મિશ્ર પાક અને મૂલ્યવર્ધનથી ખેતીને વ્યવસાયમાં ફેરવતા પરસોતમભાઈ
અમરેલી જિલ્લાના બગસરા તાલુકાના મુંજીયાસર ગામના પરસોતમભાઈ સતાસિયાએ ખેતીમાં પરંપરાગત રીતો છોડીને નવી દિશા અપનાવી છે. તેમણે પ્રાકૃતિક ખેતીને આધાર બનાવી પોતાની જમીનને નફાકારક બનાવવાની શરૂઆત કરી. ઓછું ઔપચારિક શિક્ષણ છતાં તેમણે વ્યવહારુ અનુભવ અને સતત પ્રયાસોથી સફળતા મેળવી. તેમની કામગીરી આજે અનેક ખેડૂતો માટે માર્ગદર્શક બની રહી છે.
જમીન અને પાકનું આયોજન
પરસોતમભાઈ પાસે 25 વીઘા ખેતીલાયક જમીન છે, જેમાં તેઓ મિશ્ર પાક પદ્ધતિ અમલમાં મૂકે છે. એક જ ખેતરમાં અલગ અલગ પાક ઉગાડી તેઓ જોખમને સંતુલિત કરે છે. આ પદ્ધતિથી જમીનની તંદુરસ્તી જળવાઈ રહે છે અને આવકમાં સ્થિરતા આવે છે. ખેતીનું આયોજન સમયસર અને જરૂરિયાત મુજબ કરવામાં આવે છે.
રાસાયણિક વગરની ખેતી
ખેતી દરમિયાન પરસોતમભાઈ રાસાયણિક ખાતર કે જીવાતનાશક દવાઓનો ઉપયોગ કરતા નથી. તેઓ સંપૂર્ણપણે કુદરત આધારિત પદ્ધતિથી પાક ઉગાડે છે. આ કારણે ઉત્પાદનની ગુણવત્તા વધુ સારી રહે છે અને સ્વાદ તથા પોષક તત્વોમાં વધારો થાય છે. બજારમાં આવા શુદ્ધ ઉત્પાદનોને સારી માંગ મળતી રહે છે.
મૂલ્યવર્ધનથી વધતી આવક
માત્ર કાચો પાક વેચવાને બદલે પરસોતમભાઈ ઉત્પાદન પર પ્રક્રિયા કરીને વેચાણ કરે છે. મરચાંમાંથી તૈયાર શુદ્ધ મરચા પાવડર તેઓ અલગ અલગ પેકિંગમાં બજારમાં મૂકે છે. સીધા ગ્રાહક સુધી પહોંચતા હોવાથી મધ્યસ્થ ખર્ચ ઘટે છે. આ રીતે ખેડૂતને પોતાના ઉત્પાદનનો યોગ્ય ભાવ મળે છે.
ઘઉંમાંથી તૈયાર ઉત્પાદનો
ઘઉંના પાકમાંથી પરસોતમભાઈ પોખ તૈયાર કરે છે, જેને બજારમાં ઉત્તમ પ્રતિસાદ મળે છે. પ્રાકૃતિક રીતે ઉગાડેલા ઘઉંથી બનેલા પોખ સ્વાદ અને શુદ્ધતામાં અલગ ઓળખ ધરાવે છે. સ્થાનિક બજાર ઉપરાંત આસપાસના શહેરોમાં પણ તેની માંગ વધી રહી છે. ખેતરેથી સીધું તૈયાર ઉત્પાદન વેચવાથી નફામાં વધારો થાય છે.
મિશ્ર પાકથી સ્થિર મોડલ
મરચાં અને ઘઉં ઉપરાંત ડુંગળી, કપાસ અને મગફળી જેવા પાકોનું પણ આયોજનબદ્ધ વાવેતર થાય છે. એક પાકમાં નુકસાન થાય તો બીજો પાક આવકનો આધાર બની જાય છે. આ પદ્ધતિથી ખેતીમાં જોખમ ઘટે છે અને સ્થિર આવક મળે છે. પરસોતમભાઈનું માનવું છે કે પ્રાકૃતિક ખેતી જમીન, આરોગ્ય અને આવક માટે લાભદાયી છે.
