2025-26 વૈશ્વિક સુરક્ષા કટોકટી: પાકિસ્તાનમાં ભીષણ હિંસા અને આતંકવાદનો બદલાતો ચહેરો
વર્ષ 2025 અને 2026ની શરૂઆત વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે અત્યંત પડકારજનક રહી છે, જ્યાં આતંકવાદના નવા સ્વરૂપો અને પ્રાદેશિક સંઘર્ષોએ વિશ્વને અસ્થિર કરી દીધું છે. પાકિસ્તાનમાં સુરક્ષાની સ્થિતિ સૌથી ગંભીર બની છે, જ્યાં 2025માં આતંકવાદી હિંસા સાથે સંકળાયેલા મૃત્યુમાં 73% નો મોટો વધારો નોંધાયો છે. ‘પાકિસ્તાન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર કોન્ફ્લિક્ટ એન્ડ સિક્યુરિટી સ્ટડીઝ’ (PICSS) અનુસાર, 2025માં કુલ 3,387 લોકો માર્યા ગયા હતા, જેમાં 2,115 આતંકવાદીઓ અને 664 સુરક્ષા દળોના જવાનોનો સમાવેશ થાય છે.
આતંકવાદનું નવું કેન્દ્ર: પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન
પાકિસ્તાનમાં હિંસાનો આ સિલસિલો 2026 માં પણ યથાવત છે, જ્યાં જાન્યુઆરીના પ્રથમ 13 દિવસમાં જ 25 આતંકી ઘટનાઓમાં 42 સુરક્ષાકર્મીઓએ જીવ ગુમાવ્યા છે. પ્રતિબંધિત સંગઠન તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) એ એક મોટો નીતિગત ફેરફાર કરીને હવે પાકિસ્તાની સેનાના વ્યાવસાયિક હિતો, જેમ કે નેશનલ લોજિસ્ટિક્સ સેલ (NLC) અને ફૌજી ફર્ટિલાઇઝર કંપનીને નિશાન બનાવવાની ધમકી આપી છે.
TTP નો પ્રભાવ હવે અફઘાનિસ્તાનની સરહદો વટાવી રહ્યો છે, જ્યાં તે અફઘાન તાલિબાનના વૈચારિક સમર્થનથી પાકિસ્તાનમાં “તાલિબાન શૈલી” નું શાસન સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. દરમિયાન, પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે તણાવ ત્યારે ચરમસીમાએ પહોંચ્યો જ્યારે પાકિસ્તાને ઓક્ટોબર 2025માં કાબુલ અને અન્ય વિસ્તારોમાં TTP ના ઠેકાણાઓ પર હવાઈ હુમલા કર્યા.
આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઘાતક ઉપયોગ
2025નો સૌથી ચિંતાજનક ટ્રેન્ડ આતંકવાદીઓ દ્વારા ડ્રોન (UAS) અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો વધતો ઉપયોગ છે. TTP જેવા જૂથોએ દેખરેખ અને હુમલાઓ માટે સસ્તા કોમર્શિયલ ડ્રોનનો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ કર્યો છે, જ્યારે પ્રોપેગન્ડા ફેલાવવા માટે AI નો સહારો લેવામાં આવી રહ્યો છે.
ભારત પર આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને ગુપ્ત ઓપરેશનના આરોપો
ભારતને પણ આ દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કડક તપાસનો સામનો કરવો પડ્યો છે. ભારત પર પાકિસ્તાન અને કેનેડાની ધરતી પર ન્યાયિક પ્રક્રિયા બહારની હત્યાઓ (extrajudicial assassinations) કરાવવાના ગંભીર આરોપો લાગ્યા છે. અહેવાલો અનુસાર, ભારતની ગુપ્તચર એજન્સી ‘રૉ’ (RAW) પર 2020 થી અત્યાર સુધી પાકિસ્તાનની અંદર લગભગ 20 નાગરિકોની ટાર્ગેટ કિલિંગમાં સામેલ હોવાનો આરોપ છે. આ ઉપરાંત, કેનેડા સરકારે પણ શીખ અલગતાવાદી નેતાઓની હત્યામાં ભારતીય રાજદ્વારીઓની સંડોવણીના “પુખ્ત પુરાવા” હોવાનો દાવો કર્યો છે.
મધ્ય પૂર્વ અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાની સ્થિતિ
મધ્ય પૂર્વમાં ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચે જૂન 2025 માં થયેલું 12 દિવસનું યુદ્ધ આ પ્રદેશના સુરક્ષા પરિદ્રશ્યને બદલનારું એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક સાબિત થયું છે. આ સંઘર્ષનો લાભ ઉઠાવીને ઇસ્લામિક સ્ટેટ (IS) અને અલ-કાયદા (AQ) જેવા વૈશ્વિક આતંકી સંગઠનો મુસ્લિમ અસંતોષને હથિયાર બનાવીને નવા લડવૈયાઓની ભરતી કરી રહ્યા છે. દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં, ખાસ કરીને સિંગાપોર અને ઇન્ડોનેશિયામાં, યુવાનોના ઓનલાઇન કટ્ટરપંથીકરણ (youth radicalisation) ના કિસ્સાઓ ઝડપથી વધ્યા છે.
વૈશ્વિક આતંકવાદ હવે માત્ર પરંપરાગત યુદ્ધ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ડિજિટલ અને તકનીકી રીતે વધુ અદ્યતન બની ગયો છે. આ જોખમનો સામનો કરવા માટે સૈન્ય બળની સાથે સામાજિક પુનર્વસન અને કટ્ટરવાદ વિરોધી મજબૂત નીતિઓ હોવી અનિવાર્ય છે.
