સિંધુ જળ સંધિ રદ કરવાની ઉમર અબ્દુલ્લાની માંગ, પાકિસ્તાનને આપ્યો તીખો જવાબ
ઉમર અબ્દુલ્લાનું કહેવું છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરની નદીઓ અને જળસ્રોતો પર સૌથી પહેલો અધિકાર ત્યાંના લોકોનો હોવો જોઈએ. પાકિસ્તાન તરફથી પાણી અને લોહીને લઈને કરવામાં આવેલા નિવેદનના જવાબમાં તેમણે આ મુદ્દે આકરો જવાબ આપ્યો અને કહ્યું કે જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોના હિતને સૌથી વધુ મહત્વ મળવું જોઈએ.
‘આ આપણું લોહી છે, જેને ચૂસવામાં આવ્યું છે’
પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન તરફથી પાણી રોકવામાં આવશે તો લોહી વહેશે એવી ટિપ્પણીના સંદર્ભમાં ઉમર અબ્દુલ્લાએ તીખો જવાબ આપ્યો. તેમણે કહ્યું કે આ આપણું લોહી છે, જેને ચૂસવામાં આવ્યું છે અને આ નદીઓ પર સૌથી પહેલો હક આપણો હતો.
મુખ્યમંત્રીએ પાકિસ્તાનના વલણ પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે એક તરફ પાકિસ્તાન પોતાને કાશ્મીરીઓનું હિતેચ્છુ ગણાવે છે, જ્યારે બીજી તરફ સિંધુ જળના મુદ્દે જમ્મુ-કાશ્મીરના હિતોની અવગણના કરવામાં આવે છે. તેમના મતે, કાશ્મીરના લોકોના હિતની વાત કરનારા કોઈપણ પક્ષે પહેલાં તેમના કુદરતી સંસાધનો અને અધિકારો અંગે સ્પષ્ટ વલણ અપનાવવું જોઈએ.
ઉમરે 2025માં પહલગામમાં થયેલા આતંકી હુમલા બાદ સિંધુ જળ સંધિ અંગે ભારત દ્વારા લેવામાં આવેલા પગલાંનું સમર્થન કર્યું હતું. તેમનું કહેવું છે કે જો સંધિ રોકવામાં આવી છે તો તેને ફરીથી જૂની સ્થિતિમાં લાવવાને બદલે કાયમ માટે રદ રાખવી જોઈએ.
જમ્મુ-કાશ્મીરની નદીઓ પર કોનો અધિકાર?
સિંધુ જળ સંધિ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો એક મહત્વપૂર્ણ જળ કરાર છે. વર્ષોથી આ સંધિ બંને દેશો વચ્ચે પાણીના ઉપયોગ અને વહેંચણી સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓને નિયંત્રિત કરતી આવી છે. જોકે, ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ વધ્યા બાદ આ સંધિ પણ રાજકીય ચર્ચાનો મોટો મુદ્દો બની છે.
ઉમર અબ્દુલ્લાનો ભાર એ વાત પર છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરની નદીઓનો લાભ ત્યાંના વિકાસ માટે વધુ પ્રમાણમાં મળવો જોઈએ. પાણીનો ઉપયોગ વીજળી ઉત્પાદન, સિંચાઈ અને અન્ય વિકાસલક્ષી જરૂરિયાતો માટે થઈ શકે છે. તેથી પ્રદેશના કુદરતી સંસાધનોનો ઉપયોગ સ્થાનિક લોકોના હિતમાં થવો જોઈએ, એવી તેમની દલીલ છે.
આ મુદ્દે ઉમર અબ્દુલ્લાએ કોઈ નરમ વલણ દાખવ્યું નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સિંધુ જળ સંધિ અંગે હવે પાછા ફરવાની જરૂર નથી અને જમ્મુ-કાશ્મીરના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને આ સંધિ રદ જ રહેવી જોઈએ.
‘સુપર વચન’નું શું થયું?
સિંધુ જળ સંધિ બાદ ઉમર અબ્દુલ્લાએ જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂર્ણ રાજ્યના દરજ્જાનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો. તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા જમ્મુ-કાશ્મીરને ફરીથી પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો આપવાના વચનની યાદ અપાવી.
ઉમરે આ વચનને ‘સુપર વચન’ ગણાવ્યું અને સવાલ કર્યો કે આખરે તેને હજુ સુધી અમલમાં કેમ મૂકવામાં આવ્યું નથી. તેમના મતે, જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોને રાજ્યનો દરજ્જો પરત આપવો માત્ર રાજકીય વચનનો મુદ્દો નથી, પરંતુ પ્રદેશના લોકોની અપેક્ષાઓ સાથે જોડાયેલો મહત્વપૂર્ણ વિષય છે.
મુખ્યમંત્રીએ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ મુદ્દે તેમની લડાઈ અટકવાની નથી. જંતર-મંતર પર કરવામાં આવેલી રજૂઆતને તેમણે અંત નહીં પરંતુ શરૂઆત ગણાવી. એટલે કે, આવનારા સમયમાં પણ રાજ્યના દરજ્જાની પુનઃસ્થાપનાની માંગને લઈને તેઓ કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ અવાજ ઉઠાવતા રહેશે.
કાશ્મીરી પંડિતોને મળી રહેલી ધમકીઓ પર ચિંતા
જમ્મુ-કાશ્મીરમાં કાશ્મીરી પંડિત કર્મચારીઓને મળી રહેલી આતંકી ધમકીઓ અંગે પણ ઉમર અબ્દુલ્લાએ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે સુરક્ષા એજન્સીઓને આવી ધમકીઓને ગંભીરતાથી લેવાની અપીલ કરી છે.
મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું કે આવી ધમકીઓને કોઈ પણ રીતે હળવાશથી ન લેવી જોઈએ. કાશ્મીરમાં અગાઉ ટાર્ગેટેડ કિલિંગની ઘટનાઓ બની ચૂકી છે અને તેના કારણે કાશ્મીરી પંડિત સમુદાયમાં સુરક્ષાને લઈને ચિંતા રહી છે.
ઉમરે સવાલ ઉઠાવ્યો કે જો એવું કહેવામાં આવે છે કે કાશ્મીરમાં ઉગ્રવાદનો અંત આવી ગયો છે, તો પછી કાશ્મીરી પંડિત કર્મચારીઓને આવી ધમકીઓ ક્યાંથી મળી રહી છે? તેમના મતે, ધમકીઓ પાછળ રહેલા લોકોની ઓળખ કરીને તેમની સામે કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
તેમણે કર્મચારીઓને પૂરતી સુરક્ષા આપવાની પણ વાત કરી. સરકાર અને સુરક્ષા એજન્સીઓએ એ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે કર્મચારીઓ ડર વિના પોતાની ફરજ બજાવી શકે અને આતંકવાદી સંગઠનો કે તત્વો કોઈને નિશાન બનાવીને વાતાવરણમાં ભય ઊભો ન કરી શકે.
સુખબીર સિંહ બાદલ પર હુમલાની નિંદા
ઉમર અબ્દુલ્લાએ મહારાષ્ટ્રના નાંદેડમાં અકાલી દળના નેતા સુખબીર સિંહ બાદલ પર થયેલા હુમલાની પણ નિંદા કરી. આ ઘટના અંગે તેમણે સુરક્ષા વ્યવસ્થા સામે સવાલ ઉઠાવ્યો અને પૂછ્યું કે Z+ સુરક્ષા હોવા છતાં હુમલો કેવી રીતે થઈ શક્યો?
મુખ્યમંત્રીએ આ ઘટનાને લોકશાહી માટે ચિંતાજનક ગણાવી. તેમના મતે, રાજકીય નેતાઓ વચ્ચે મતભેદ હોઈ શકે છે, પરંતુ તેનો જવાબ હિંસા દ્વારા આપવો યોગ્ય નથી. લોકશાહી વ્યવસ્થામાં કોઈ નીતિ કે નેતા સાથે અસહમતિ હોય તો તેનો જવાબ ચૂંટણી અને મતદાન દ્વારા આપવો જોઈએ.
ઉમરે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે રાજકીય મતભેદોને હિંસામાં ફેરવવા જોઈએ નહીં. લોકશાહીની સૌથી મોટી તાકાત લોકોનો મત છે અને કોઈપણ રાજકીય વિરોધનો સામનો એ જ માધ્યમથી થવો જોઈએ.
એકસાથે અનેક મુદ્દાઓ પર કડક વલણ
ઉમર અબ્દુલ્લાના આ નિવેદનોમાં જમ્મુ-કાશ્મીર સાથે જોડાયેલા અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ જોવા મળે છે. સિંધુ જળ સંધિ અંગે તેમણે પાકિસ્તાન સામે કડક વલણ અપનાવ્યું છે, જ્યારે રાજ્યના દરજ્જાની પુનઃસ્થાપના મુદ્દે કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી જવાબ માંગ્યો છે.
બીજી તરફ, કાશ્મીરી પંડિત કર્મચારીઓની સુરક્ષાને લઈને તેમણે સુરક્ષા એજન્સીઓને સાવચેત રહેવાની અપીલ કરી છે. સુખબીર બાદલ પરના હુમલાની નિંદા કરીને તેમણે રાજકીય હિંસા સામે પણ પોતાનો અભિગમ સ્પષ્ટ કર્યો છે.
આ નિવેદનોને જોતા કહી શકાય કે જમ્મુ-કાશ્મીરના પાણી, રાજ્યનો દરજ્જો, સુરક્ષા અને રાજકીય સ્થિરતા જેવા મુદ્દાઓ આગામી સમયમાં પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહેશે. ખાસ કરીને સિંધુ જળ સંધિ અને સ્ટેટહુડની પુનઃસ્થાપનાનો મુદ્દો જમ્મુ-કાશ્મીરની રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ બની રહેવાની શક્યતા છે.
