રાજ્યસભાના સાંસદોનું કાળું-ધોળું ચિત્ર: ADR ના ચોંકાવનારા ખુલાસા અને સંસદનું વર્તમાન સ્વરૂપ
ભારતીય લોકશાહીનું ઉપલું ગૃહ એટલે કે રાજ્યસભા, જેને ‘વિદ્વાનોનું ગૃહ’ માનવામાં આવે છે. પરંતુ, શું આજે પણ આ ગૃહ પોતાની મર્યાદાઓ અને ગરિમા સાથે કાર્ય કરી રહ્યું છે? હાલમાં જ ‘એસોસિયેશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સ’ (ADR) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલો 2026નો અહેવાલ આ પ્રશ્ન પર ગંભીર વિચારણા કરવા મજબૂર કરે છે. આ રિપોર્ટમાં રાજ્યસભાના 233 માંથી 226 સાંસદોના સોગંદનામા (Affidavits) નું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે આપણા કાયદા ઘડનારાઓનો ગુનાહિત ઈતિહાસ અને આર્થિક પૃષ્ઠભૂમિ કેટલી વૈવિધ્યસભર અને ક્યાંક ચિંતાજનક છે.
ગુનાહિત છબી અને ગંભીર આરોપો
ADR ના આંકડા અનુસાર, રાજ્યસભાના 31 ટકા સાંસદો એટલે કે 69 સાંસદો પર કોઈને કોઈ પ્રકારના ગુનાહિત કેસ નોંધાયેલા છે. આ આંકડો માત્ર એક સંખ્યા નથી, પણ સંસદમાં કાયદો બનાવનારાઓની નૈતિકતા પર એક સવાલ છે. તેમાંથી 36 સાંસદો એટલે કે 16 ટકા પર તો એવા ગંભીર ગુનાઓ નોંધાયેલા છે, જેમાં જો દોષી સાબિત થાય તો 5 વર્ષથી વધુની જેલની સજા થઈ શકે છે.
રિપોર્ટના આ ચોંકાવનારા આંકડાઓ મુજબ:
એક સાંસદ પર મર્ડર (હત્યા)નો કેસ નોંધાયેલો છે.
ચાર સાંસદો પર હત્યાનો પ્રયાસ (Attempt to Murder) કરવાના આરોપ છે.
ચાર સાંસદો મહિલાઓ વિરુદ્ધ થયેલા અત્યાચારના કેસનો સામનો કરી રહ્યા છે.
જ્યારે આપણે પક્ષવાર વિશ્લેષણ કરીએ છીએ, ત્યારે સ્પષ્ટ થાય છે કે ગુનાહિત ઇતિહાસ માત્ર કોઈ એક પક્ષ પૂરતો મર્યાદિત નથી. ભાજપના 107 માંથી 28, કોંગ્રેસના 29 માંથી 12 અને અન્ય પ્રાદેશિક પક્ષોના સાંસદોના નામ પણ આ યાદીમાં સામેલ છે. ખાસ કરીને તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (TDP) અને સમાજવાદી પાર્ટી જેવા દળોમાં ગુનાહિત કેસ ધરાવતા સાંસદોની ટકાવારી ચિંતાજનક રીતે વધુ છે.
ધનદૌલતનો ખેલ: કરોડો અને અબજોની સંપત્તિ
રાજ્યસભામાં સાંસદોની સંપત્તિની વાત કરીએ તો તે સામાન્ય નાગરિકની કલ્પના બહારની છે. રિપોર્ટ મુજબ, 90 ટકાથી વધુ સાંસદો કરોડપતિ છે. 226 સાંસદોની કુલ સંપત્તિનો આંકડો 26,000 કરોડ રૂપિયાને પાર કરી જાય છે. જે ગૃહમાં ગરીબ અને સામાન્ય માણસના અવાજનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાનું છે, ત્યાં આર્થિક સંપન્નતાનો દબદબો સ્પષ્ટ દેખાય છે.
અબજોપતિ સાંસદો: કુલ સાંસદોમાંથી 14 ટકા એટલે કે 31 સાંસદો ‘અબજોપતિ’ છે, જેમની પાસે 100 કરોડ રૂપિયાથી વધુની સંપત્તિ છે.
સંપત્તિનું વિતરણ: લગભગ 100 સાંસદો એવા છે જેમની પાસે 10 કરોડથી વધુની સંપત્તિ છે.
આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે સંસદના ઉપલા ગૃહમાં પ્રવેશવા માટે આર્થિક સદ્ધરતા એક અત્યંત મહત્વનું પાસું બની ગયું છે. તેલંગાણા રાજ્ય આ મામલે મોખરે છે, જ્યાંના 57 ટકા સાંસદો અબજોપતિ છે.
સૌથી અમીર અને સૌથી ગરીબ સાંસદ
ADR ના અહેવાલમાં આર્થિક અસમાનતાના ગજબના ઉદાહરણો પણ સામે આવ્યા છે. એક તરફ તેલંગાણાના BRS સાંસદ ડૉ. બંદી પાર્થ સરાધી છે, જેમની પાસે 5,300 કરોડ રૂપિયાથી વધુની સંપત્તિ છે. બીજા ક્રમે પંજાબથી ભાજપના સાંસદ રાજીન્દર ગુપ્તા છે, જે 5,053 કરોડ રૂપિયાના માલિક છે. તો ત્રીજા ક્રમે કોંગ્રેસના અભિષેક મનુ સિંઘવી છે જેમની સંપત્તિ 2,558 કરોડ રૂપિયા છે.
બીજી તરફ, લોકશાહીની સુંદરતા જુઓ કે આમ આદમી પાર્ટીના પંજાબના સાંસદ સંત બલબીર સિંહ સીચેવાલ છે, જેમની પાસે માત્ર 3.79 લાખ રૂપિયાની સંપત્તિ છે. આ તફાવત દર્શાવે છે કે ગૃહમાં અત્યંત સાધારણ વ્યક્તિથી લઈને દેશના અબજોપતિઓ સુધીનું પ્રતિનિધિત્વ છે.
દેવું અને આર્થિક જવાબદારીઓ
ઘણીવાર લોકો માને છે કે જેની પાસે કરોડની સંપત્તિ છે, તે દેવાદાર ન હોઈ શકે. પરંતુ પરિમલ નાથવાની જેવા સાંસદો આ માન્યતા તોડે છે. તેમની પાસે 755 કરોડની સંપત્તિ હોવા છતાં, તેમના પર 256 કરોડ રૂપિયાનું દેવું છે. તેવી જ રીતે, જયા બચ્ચન જેવી જાણીતી હસ્તીઓ પાસે પણ 1,500 કરોડથી વધુની સંપત્તિ હોવા છતાં મોટી નાણાકીય જવાબદારીઓ છે. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે સાંસદો માત્ર સંપત્તિ જ નહીં, પરંતુ મોટા વ્યવસાયો અને લોન સાથે પણ સંકળાયેલા છે.
ADR નો આ રિપોર્ટ આપણને વિચારવા માટે મજબૂર કરે છે કે શું આપણી સંસદીય પ્રક્રિયા પારદર્શક છે? જ્યારે સાંસદો પર હત્યા અને અત્યાચાર જેવા ગંભીર આરોપો હોય, ત્યારે કાયદા ઘડવાની તેમની ગરિમા પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન લાગે છે. સાથે જ, વધતી જતી આર્થિક અસમાનતા સૂચવે છે કે રાજકારણ હવે માત્ર સેવા નથી રહી, પરંતુ તે એક એવું ક્ષેત્ર બની ગયું છે જ્યાં આર્થિક સદ્ધરતા પૂર્વશરત જેવી બની ગઈ છે.
ભારતીય મતદારો તરીકે, આપણે માત્ર પક્ષ કે વ્યક્તિને જ નહીં, પણ તેમના સોગંદનામાને પણ જાણવા જોઈએ. ચૂંટણી સુધારાઓ માટે આ આંકડાઓ એક અરીસો છે, જે સરકાર અને ચૂંટણી પંચને આ દિશામાં નક્કર પગલાં ભરવા માટે પ્રેરે છે. શું આપણે એક એવી સંસદની અપેક્ષા ન રાખી શકીએ જ્યાં ગુનાહિત છબી ધરાવતા લોકોનું સ્થાન ન હોય અને સામાન્ય નાગરિક પણ પોતાની આર્થિક મર્યાદાઓ સાથે સંસદમાં પોતાની વાત રજૂ કરી શકે? આ સવાલનો જવાબ જ ભારતીય લોકશાહીનું ભવિષ્ય નક્કી કરશે.
