મુંબઈ એરપોર્ટનું ટર્મિનલ-1 થશે બંધ! જાણો ક્યારથી નવી મુંબઈથી ઊડશે ઇન્ટરનેશનલ ફ્લાઈટ્સ અને કેમ ભડકી વિદેશી કંપનીઓ.
મુંબઈના છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પરથી આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડાન સંચાલિત કરતી વિદેશી એરલાઈન્સ અને એરપોર્ટ ઓપરેટર અદાણી એરપોર્ટ્સ વચ્ચે નવી મુંબઈ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર ફ્લાઈટ્સ શિફ્ટ કરવાના મુદ્દે મોટો ગતિરોધ સર્જાયો છે. બુધવારે બંને પક્ષો વચ્ચે યોજાયેલી આશરે 90 મિનિટ લાંબી બેઠકમાં કોઈ ચોક્કસ નિર્ણય પર પહોંચી શકાયું ન હતું. વિદેશી એરલાઈન્સે મુંબઈ એરપોર્ટના ટર્મિનલ-1 ના પુનર્વિકાસ (Redevelopment) ની સમયસીમા, નવ નિર્મિત એરપોર્ટની ક્ષમતા અને ઓપરેશનલ વિગતો અંગે વધુ સ્પષ્ટતા માંગી છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદનું મુખ્ય કારણ?
મળતી માહિતી મુજબ, મુંબઈની એરલાઈન ઓપરેટર્સ કમિટી (AOC) સાથે જોડાયેલી આશરે 45 જેટલી વિદેશી એરલાઈન્સના 50 થી વધુ ઉચ્ચ અધિકારીઓએ આ સમીક્ષા બેઠકમાં ભાગ લીધો હતો. નોંધનીય છે કે, અદાણી એરપોર્ટ્સ મુંબઈ એરપોર્ટ અને આગામી નવી મુંબઈ એરપોર્ટ બંનેનું સંચાલન કરે છે.
મુખ્ય વિવાદ મુંબઈ એરપોર્ટના ટર્મિનલ-1 (T1) ના પુનર્વિકાસ સાથે જોડાયેલો છે. ટર્મિનલ-1 ના રિડેવલપમેન્ટ દરમિયાન ત્યાંથી ચાલતી ઘરેલું (Domestic) ફ્લાઈટ્સના મુસાફરોને એડજસ્ટ કરવા માટે ટર્મિનલ-2 (T2) ની ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. તે માટે ટર્મિનલ-2 પરથી ચાલતી કેટલીક આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઈટ્સને નવી મુંબઈ એરપોર્ટ પર ખસેડવાની અદાણી એરપોર્ટ્સની યોજના છે, જેનો વિદેશી એરલાઈન્સ વિરોધ કરી રહી છે.
એપ્રિલ 2027 થી શરૂ થશે ટર્મિનલ-1 નો કાયાકલ્પ
છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટના ટર્મિનલ-1 ને તોડીને સંપૂર્ણપણે નવેસરથી વિકસાવવાની યોજના બનાવવામાં આવી છે. એરપોર્ટ ઓપરેટરના જણાવ્યા અનુસાર, પુનર્વિકાસનું કામ એપ્રિલ 2027 થી શરૂ થવાની શક્યતા છે અને ડિસેમ્બર 2030 સુધીમાં આ નવું આધુનિક ટર્મિનલ તૈયાર કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.
હાલમાં ટર્મિનલ-1 પરથી માત્ર દેશભરની ઘરેલું વિમાની સેવાઓ ઓપરેટ થાય છે. આ રિડેવલપમેન્ટ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ:
ટર્મિનલ-1 ની વાર્ષિક પેસેન્જર ક્ષમતા 1.5 કરોડથી વધીને 2 કરોડ થઈ જશે.
વિમાનો માટેના કોન્ટેક્ટ સ્ટેન્ડની સંખ્યા 7 થી વધારીને 25 કરવામાં આવશે.
ચેક-ઈન કાઉન્ટરોની સંખ્યા 74 થી વધીને 109 થશે.
બેગેજ બેલ્ટની સંખ્યા પણ 5 થી વધારીને 11 સુધી કરવાનો માસ્ટરપ્લાન છે.
વિદેશી એરલાઈન્સ શા માટે કરી રહી છે શિફ્ટિંગનો વિરોધ?
વિદેશી એરલાઈન્સનું કહેવું છે કે મુંબઈથી આશરે 50 કિલોમીટર દૂર આવેલા નવી મુંબઈ એરપોર્ટ પર ઓપરેશન્સ શિફ્ટ કરવાથી તેમના બિઝનેસ ખર્ચ અને સંચાલનની જટિલતામાં ભારે વધારો થશે. એક જ શહેરના બે અલગ-અલગ એરપોર્ટ પરથી ઉડાન સંચાલિત કરવાથી વિમાનોનું મેન્ટેનન્સ, સ્ટાફ મેનેજમેન્ટ, ગ્રાઉન્ડ હેન્ડલિંગ અને કનેક્ટિંગ મુસાફરોનું સંચાલન અત્યંત પડકારજનક બની જશે.
એરલાઈન્સે સૂચન કર્યું છે કે ટર્મિનલ-1 નું રિડેવલપમેન્ટ એકસાથે કરવાના બદલે તબક્કાવાર (Phased Manner) રીતે કરવું જોઈએ. તેઓનું માનવું છે કે સમર 2027 શેડ્યૂલથી વર્તમાન સ્લોટમાં એકતરફી કાપ સ્વીકારી શકાય નહીં. એરલાઈન્સ માંગ કરી રહી છે કે નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયના સ્લોટ એલોકેશન નિયમો મુજબ જ શિફ્ટિંગનો આખરી નિર્ણય લેવાય.
અદાણી એરપોર્ટ્સ તરફથી નાણાકીય છૂટછાટોની ઓફર
રિપોર્ટ મુજબ, અદાણી એરપોર્ટ્સે એરલાઈન્સ પાસે 3 નવેમ્બર સુધીમાં ટ્રાન્ઝિશન પ્લાન માંગ્યો છે, જ્યારે વિદેશી એરલાઈન્સે શિફ્ટિંગ માટે ઓક્ટોબર 2027 સુધીનો સમય આપવાની વિનંતી કરી છે.
એરલાઈન્સને આકર્ષવા માટે અદાણી ગ્રુપે નવી મુંબઈ એરપોર્ટ પર ઈનસેન્ટિવ્સ અને લેન્ડિંગ ફીમાં મોટી રાહતોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે:
ટૂંકા અંતરની ઈન્ટરનેશનલ ફ્લાઈટ્સ: પ્રથમ વર્ષે લેન્ડિંગ ચાર્જમાં 100% છૂટ અને બીજા વર્ષે 50% છૂટ આપવાની યોજના.
લાંબા અંતરની ઈન્ટરનેશનલ ફ્લાઈટ્સ: પ્રથમ વર્ષે 100%, બીજા વર્ષે 50% અને ત્રીજા વર્ષે 25% છૂટનો પ્રસ્તાવ.
આ ઈનસેન્ટિવ સ્કીમ 31 માર્ચ 2030 સુધી અમલમાં રાખવાની યોજના છે.
ભારતીય એરલાઈન્સે નવી મુંબઈ શિફ્ટ થવા માટે દર્શાવી તૈયારી
વિદેશી એરલાઈન્સ સાથે ચાલી રહેલી મડાગાંઠ વચ્ચે કેટલીક જાણીતી ભારતીય એરલાઈન્સે પોતાની ફ્લાઈટ્સ નવી મુંબઈ એરપોર્ટ પર શિફ્ટ કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે:
IndiGo (ઈન્ડિગો): ફેબ્રુઆરી થી જુલાઈ 2027 દરમિયાન તબક્કાવાર રીતે પોતાની 12 દૈનિક આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઈટ્સ (જેમ કે જેદ્દાહ, રિયાધ, કુવૈત, મસ્કત અને ઢાકા) નવી મુંબઈ શિફ્ટ કરશે.
Air India Express: ડિસેમ્બરથી નવી મુંબઈ એરપોર્ટ પરથી ચાર દૈનિક ડોમેસ્ટિક સેવાઓ શરૂ કર્યા બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઈટ્સ શરૂ કરશે.
Akasa Air: ડિસેમ્બરથી પોતાની મુંબઈ-જેદ્દાહ ડાયરેક્ટ ફ્લાઈટને નવા એરપોર્ટ પર ખસેડશે.
અદાણી એરપોર્ટ્સનો આખરી લક્ષ્યાંક મુંબઈ મેટ્રોપોલિટન રીજન (MMR) ના આ બંને એરપોર્ટ્સની સંયુક્ત વાર્ષિક ક્ષમતા વધારીને 8.5 કરોડ મુસાફરો સુધી પહોંચાડવાનો છે, જેથી ભવિષ્યના ટ્રાફિકને સરળતાથી કંટ્રોલ કરી શકાય.
