ઉર્જા સુરક્ષા માટે ભારતનું મોટું કદમ: સ્વદેશી જહાજોના નિર્માણ માટે ₹70,000 કરોડની ફાળવણી
પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને તેના કારણે ઉભા થયેલા વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ વચ્ચે ભારતે પોતાની સપ્લાય ચેઈનને સુરક્ષિત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લીધો છે. રાજ્યસભામાં સંબોધન કરતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, ઉર્જા આયાત માટે વિદેશી જહાજો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સરકારે ₹70,000 કરોડનો વિશાળ સ્વદેશી જહાજ નિર્માણ પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો છે. આ મહત્વકાંક્ષી યોજના હેઠળ 2,500 સ્વદેશી જહાજોનું નિર્માણ કરવામાં આવશે.
વડાપ્રધાને સંસદમાં જણાવ્યું હતું કે, જ્યારે પણ વૈશ્વિક પડકારો કે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે, ત્યારે ભારતને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ભારતની પેટ્રોલિયમ પેદાશોનો 90 ટકા હિસ્સો વિદેશી જહાજો દ્વારા લાવવામાં આવે છે. આ નિર્ભરતા ઘટાડવી એ હવે ભારતની આત્મનિર્ભરતા અને સુરક્ષા માટે અનિવાર્ય બની ગયું છે.
વિદેશી જહાજો પર નિર્ભરતા અને વ્યૂહાત્મક જોખમ
ભારતની ઝડપથી વધતી જતી અર્થતંત્રની ઉર્જા જરૂરિયાતો મોટાભાગે આયાત પર નિર્ભર છે. પીએમ મોદીએ ઉચ્ચ સદનને સંબોધતા ભાર મૂક્યો હતો કે ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને લોજિસ્ટિક્સના ક્ષેત્રમાં વિદેશી કંપનીઓ પર નિર્ભર રહેવાથી કટોકટીના સમયે જોખમ વધી જાય છે. આ જોખમ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે જ 70,000 કરોડ રૂપિયાના રોકાણ સાથે સ્વદેશી જહાજ નિર્માણની પાયાની ઈંટ નાખવામાં આવી છે.
વડાપ્રધાને વધુમાં ઉમેર્યું કે, સરકાર ઉપલબ્ધ તમામ સ્ત્રોતોમાંથી ગેસ અને ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, જેથી પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધને કારણે ઉભા થયેલા ઉર્જા સંકટની અસર ભારતીય ગ્રાહકો પર ન પડે.
શાંતિ માટે રાજદ્વારી પ્રયાસો અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો મુદ્દો
રાજ્યસભામાં પીએમ મોદીએ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે તો તેના ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે. ભારતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સંવાદ અને કૂટનીતિ દ્વારા આ પ્રદેશમાં શાંતિ સ્થાપવાનો છે. ભારત ખાસ કરીને ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Hormuz Strait) ને વ્યાપાર માટે ખુલ્લી રાખવા અને યુદ્ધની તીવ્રતા ઘટાડવા માટે તમામ પક્ષોને પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યું છે.
તેલ ભંડાર અને ભવિષ્યની તૈયારીઓ
ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા માટેના પ્રયાસો અંગે માહિતી આપતા વડાપ્રધાને જણાવ્યું હતું કે:
- છેલ્લા 11 વર્ષોમાં 53 લાખ મેટ્રિક ટન વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડાર (Strategic Petroleum Reserve) ઊભો કરવામાં આવ્યો છે.
- વધારાની 65 લાખ મેટ્રિક ટન ક્ષમતા ઊભી કરવા માટે હાલમાં કામગીરી ચાલી રહી છે.
આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ભારત માત્ર વર્તમાન જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યમાં આવનારા કોઈપણ સંભવિત સંકટ સામે લડવા માટે અત્યારથી જ પાયો મજબૂત કરી રહ્યું છે. સ્વદેશી જહાજોની આ યોજના ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે ‘મેરીટાઇમ પાવર’ તરીકે ઉભરી આવવામાં મદદરૂપ થશે.
