શું પીએમ મોદી જશે આયાતુલ્લાહ ખામેનીના દફનવિધિમાં? ઈરાનના ખાસ આમંત્રણથી રાજદ્વારી ગરમાવો
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને મુત્સદ્દીગીરીમાં ક્યારેક એવા વળાંકો આવે છે જે આખી દુનિયાનું ધ્યાન ખેંચે છે. હાલમાં ભારત અને ઈરાનના સંબંધોને લઈને પણ કંઈક આવો જ માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને એક વિશેષ અને સત્તાવાર આમંત્રણ મોકલ્યું છે. આ આમંત્રણ ઈરાનના દિવંગત અને પૂર્વ સર્વોચ્ચ નેતા (Supreme Leader) આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના દફનવિધિના કાર્યક્રમોમાં હાજરી આપવા માટેનું છે. જોકે, પીએમ મોદી પોતે ઈરાન જશે કે નહીં, તે અંગે ભારત સરકાર તરફથી હજી સુધી કોઈ સત્તાવાર મહોર મારવામાં આવી નથી.
વિવિધ શહેરોમાં યોજાશે અંતિમ વિદાય સમારોહ
સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, આયાતુલ્લાહ ખામેનીની અંતિમ વિદાય અને દફનવિધિ માટેની તૈયારીઓ ઈરાનમાં ખૂબ જ મોટા પાયે પૂર્ણ કરી લેવામાં આવી છે. આ કોઈ સામાન્ય અંતિમ સંસ્કાર નથી, પરંતુ ઈરાનની પરંપરા મુજબ એક લાંબો રાજકીય અને ધાર્મિક ઉત્સવ જેવો માહોલ છે.
આ સમગ્ર કાર્યક્રમ આગામી ૫ જુલાઈથી ૯ જુલાઈ દરમિયાન ઈરાનના જુદા જુદા ઐતિહાસિક શહેરોમાં યોજાવાનો છે
૫, ૬ અને ૭ જુલાઈ: શરૂઆતના ત્રણ દિવસ ઈરાનની રાજધાની તેહરાન અને પવિત્ર શહેર ગણાતા ‘કોમ’ (Qom) માં ધાર્મિક વિધિઓ અને જનતા માટે અંતિમ દર્શન યોજાશે.
૯ જુલાઈ: સૌથી છેલ્લો અને મુખ્ય મોટો સમારોહ મશહદ (Mashhad) શહેરમાં યોજવામાં આવશે, જ્યાં તેમની દફનવિધિ સંપન્ન થશે.
નોંધનીય છે કે, લગભગ ત્રણ દાયકા સુધી ઈરાનનું એકહથ્થુ નેતૃત્વ કરનાર આયાતુલ્લાહ ખામેનીનું અવસાન ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાની સંયુક્ત લશ્કરી કાર્યવાહી દરમિયાન થયું હતું.
ભારત માટે કેમ મુશ્કેલ છે આ નિર્ણય?
ઈરાન તરફથી મોકલાયેલું આ આમંત્રણ ભારતના વિદેશ મંત્રાલયને મળી ચૂક્યું છે, પરંતુ સાઉથ બ્લોકમાં અત્યારે ભારે મંથન ચાલી રહ્યું છે. પ્રશ્ન એ છે કે શું વડાપ્રધાન મોદી પોતે આ કાર્યક્રમમાં જશે કે પછી ભારત સરકાર પોતાના વતી કોઈ વરિષ્ઠ મંત્રી અથવા પ્રતિનિધિને મોકલીને ઔપચારિકતા પૂરી કરશે?
આ પાછળનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક સમીકરણો છે. ભારતના અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ બંને સાથે ખૂબ જ મજબૂત વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક સંબંધો છે. ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેનો તણાવ જગજાહેર છે. આ જ કારણ હતું કે જ્યારે ફેબ્રુઆરીમાં ખામેની પર હુમલો થયો, ત્યારે ભારતે સત્તાવાર રીતે આ હુમલાનો કોઈ વિરોધ કર્યો ન હતો. જોકે, રાજદ્વારી શિષ્ટાચાર જાળવી રાખવા માટે ભારતના વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસ્ત્રીએ નવી દિલ્હીમાં આવેલા ઈરાની દૂતાવાસની મુલાકાત લીધી હતી અને સ્વર્ગસ્થ નેતાને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પી હતી.
સત્તાનો નવો દોર: આયાતુલ્લાહ ખામેનીના અવસાન બાદ ઈરાનમાં સત્તા પરિવર્તન પણ થઈ ચૂક્યું છે. તેમના પુત્ર, મોજતબા અલ-ખામેનીને ઈરાનના નવા ‘સુપ્રીમ લીડર’ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.
ભારત અને ઈરાન વચ્ચે બેઠકોનો ધમધમાટ
અમેરિકા સાથેના ભારે તણાવ અને પ્રતિબંધો વચ્ચે પણ ઈરાન ભારતના સંપર્કમાં સતત રહ્યું છે. તાજેતરમાં જ નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી બ્રિક્સ (BRICS) દેશોના વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં ભાગ લેવા ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી ભારત આવ્યા હતા. આ મુલાકાત દરમિયાન તેમણે ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર સાથે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો કરી હતી અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે પણ ખાસ મુલાકાત કરી હતી.
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં ઈરાનના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ ભારતની ઘણી મુલાકાતો લીધી છે, જે દર્શાવે છે કે ઈરાન વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની ભૂમિકાને કેટલી મહત્વની માને છે.
