. ૩૦ એપ્રિલના રોજ આપેલા એક નિવેદનમાં ખડગેએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે હાલમાં રાજ્યમાં કોઈ નેતૃત્વ પરિવર્તનનો નિર્ણય લેવાયો નથી, પરંતુ ભવિષ્યના તમામ નિર્ણયો સોનિયા ગાંધી અને પાર્ટી હાઈકમાન્ડ દ્વારા લેવામાં આવશે.
ખડગેની ભૂમિકા અને ‘સોનિયા ફેક્ટર’
કર્ણાટકના ગૃહમંત્રી જી. પરમેશ્વરે જ્યારે નિવેદન આપ્યું કે મલ્લિકાર્જુન ખડગે જેવા વરિષ્ઠ નેતા જો મુખ્યમંત્રી બને તો તમામ પક્ષના નેતાઓ તેનું સ્વાગત કરશે, ત્યારે અચાનક રાજકીય ગરમાવો વધી ગયો હતો. તેના જવાબમાં ખડગેએ અત્યંત સંયમિત રીતે જણાવ્યું હતું કે, “લોકોને લાગે છે કે હું મુખ્યમંત્રી બનું તો સારું, પરંતુ સોનિયા ગાંધી મારા વિશે નિર્ણય મારી વિચારધારા અને પક્ષ પ્રત્યેની વફાદારી જોઈને લે છે. અત્યારે રાજ્યમાં એક મુખ્યમંત્રી (સિદ્ધારમૈયા) કાર્યરત છે, તેથી હાલમાં આ પ્રશ્ન અસ્થાને છે.”
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે જો ભવિષ્યમાં કોઈ નિર્ણય લેવાનો હશે, તો સોનિયા ગાંધી, રાહુલ ગાંધી અને તેઓ પોતે મળીને ચર્ચા કરશે અને તેમાં સમય લાગી શકે છે. આ નિવેદનથી ખડગેએ સંકેત આપ્યો છે કે સત્તા પરિવર્તનની શક્યતાઓ નકારી શકાય તેમ નથી, પરંતુ તે ચોક્કસ સમય અને પ્રક્રિયા મુજબ થશે.
૫૦-૫૦ ફોર્મ્યુલાની ચર્ચા અને ૪ મેનું મહત્વ
૨૦૨૩ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસના ભવ્ય વિજય બાદ મુખ્યમંત્રી પદ માટે સિદ્ધારમૈયા અને ડીકે શિવકુમાર વચ્ચે લાંબી ખેંચતાણ ચાલી હતી. તે સમયે એવી ચર્ચા હતી કે અઢી-અઢી વર્ષ માટે બંને નેતાઓ મુખ્યમંત્રી બનશે. ૨૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૫ના રોજ વર્તમાન સરકારે અડધો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યો હોવાથી ડીકે શિવકુમારના સમર્થકો હવે સત્તાના હસ્તાંતરણની માંગ કરી રહ્યા છે.
રાજકીય પંડિતોનું માનવું છે કે ૪ મેના રોજ ચાર રાજ્યો અને એક કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર થયા પછી હાઈકમાન્ડ કર્ણાટક અંગે કોઈ મોટો ફેંસલો લઈ શકે છે. આ પરિણામોની અસર પક્ષના મનોબળ અને રણનીતિ પર પડશે, જેને આધારે મંત્રીમંડળમાં ફેરબદલ કે મુખ્યમંત્રી પદના પરિવર્તન અંગે જાહેરાત થઈ શકે છે.
વિપક્ષનો પ્રહાર અને ધારાસભ્યોની નારાજગી
બીજી તરફ, વિપક્ષી નેતાઓ આ તકનો લાભ ઉઠાવવાનું ચૂકતા નથી. કેન્દ્રીય મંત્રી અને જેડી(એસ) નેતા એચ.ડી. કુમારસ્વામીએ દાવો કર્યો છે કે કોંગ્રેસમાં આંતરિક વિખવાદ એટલો વધી ગયો છે કે લગભગ ૪૦ ધારાસભ્યો આવતા મહિને દિલ્હી જઈને હાઈકમાન્ડ સામે પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરવાના છે. જોકે, ખડગેએ આ દાવાને ફગાવી દેતા કહ્યું હતું કે તેમને આવી કોઈ હિલચાલની જાણ નથી.
કર્ણાટક કોંગ્રેસમાં આગામી દિશા શું?
હાલ પૂરતું સિદ્ધારમૈયા માટે રાહતના સમાચાર છે કે ખડગેએ જાહેરમાં પરિવર્તનની વાતને ટાળી છે. પરંતુ પડદા પાછળ ચાલી રહેલી હિલચાલ કંઈક અલગ જ ઈશારો કરે છે. કર્ણાટક કોંગ્રેસ અત્યારે ત્રણ જૂથોમાં વહેંચાયેલી જણાય છે – સિદ્ધારમૈયા જૂથ, ડીકે શિવકુમાર જૂથ અને મલ્લિકાર્જુન ખડગેના સમર્થકો. આ ત્રિપાંખિયા જંગમાં હાઈકમાન્ડ માટે સંતુલન જાળવવું એ સૌથી મોટો પડકાર છે.
મલ્લિકાર્જુન ખડગેનું નિવેદન ‘ફાયર ફાઈટિંગ’ સમાન છે, જેનો હેતુ પક્ષમાં ચાલતી બગાવતને શાંત કરવાનો છે. પરંતુ જે રીતે કર્ણાટકના વરિષ્ઠ મંત્રીઓ ખડગેના નામનો પ્રસ્તાવ મૂકી રહ્યા છે, તે જોતા લાગે છે કે ૪ મે પછી કર્ણાટકના રાજકારણમાં કોઈ મોટો ‘ભૂકંપ’ આવી શકે છે. સોનિયા ગાંધીની અંતિમ મહોર જ આ વિવાદનો અંત લાવશે.
