દુનિયા આખી ડગમગી પણ ભારત અડગ! Moody’s ના રિપોર્ટમાં થયો મોટો ખુલાસો, જાણો કેમ આપણું અર્થતંત્ર છે સૌથી મજબૂત
વૈશ્વિક સ્તરે આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને ઉતાર-ચઢાવના આ સમયમાં, જ્યારે દુનિયાની અનેક ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓ દબાણ હેઠળ છે, ત્યારે ભારતે પોતાની જાતને એક મજબૂત અને સ્થિર અર્થતંત્ર તરીકે સાબિત કર્યું છે. રેટિંગ એજન્સી Moody’s Ratings ના તાજેતરના અહેવાલે આ બાબત પર મહોર મારી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, વર્ષ 2020 પછી ભારત તમામ મોટા ઉભરતા બજારોમાં સૌથી વધુ લવચીક (Resilient) અર્થતંત્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જેણે વૈશ્વિક આંચકાઓ સામે અડગ રહીને પોતાની સ્થિરતા જાળવી રાખી છે.
ભારતની આર્થિક મજબૂતીના પાયાના કારણો
પીટીઆઈ ન્યૂઝ એજન્સી દ્વારા પ્રકાશિત મૂડીઝના રિપોર્ટમાં ભારતની આર્થિક ક્ષમતા પાછળ કેટલાંક મહત્વના પરિબળો દર્શાવવામાં આવ્યા છે:
-
મજબૂત વિદેશી મુદ્રા ભંડાર: ભારત પાસે વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserves) નો મોટો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. આ ભંડારે ભારતીય રૂપિયામાં થતા અતિશય ઉતાર-ચઢાવને નિયંત્રિત કરવામાં ઢાલ તરીકે કામ કર્યું છે.
-
સ્પષ્ટ નાણાકીય નીતિ: દેશની નાણાકીય નીતિ (Monetary Policy) અત્યંત સ્પષ્ટ અને અનુમાનિત છે, જેના કારણે સ્થાનિક અને વિદેશી રોકાણકારોનો ભારતીય બજાર પરનો ભરોસો જળવાઈ રહ્યો છે.
-
સંતુલિત ફુગાવો: રિપોર્ટમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે મોંઘવારી (Inflation) ને લઈને લોકોની અપેક્ષાઓ સંતુલિત છે, જે અર્થતંત્રને સ્થિર રાખવામાં મદદ કરે છે.
-
વિનિમય દરમાં અનુકૂલન: જરૂરિયાત મુજબ વિનિમય દર (Exchange Rate) પોતાની મેળે ગોઠવાઈ જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જે બાહ્ય દબાણોને ખાળવામાં મદદરૂપ થાય છે.
આર્થિક સંકટનો સામનો કરવા ભારત સજ્જ
મૂડીઝના મતે, ભારત ભવિષ્યમાં આવનારા કોઈપણ વૈશ્વિક આર્થિક આંચકાનો સામનો કરવા માટે અન્ય દેશોની સરખામણીએ ઘણી સારી સ્થિતિમાં છે.
-
નાણાકીય બફર: દેશ પાસે પૂરતા પ્રમાણમાં નાણાકીય બફર્સ (Financial Buffers) છે, જે મુશ્કેલ સમયમાં અર્થતંત્રને ટેકો આપી શકે છે.
-
સ્થાનિક ભંડોળ પર નિર્ભરતા: ભારતની સૌથી મોટી તાકાત એ છે કે તેના ભંડોળ (Funding) નો મોટો હિસ્સો ઘરેલું બજારમાંથી આવે છે. ભારતનું સ્થાનિક બજાર ઘણું ઊંડું અને મજબૂત હોવાને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં થતી ઉથલપાથલની અસર ભારત પર મર્યાદિત રહે છે.
વિકાસની વચ્ચે રહેલા પડકારો
જોકે, મૂડીઝે ભારતની પ્રશંસા કરવાની સાથે કેટલીક ગંભીર નબળાઈઓ તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું છે, જે ભવિષ્યમાં અવરોધરૂપ બની શકે છે:
-
દેવાનો બોજ: ભારત પર દેવાનો બોજ (Debt Burden) અન્ય સમાન અર્થતંત્રોની સરખામણીમાં વધુ છે.
-
નાણાકીય ખાધ: દેશની નાણાકીય ખાધ (Fiscal Deficit) હજુ પણ ચિંતાનો વિષય છે.
રિપોર્ટ મુજબ, જો વૈશ્વિક સ્તરે સતત આંચકાઓ આવતા રહે, તો આ દેવું અને નાણાકીય ખાધ ભારતની લડવાની ક્ષમતાને મર્યાદિત કરી શકે છે.
