આજનું હવામાન: મે મહિનાના મધ્યમાં કેમ બદલાયો મોસમનો મિજાજ? જાણો તમારા જિલ્લાની વેધર અપડેટ.
ગુજરાતમાં આકરા ઉનાળા વચ્ચે હવામાન પ્રણાલીમાં અચાનક મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે, જેની સીધી અસર તાપમાનના પારા પર થઈ છે. બીજી તરફ, બંગાળની ખાડીમાં સર્જાયેલા લો-પ્રેશર અને મધ્ય ભારત પર સક્રિય ચક્રવાતી સિસ્ટમને કારણે દેશના મોટાભાગના રાજ્યોમાં પ્રચંડ વાવાઝોડા સાથે તોફાની વરસાદની આશંકા સેવાઈ રહી છે.
મે મહિનાના મધ્યમાં જ્યારે સામાન્ય રીતે આખો દેશ કાળઝાળ ગરમી અને લૂ (Heatwave) નો સામનો કરતો હોય છે, ત્યારે આ વર્ષે પ્રકૃતિનો એક અલગ જ મિજાજ જોવા મળી રહ્યો છે. પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં જ્યાં શુક્રવારના રોજ તાપમાનમાં ૩ ડિગ્રી સુધીનો નોંધપાત્ર ઘટાડો થતાં લોકોને અસહ્ય ગરમીમાંથી આંશિક રાહત મળી છે, ત્યાં બીજી તરફ દેશના પૂર્વી અને ઉત્તર ભાગો પર કુદરતનો પ્રકોપ ત્રાટકવાની તૈયારીમાં છે.
ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ના તાજા જાહેરનામા મુજબ, ૧૬ મે ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ અને ઉત્તરાખંડ સહિત દેશના આશરે ૧૫ રાજ્યોમાં ભારે ગાજવીજ, વાવાઝોડા અને કરા સાથે વરસાદ પડવાની ગંભીર ચેતવણી (Weather Alert) જારી કરવામાં આવી છે. આ કુદરતી પરિવર્તનને પગલે સ્થાનિક વહીવટી તંત્રને સાબદું રહેવા અને નાગરિકોને બિનજરૂરી બહાર ન નીકળવાની સલાહ અપાઈ છે.
વાતાવરણ પલટાવાનું અસલી વૈજ્ઞાનિક કારણ
હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં દેશમાં બે મોટી વેધર સિસ્ટમ એકસાથે સક્રિય થઈ છે. દક્ષિણ-પશ્ચિમ અને તેને અડીને આવેલી પશ્ચિમ-મધ્ય બંગાળની ખાડી (Bay of Bengal) પર એક સ્પષ્ટ લો-પ્રેશર (Low Pressure Area) ક્ષેત્ર બન્યું છે, જે આગામી ૨૪ કલાકમાં મજબૂત ચક્રવાતી પરિભ્રમણ (Cyclonic Circulation) માં ફેરવાઈ જશે.
આ ઉપરાંત, પૂર્વી મધ્યપ્રદેશ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં વાતાવરણના નીચલા સ્તરે વધુ એક અપર સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન સર્જાયું છે. આ બંને સિસ્ટમ ભેગી થવાથી દરિયા પરથી ભેજવાળા પવનો ભારતીય મેદાની વિસ્તારો તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યા છે, જે આ અણધાર્યા તોફાન અને વરસાદનું મુખ્ય કારણ છે.
રાજ્ય/વિસ્તાર | મહત્તમ તાપમાન (અંદાજિત) | તોફાની પવનની ઝડપ
ગુજરાત | ૪૧.૦°C થી ૪૨.૦°C | સામાન્ય પવન
દિલ્હી | ૩૯.૦°C | ૨૦ થી ૩૦ કિમી/કલાક
ઉત્તર પ્રદેશ | ૪૦.૦°C | ૬૦ થી ૬૫ કિમી/કલાક
બિહાર | ૩૯.૦°C | ૮૦ થી ૮૫ કિમી/કલાક
ઉત્તરાખંડ | ૩૪.૦°C (પહાડી વિસ્તારો) | ૬૦ થી ૭૦ કિમી/કલાક
ગુજરાતમાં ગરમીનો પારો ગગડ્યો, પણ અમદાવાદમાં હજી ઉકળાટ
ગુજરાતમાં મે મહિનાની શરૂઆતમાં સૂર્યનારાયણે પ્રચંડ કોપ વર્ષાવ્યો હતો અને રાજ્યના કેટલાય શહેરોમાં તાપમાન ૪૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસની સપાટી વટાવી ગયું હતું. જો કે, શુક્રવારથી પવનોની દિશા બદલાતા અને વાતાવરણમાં ભેજનું પ્રમાણ વધતા ગરમીમાં ૨ થી ૩ ડિગ્રીનો ઘટાડો નોંધાયો છે. મોટાભાગના વિસ્તારોમાં મહત્તમ તાપમાન ૪૫ ડિગ્રીથી ઘટીને ૪૧ ડિગ્રી આસપાસ આવી ગયું છે, જેનાથી નાગરિકોએ મોટી રાહત અનુભવી છે.
જો કે, રાજ્યના આર્થિક પાટનગર ગણાતા અમદાવાદમાં હજી પણ ગરમીનો પ્રકોપ સંપૂર્ણપણે શાંત થયો નથી. અમદાવાદમાં મહત્તમ તાપમાન ૪૧.૭ ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું હતું, અને હવામાં ભેજ હોવાને કારણે બપોરના સમયે અસહ્ય ઉકળાટ અને બફારાની સ્થિતિ યથાવત છે.
દિલ્હી અને ઉત્તર પ્રદેશમાં તોફાની પવન સાથે એલર્ટ
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં ૧૬ મે ની સાંજથી વાતાવરણ પલટાવાની આશા છે. મોડી સાંજે આકાશ વાદળછાયું રહેશે અને ૨૦ થી ૩૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ઠંડો પવન ફૂંકાશે, જેના કારણે લોકોને બપોરની લૂ માંથી મુક્તિ મળશે. દિલ્હીમાં મહત્તમ તાપમાન ૩૯ ડિગ્રી અને લઘુત્તમ તાપમાન ૨૮ ડિગ્રી રહેવાની ધારણા છે.
બીજી તરફ, ઉત્તર પ્રદેશ માટે આગામી ૪૮ કલાક ભારે પૂરવાર થઈ શકે છે. હવામાન વિભાગે આગ્રા, મથુરા, કાનપુર, વારાણસી, પ્રયાગરાજ, અયોધ્યાની આસપાસના વિસ્તારો સહિત લખનૌ અને પૂર્વાંચલના ગાઝીપુર, બલિયા અને મિર્ઝાપુર જેવા પ્રદેશોમાં વાવાઝોડા સાથે વરસાદની ચેતવણી આપી છે. આ વિસ્તારોમાં ૬૦ થી ૬૫ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે વિનાશક પવન ફૂંકાઈ શકે છે, જે કાચા મકાનો અને ઉભા પાકને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
બિહાર અને ઝારખંડમાં ૮૫ કિમીની ઝડપે વાવાઝોડું ત્રાટકશે
બિહારમાં આ વેધર સિસ્ટમની સૌથી ગંભીર અસર જોવા મળી રહી છે. પટના, ગયા, પશ્ચિમ અને પૂર્વ ચંપારણ, ભાગલપુર અને પૂર્ણિયા સહિતના ૨૦ થી વધુ જિલ્લાઓમાં ‘ઓરેન્જ એલર્ટ’ જારી કરવામાં આવ્યું છે. અહીં અસાધારણ રીતે ૮૦ થી ૧૫ કિમી/કલાકની પ્રચંડ ઝડપે વાવાઝોડું આવી શકે છે અને સાથે મુશળધાર વરસાદ પડવાની સંભાવના છે.
પાડોશી રાજ્ય ઝારખંડમાં પણ રાંચી, જમશેદપુર અને બોકારો સહિતના વિસ્તારોમાં ૫૦ થી ૬૦ કિલોમીટરની ઝડપે પવન ફૂંકાશે અને ભારે ગાજવીજ સાથે વરસાદી ઝાપટાં પડશે.
ઉત્તરાખંડમાં પહાડો પર કરા પડવાની આશંકા: પ્રવાસીઓને ચેતવણી
ઉનાળાના વેકેશનમાં જો તમે પહાડી વિસ્તારોમાં ફરવા જવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો ઉત્તરાખંડનું હવામાન તમારી મજા બગાડી શકે છે. નૈનિતાલ, હરિદ્વાર, ચમોલી અને રુદ્રપ્રયાગ જેવા પ્રવાસન ધામોમાં ભારે વરસાદની સાથે કરા (Hailstorm) પડવાની પ્રબળ શક્યતા છે. પહાડી રસ્તાઓ પર ભૂસ્ખલન (Landslides) નો ભય હોવાથી મુસાફરોને અત્યંત સાવચેતી રાખવા અને હવામાન સાફ ન થાય ત્યાં સુધી મુસાફરી ટાળવા વિનંતી કરાઈ છે.
પ્રકૃતિનો આ ડબલ મિજાજ આપણને ગરમીમાંથી રાહત ચોક્કસ અપાવે છે, પરંતુ વાવાઝોડા અને તેજ પવનને કારણે થતા સંભવિત નુકસાનથી બચવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. ખાસ કરીને ખેડૂતો અને ખુલ્લામાં મુસાફરી કરતા લોકોએ આગામી ૨૪ કલાક સાવધ રહેવું જોઈએ.
