“માતૃભાષા માત્ર ભાષા નહીં, પરંપરાનો જીવંત વારસો છે” – રાજકોટમાં યોજાયેલા પરિસંવાદમાં વિદ્વાનોના પ્રેરક વિચારો
રાજકોટના હેમુ ગઢવી નાટ્યગૃહ ખાતે ‘આંતરરાષ્ટ્રીય માતૃભાષા દિવસ’ નિમિત્તે એક વિશેષ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ભાષા નિયામકની કચેરી અને જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીની કચેરીના સંયુક્ત ઉપક્રમે યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં ગુજરાતી ભાષાના ગૌરવ અને તેના વારસા વિશે ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. આ તકે રાજભાષા પ્રદર્શન પણ ખુલ્લું મૂકવામાં આવ્યું હતું, જેમાં વ્યાકરણ, સાહિત્ય અને પ્રસિદ્ધ કવિતાઓ દ્વારા માતૃભાષાની સુંદરતા રજૂ કરવામાં આવી હતી.
સાહિત્યિક વારસો અને બાળકોને ગુજરાતી શીખવવા પર ભાર
જિલ્લા શિક્ષણાધિકારી દીક્ષિત પટેલે જણાવ્યું હતું કે આપણી સંવેદનાઓ જે ભાષામાં સૌથી સારી રીતે વ્યક્ત થાય છે, તે જ સાચી માતૃભાષા છે. તેમણે નરસિંહ મહેતા અને મીરાંબાઈથી લઈને આધુનિક કવિઓના પ્રદાનને યાદ કરી ‘ભગવદ્ગોમંડલ’ જેવા મહાન ગ્રંથોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે વાલીઓને અનુરોધ કર્યો હતો કે બાળકોમાં પાયાના ખ્યાલો સ્પષ્ટ કરવા માટે તેમને ગુજરાતી ભાષા શીખવવા પ્રેરિત કરવા જોઈએ, કારણ કે માતૃભાષા જ અન્ય ભાષાઓ શીખવાનું પ્રવેશદ્વાર છે.
ગુજરાતી ભાષાની જીવંતતા અને અર્થના અનર્થ વચ્ચેનો સૂક્ષ્મ ભેદ
કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત તંત્રી જ્વલંત છાયાએ ખૂબ જ રમુજી અને સચોટ રીતે જણાવ્યું કે જ્યાં સુધી આપણી જીવનશૈલી અને ખાનપાનમાં ગુજરાતીપણું છે, ત્યાં સુધી ભાષા સુરક્ષિત છે. તેમણે ‘મેળે જવું’ અને ‘મેડે જવું’ જેવા શબ્દોના ઉદાહરણ આપી ભાષાની શુદ્ધતા જાળવવા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ઉમેર્યું કે ગુજરાતી નવલકથાઓમાં એટલી દમદાર વાર્તાઓ છે જે આજની વેબસિરીઝને પણ ટક્કર આપી શકે છે. મેઘાણી અને ઉમાશંકર જોશીની પંક્તિઓ દ્વારા તેમણે ગુજરાતી ભાષાના આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણને પણ સમજાવ્યું હતું.
વિસરાતા તળપદા શબ્દો અને આધુનિક માધ્યમોમાં ભાષાનો પ્રભાવ
ભાષા નિષ્ણાત લખમણ જાદવે ગુજરાતી ભાષાના જૂના અને તળપદા શબ્દો જેવા કે ‘હાહાગડમથલ’, ‘દોણું’ અને ‘પબેળા’ ના અર્થ રજૂ કરીને શ્રોતાઓને મંત્રમુગ્ધ કર્યા હતા. બીજી તરફ, ફિલ્મ વિવેચક હારિતઋષિ પુરોહિતે જણાવ્યું કે આજના સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં પણ જો કન્ટેન્ટ સ્થાનિક ભાષામાં હોય તો તે વધુ વાયરલ થાય છે. કાર્યક્રમના અંતે પ્રશ્નોત્તરી યોજાઈ હતી અને વિજેતાઓને પુસ્તકો ભેટ આપવામાં આવ્યા હતા. આ કાર્યક્રમે સાહિત્યપ્રેમીઓ અને વિદ્યાર્થીઓમાં માતૃભાષા પ્રત્યે નવો આદર જગાડ્યો છે.
