રાસાયણિક ખેતીના વિકલ્પ રૂપે અમૃતમય ખેતી, પ્રાકૃતિક પદ્ધતિથી જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવાનો માર્ગ
વર્તમાન સમયમાં રાસાયણિક ખેતીના કારણે જમીનની ફળદ્રુપતા ઘટી રહી છે અને ખેતી ખર્ચાળ બની રહી છે. આ સ્થિતિમાં ગુજરાતના રાજ્યપાલ શ્રી આચાર્ય દેવવ્રતજી ‘ઝેરમુક્ત ખેતી-અમૃતમય ખેતી’નો મંત્ર આપી રહ્યા છે. તેમના દ્વારા લિખિત પુસ્તક “પ્રાકૃતિક કૃષિ” માં ખેતીને ખર્ચમુક્ત અને જમીનને ફળદ્રુપ બનાવવાની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ વર્ણવવામાં આવી છે. આ પુસ્તક અનુસાર, સફળ ખેતીનો મુખ્ય આધાર ‘બીજ સંસ્કાર’ એટલે કે બીજામૃત છે.
બીજામૃત બનાવવાની વિધિ અને જરૂરી સામગ્રી
પુસ્તકના સંદર્ભ મુજબ, વાવણી કરતા પહેલા બિયારણને બીજામૃતની માવજત આપવી અનિવાર્ય છે. આ માટે કોઈ પણ પ્રકારના વધારાના ખર્ચ વગર ઘરે જ સામગ્રી તૈયાર કરી શકાય છે. ૧૦૦ કિલો બિયારણના સંસ્કાર માટે નીચે મુજબની સામગ્રીની જરૂર પડે છે:
-
દેશી ગાયનું છાણ: ૫ કિલો
-
ગૌમૂત્ર: ૫ લીટર
-
ચૂનો (કળી ચૂનો): ૨૫૦ ગ્રામ
-
પાણી: ૨૦ લીટર
-
ખેતરની માટી: એક મુઠ્ઠી
આ તમામ સામગ્રીઓને પાણીમાં મિશ્ર કરી ૨૪ કલાક સુધી રાખવામાં આવે છે અને દિવસમાં બે વાર લાકડીથી હલાવવામાં આવે છે.
બીજામૃતના ફાયદા અને ઉપયોગની રીત
બીજામૃતથી બિયારણને પટ આપવાથી પાકને જમીનજન્ય અને બીજજન્ય રોગો સામે કુદરતી સુરક્ષા મળે છે. તે બીજના અંકુરણ દરમાં વધારો કરે છે અને છોડને શરૂઆતથી જ મજબૂતી આપે છે. ખેડૂતોએ બિયારણને પાથરી તેના પર બીજામૃતનો છંટકાવ કરી, હળવા હાથે મિશ્રણ કરી છાંયડે સૂકવવું જોઈએ. આ પ્રક્રિયા બાદ બીજ વાવણી માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર થઈ જાય છે.
