કડવું છે પણ ગુણકારી છે: ડાયાબિટીસ અને ફેટી લિવરનો દુશ્મન છે આ દેશી શાકભાજી ‘કારેલું’
‘કડવાશ’ શબ્દ સાંભળતા જ મોઢું બગડી જાય એવું સ્વાભાવિક છે, પરંતુ જ્યારે આ કડવાશ સ્વાસ્થ્યની વાત હોય ત્યારે તે અમૃત સમાન બની જાય છે. આપણે વાત કરી રહ્યા છીએ ‘કારેલા’ની, જેને ‘બિટર મેલન’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેના તીખા સ્વાદ અને અનોખી બનાવટ પાછળ કુદરતે સ્વાસ્થ્યના ખજાના છુપાવી રાખ્યા છે. સામાન્ય રીતે લોકો તેના સ્વાદને કારણે તેને ખાવાનું ટાળે છે, પરંતુ આ શાકભાજી લિવરના સ્વાસ્થ્યથી લઈને ગંભીર બીમારીઓ સામે લડવા સુધીના અનેક ફાયદાઓ ધરાવે છે.
લિવર માટે કુદરતી ડિટોક્સ ડ્રિંક
આજના સમયમાં અનિયમિત જીવનશૈલી અને બહારના ખોરાકને કારણે ‘ફેટી લિવર’ની સમસ્યા ખૂબ જ સામાન્ય બની ગઈ છે. કારેલું લિવરના સ્વાસ્થ્ય માટે એક વરદાન સમાન છે. તે શરીરમાં રહેલા ઝેરી તત્વો (Toxins) ને બહાર કાઢીને લિવરને ડિટોક્સ કરવાનું કામ કરે છે. લિવર એન્ઝાઇમ્સને સંતુલિત રાખવા અને લિવરના કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવામાં કારેલા ખૂબ મદદરૂપ થાય છે. જે લોકો નિયમિત રીતે કારેલાનો રસ કે શાકનું સેવન કરે છે, તેમનામાં ફેટી લિવરનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
પોષક તત્વોનો ખજાનો
૧૦૦ ગ્રામ કાચા કારેલામાં પોષક તત્વોનું પ્રમાણ નીચે મુજબ હોય છે:
કેલરી: ૨૧
કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ: ૪ ગ્રામ
ફાઇબર: ૨ ગ્રામ
વિટામિન C: દૈનિક જરૂરિયાત (DV) ના લગભગ ૯૯%
વિટામિન A: DV ના ૨%
આયર્ન: DV ના ૪%
કારેલામાં રહેલું વિટામિન C શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે, હાડકાંને મજબૂત કરે છે અને ઘા રૂઝાવવામાં મદદરૂપ થાય છે. વિટામિન A આંખોની રોશની અને ત્વચાના સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ છે. આ સિવાય તેમાં કેલ્શિયમ, પોટેશિયમ, ઝિંક, મેગ્નેશિયમ અને ફોસ્ફરસ જેવા ખનિજોનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં રહેલા એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ જેવા કે ‘કેટચિન’ અને ‘ગેલિક એસિડ’ શરીરના કોષોને નુકસાનથી બચાવે છે.
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સંજીવની
કારેલાનો સૌથી મોટો ફાયદો બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત કરવામાં છે. વિશ્વભરમાં ડાયાબિટીસની સમસ્યામાં કારેલાનો ઉપયોગ દાયકાઓથી થઈ રહ્યો છે. સંશોધનો દર્શાવે છે કે તે શરીરમાં રહેલા ટિશ્યુઝમાં સુગરના વપરાશને સુધારે છે અને ઇન્સ્યુલિનના સ્રાવને પ્રોત્સાહન આપે છે. એક અભ્યાસ મુજબ, દરરોજ ૨,૦૦૦ મિલિગ્રામ કારેલાનું સેવન કરવાથી માત્ર ૧૨ અઠવાડિયામાં જ હિમોગ્લોબિન A1C ના સ્તરમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. તે નેચરલ ઇન્સ્યુલિન જેવું કામ કરે છે, જે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ખૂબ જ જરૂરી છે.
કેન્સર સામે લડવાની અદભૂત ક્ષમતા
આધુનિક વિજ્ઞાન હવે કારેલાના એવા પાસાઓ વિશે જાણી રહ્યું છે જે પહેલાં કદાચ અજાણ્યા હતા. કેટલીક પ્રારંભિક લેબ સ્ટડીઝમાં એવું બહાર આવ્યું છે કે કારેલાના અર્કમાં એવા સંયોજનો હોય છે જે પેટ, ફેફસાં અને કોલનના કેન્સરના કોષોને વધતા અટકાવી શકે છે. ખાસ કરીને બ્રેસ્ટ કેન્સરના કોષોના ફેલાવાને રોકવામાં પણ કારેલાના અર્કનું મહત્વ જોવા મળ્યું છે. જોકે આ અંગે વધુ માનવીય ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સની જરૂર છે, પરંતુ પ્રાથમિક પરિણામો અત્યંત આશાસ્પદ છે.
કોલેસ્ટ્રોલ અને હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય
વધારે પડતું કોલેસ્ટ્રોલ ધમનીઓમાં જમા થઈને બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયની બીમારીઓનું કારણ બને છે. કારેલામાં રહેલા તત્વો શરીરમાં રહેલા ‘ખરાબ’ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) ને ઘટાડવામાં મદદરૂપ સાબિત થયા છે. જો તમે નિયમિત રીતે કારેલાના રસનું સેવન કરો છો, તો તે હૃદય પરનું દબાણ ઓછું કરી શકે છે અને ધમનીઓને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ કરે છે.
