પુણેમાં ખોટી જાહેરાતો અને નિયમોના ભંગ બદલ સિપ્લા ફાર્મા એન્ડ લાઇફ સાયન્સિસનું વેચાણ લાયસન્સ રદ: ₹૯૯.૯૯ લાખનો સ્ટોક જપ્ત
મહારાષ્ટ્રના પુણે સ્થિત ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) એ ઔષધ નિર્માણ ક્ષેત્રે એક મોટી અને કડક કાર્યવાહી કરતાં ‘સિપ્લા ફાર્મા એન્ડ લાઇફ સાયન્સ લિમિટેડ’ (Cipla Pharma & Life Sciences Limited) ના દવા સંગ્રહ (Storage) અને વિતરણ (Distribution) લાયસન્સને રદ કરી દીધું છે. પ્રિસ્ક્રિપ્શન આધારિત દવાની ખોટી જાહેરાત કરવા, પેકેજિંગ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા અને સરકારી તંત્રની સૂચનાઓનું યોગ્ય પાલન ન કરવા બદલ આ આકરા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. એફડીએની આ કાર્યવાહીથી સમગ્ર ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ અને સપ્લાય ચેઈન ક્ષેત્રે ફફડાટ વ્યાપી ગયો છે.
વાડકી વેરહાઉસ પર દરોડા અને ૯૯.૯૯ લાખનો સ્ટોક સીઝ
તપાસ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, જૂન ૨૦૨૬ માં પુણેના વાડકી વિસ્તારમાં આવેલા કંપનીના મુખ્ય કેરી એન્ડ ફોરવર્ડિંગ (C&F) વેરહાઉસ પર એફડીએ અને પોલીસ ટીમ દ્વારા દરોડો પાડવામાં આવ્યો હતો. આ દરોડા દરમિયાન કંપનીની જાણીતી દવા ‘રિએક્ટિન પ્લસ’ (Reactin Plus) ટેબ્લેટના પેકેજિંગ અને જાહેરાતમાં ગંભીર ગેરરીતિઓ સામે આવી હતી.
આ દવા નિયમનકારી ધોરણો મુજબ ‘શેડ્યૂલ H’ (Schedule H) શ્રેણીમાં આવે છે. નિયમ મુજબ શેડ્યૂલ H દવાનું વેચાણ કે વપરાશ માત્ર લાયસન્સ ધરાવતા ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન (ચિઠ્ઠી) પર જ થઈ શકે છે. પરંતુ આ ટેબ્લેટના બોક્સ પર એવી રીતે જાહેરાત કરવામાં આવી હતી જે લોકોને ડૉક્ટરની સલાહ લીધા વિના જાતે જ દવા લેવા (Self-Medication) પ્રોત્સાહિત કરતી હતી, જે જાહેર આરોગ્ય માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. દરોડા દરમિયાન તંત્રે સ્થળ પરથી આશરે ₹૯૯.૯૯ લાખની કિંમતનો દવાનો વિશાળ જથ્થો જપ્ત કર્યો હતો.
સૂચનાઓનું અનાદર બન્યું લાયસન્સ રદ્દીકરણનું કારણ
એફડીએના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, તપાસ બાદ તંત્ર દ્વારા બજારમાંથી આ તમામ ખોટી બ્રાન્ડવાળી રિએક્ટિન પ્લસ ટેબ્લેટ્સને તાત્કાલિક અસરથી પાછી ખેંચી લેવાનો (Recall) આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ કંપનીએ તંત્રની આ કાનૂની સૂચનાઓનું સંપૂર્ણ પાલન કર્યું ન હતું. કંપની દ્વારા કરવામાં આવેલી આ સતત આનાકાની અને અવહેલનાના પરિણામે એફડીએ દ્વારા આખરે તેના વેરહાઉસનું ડ્રગ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન લાયસન્સ રદ કરવાનો આકરો નિર્ણય લેવો પડ્યો હતો.
સિપ્લા ફાર્મા એન્ડ લાઇફ સાયન્સિસની કાનૂની સ્પષ્ટતા
બીજી તરફ, આ મામલે સિપ્લા ફાર્મા એન્ડ લાઇફ સાયન્સિસ (CPLS) દ્વારા પોતાનું સત્તાવાર નિવેદન જારી કરવામાં આવ્યું છે. કંપનીએ જણાવ્યું છે કે તેણે પુણે એફડીએ દ્વારા C&F વેરહાઉસના સંચાલનને લઈને આપવામાં આવેલા આદેશને કાનૂની મંચ પર સક્ષમ અધિકારીઓ સમક્ષ પડકાર્યો છે.
કંપનીના પ્રવક્તાએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે, “આ મામલો હાલમાં ન્યાયાધીન (Sub-Judice) છે, તેથી ન્યાયિક પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી આ મામલે વધુ ટિપ્પણી કરવી યોગ્ય રહેશે નહીં.” કંપનીએ ભારપૂર્વક ઉમેર્યું હતું કે એફડીએનો આ નિર્ણય પ્રોડક્ટની ગુણવત્તા, તેની સલામતી કે તેની અસરકારકતા (Efficacy) પર કોઈ પ્રશ્નાર્થ ઊભો કરતો નથી અને દર્દીની સુરક્ષા અંગે પણ કોઈ જોખમ દર્શાવતો નથી.
સિપ્લાએ જણાવ્યું હતું કે તે છેલ્લા નવ દાયકા (૯૦ વર્ષ) થી વધુ સમયથી ભારતીય આરોગ્યસંભાળ ક્ષેત્રે એક અત્યંત જવાબદાર અને વિશ્વસનીય બ્રાન્ડ રહી છે. કંપની ઉત્પાદન ગુણવત્તા, તમામ નિયમનકારી ધોરણોનું પાલન અને દર્દીઓની સુરક્ષાના ઉચ્ચતમ માનકો જાળવવા માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે.
તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર વેચાતી દવાઓ પર એફડીએનું આ કડક વલણ ભવિષ્યમાં અન્ય ફાર્મા કંપનીઓ માટે પણ કાયદાકીય મર્યાદાઓનું પાલન કરવાનો સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે.
