“શું ભારતીય જીવનની કિંમત ઓછી છે?” રાઘવ ચઢ્ઢાએ બજેટમાં આરોગ્યની અવગણના પર સરકારને ઘેરી.
ભારત સરકારે રજૂ કરેલા ૨૦૨૬ના કેન્દ્રીય બજેટમાં આરોગ્ય ક્ષેત્ર માટે કરવામાં આવેલી ફાળવણીને લઈને વિપક્ષી દળોએ સરકારની નીતિઓ પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના રાજ્યસભા સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢાએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ અને સંસદમાં સરકારને સવાલ કર્યો છે કે, વિકસિત ભારતના સપના વચ્ચે દેશનું આરોગ્ય બજેટ આટલું ઓછું કેમ છે? તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે દેશને હવે ‘એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’ નહીં પણ ‘એક રાષ્ટ્ર, એક તબીબી સારવાર’ (One Nation, One Medical Treatment) ની વધુ જરૂર છે.
લક્ષ્યાંક ૨.૫% નો અને ખર્ચ માત્ર ૦.૫%?
રાઘવ ચઢ્ઢાએ સરકારની જૂની નીતિઓની યાદ અપાવતા કહ્યું કે, ‘રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય નીતિ ૨૦૧૭’ હેઠળ ભારતે લક્ષ્યાંક રાખ્યો હતો કે દેશના કુલ જીડીપી (GDP) ના ઓછામાં ઓછા ૨.૫% જાહેર આરોગ્ય પાછળ ખર્ચવામાં આવશે. પરંતુ ૨૦૨૬માં પણ આ આંકડો જીડીપીના માત્ર ૦.૫% થી ૦.૬% ની વચ્ચે જ અટવાયેલો છે.
તેમણે જણાવ્યું કે, આ વર્ષના બજેટમાં આશરે ₹૧ લાખ કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે, જે ભારતની ૧૪૦ કરોડની વસ્તીને ધ્યાનમાં લેતા ખૂબ જ નજીવી છે. ચઢ્ઢાના મતે, જ્યાં સુધી સરકાર આરોગ્ય પાછળ પૂરતું રોકાણ નહીં કરે ત્યાં સુધી ‘સ્વસ્થ ભારત’નું નિર્માણ અશક્ય છે.
India needs to move towards One Nation, One Medical Treatment, where access to best medical care is available to all, regardless of income or influence.
That is exactly why I questioned the low health allocation in this Budget and demanded a relook in Parliament. In this… pic.twitter.com/yGnstXsRYY
— Raghav Chadha (@raghav_chadha) February 10, 2026
વિશ્વના અન્ય દેશો અને ભારત વચ્ચેની સરખામણી
રાઘવ ચઢ્ઢાએ વિશ્વના વિકસિત દેશોના ઉદાહરણો આપીને ભારતની સ્થિતિ પર પ્રકાશ પાડ્યો. તેમણે આંકડાકીય માહિતી આપતા કહ્યું કે:
અમેરિકા: પોતાના જીડીપીના ૧૮% આરોગ્ય પર ખર્ચ કરે છે.
બ્રિટન (UK): આશરે ૧૨% રોકાણ કરે છે.
જર્મની: ૧૩% જેટલી મોટી રકમ ખર્ચ કરે છે.
જાપાન અને ડેનમાર્ક: જેવા દેશો ૧૦% થી વધુ ફાળવણી કરે છે.
ચઢ્ઢાએ તર્ક આપ્યો કે આ દેશો જીડીપીનો મોટો હિસ્સો આરોગ્ય પાછળ ખર્ચે છે કારણ કે તેમના માટે “જીવન મહત્વનું છે”. જ્યારે ભારત પાંચમી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા હોવા છતાં આરોગ્ય ખર્ચમાં પછાત કેમ છે?
સરકારી હોસ્પિટલોની જર્જરિત સ્થિતિ પર ચિંતા
આમ આદમી પાર્ટીના સાંસદે સરકારી હોસ્પિટલોની વાસ્તવિકતા વિશે વાત કરતા કહ્યું કે, આજે સરકારી હોસ્પિટલોમાં ડોક્ટરો અને નર્સિંગ સ્ટાફની ભારે અછત છે. ડોક્ટરો પર કામનું અતિશય ભારણ છે, પથારીઓની અછત છે અને આધુનિક સાધનોનો અભાવ છે. આ સ્થિતિને કારણે ગરીબ દર્દીઓને સારવાર માટે મહિનાઓ સુધી રાહ જોવી પડે છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે, જ્યારે સરકારી સિસ્ટમમાં વિલંબ થાય છે, ત્યારે સામાન્ય માણસે પોતાની જમીન કે ઘરેણાં ગીરો મૂકીને મોંઘી ખાનગી હોસ્પિટલોમાં જવું પડે છે. આ એક ‘આરોગ્ય કટોકટી’ છે જે મધ્યમ વર્ગને ગરીબી રેખા નીચે ધકેલી રહી છે.
‘એક રાષ્ટ્ર, એક તબીબી સારવાર’ શું છે?
રાઘવ ચઢ્ઢાએ એક ક્રાંતિકારી મોડેલની માંગ કરી છે. તેમના મતે, જે રીતે દેશમાં સમાન ટેક્સ સિસ્ટમ (GST) છે, તેવી જ રીતે સમાન સારવાર પદ્ધતિ હોવી જોઈએ. ‘એક રાષ્ટ્ર, એક તબીબી સારવાર’નો અર્થ એ છે કે:
કોઈ પણ વ્યક્તિની આવક કે ઓળખ ગમે તે હોય, તેને મળતી સારવારની ગુણવત્તા સમાન હોવી જોઈએ.
સરકારી હોસ્પિટલોને એટલી સજ્જ બનાવવી જોઈએ કે અમીર અને ગરીબ બંને એક જ છત નીચે સમાન સુવિધા મેળવી શકે.
પ્રાથમિકથી લઈને જટિલ સર્જરી સુધીની સુવિધાઓ દરેક નાગરિક માટે મફત અથવા અત્યંત સસ્તી હોવી જોઈએ.
રાઘવ ચઢ્ઢાની આ માંગે કેન્દ્ર સરકાર માટે વિચારવા જેવી સ્થિતિ પેદા કરી છે. શું ભારત ખરેખર વિશ્વગુરુ બની શકે જો તેના નાગરિકો પાયાની આરોગ્ય સુવિધાઓ માટે સંઘર્ષ કરતા હોય? સંસદમાં ઉઠાવવામાં આવેલો આ મુદ્દો આવનારા દિવસોમાં દેશની આરોગ્ય નીતિમાં મોટા ફેરફારો લાવશે કે કેમ તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
