રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ વચ્ચે મેક્રોનનું મોટું નિવેદન: હવે અમેરિકાનો સાથ નથી મળી રહ્યો, યુરોપે પોતાની સુરક્ષાની જવાબદારી જાતે ઉઠાવવી પડશે
ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને અમેરિકાની બદલાતી નીતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે યુક્રેન યુદ્ધમાં હવે અમેરિકાનું પહેલાં જેવું સમર્થન મળી રહ્યું નથી. આવી સ્થિતિમાં યુરોપિયન દેશોએ એકજૂથ થઈને પોતાની સુરક્ષા અને ભવિષ્ય અંગે નિર્ણયો લેવા પડશે.
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને સમાપ્ત કરવાના પ્રયાસો વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં એક નવો વળાંક જોવા મળી રહ્યો છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને અમેરિકાની ભૂમિકા અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ નિવેદન આપતાં યુરોપિયન દેશોને સાવચેત કર્યા છે. મેક્રોનના મતે, હવે યુરોપે એ વાસ્તવિકતા સ્વીકારવી પડશે કે યુક્રેનને લઈને અમેરિકાનું સમર્થન પહેલાં જેવું રહ્યું નથી.
મેક્રોને ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે યુરોપના દેશોને સાથે રાખ્યા વિના યુક્રેનને લાંબા સમય સુધી સમર્થન આપવું શક્ય નથી. યુરોપે પોતાની સુરક્ષા, પોતાના હિતો અને ભવિષ્ય માટે બીજા દેશો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સ્વતંત્ર રીતે નિર્ણય લેવાની તૈયારી રાખવી પડશે.
અબુધાબી બેઠક બાદ મેક્રોનનું નિવેદન
મેક્રોનનું આ નિવેદન એવા સમયે સામે આવ્યું છે, જ્યારે અમેરિકાના પ્રતિનિધિઓ જેરેડ કુશનર અને વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકોફે અબુધાબીમાં રશિયા અને યુક્રેનના પ્રતિનિધિઓ સાથે ત્રિપક્ષીય શાંતિ મંત્રણા કરી હતી.
આ બેઠકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા યુદ્ધનો કોઈ રાજદ્વારી ઉકેલ શોધવાનો હતો. જોકે, બે દિવસની ચર્ચા છતાં કોઈ નક્કર સફળતા મળી હોવાના સંકેતો સામે આવ્યા નથી.
અમેરિકન પ્રતિનિધિઓએ વાતચીતમાં સમજૂતીની કેટલીક શક્યતાઓ હોવાની વાત કરી હતી. બીજી તરફ, જેરેડ કુશનરે એવું પણ સૂચવ્યું હતું કે જો યુરોપ પોતાના તરફથી વાતચીત માટે એક પ્રતિનિધિ પસંદ કરે તો તે રશિયા સાથેની વાટાઘાટોમાં મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
મેક્રોનના નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે યુરોપ હવે શાંતિ પ્રક્રિયામાં માત્ર સહાયકની ભૂમિકા ભજવવા માગતું નથી, પરંતુ પોતાના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને સીધી ભાગીદારી ઇચ્છે છે.
ડોનબાસ વિસ્તારને લઈને રશિયાની માગ
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે શાંતિ સ્થાપિત કરવામાં સૌથી મોટો અવરોધ પ્રાદેશિક વિવાદ છે. રશિયા યુક્રેન પાસેથી સમગ્ર ડોનબાસ વિસ્તાર સોંપવાની માગ કરી રહ્યું છે. જોકે, યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કીએ આ માગ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
ઝેલેન્સ્કીનું માનવું છે કે પોતાના દેશની જમીન અને સાર્વભૌમત્વ સાથે કોઈ સમાધાન કરી શકાય નહીં. તેમણે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનના વલણ અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
દરમિયાન, કુશનર અને વિટકોફ મોસ્કો પહોંચ્યા છે, જ્યાં તેઓ રશિયન નેતૃત્વ સાથે સંભવિત શાંતિ સમજૂતી અંગે વધુ ચર્ચા કરવાના છે. આ મુલાકાત પર સમગ્ર વિશ્વની નજર છે.
ટ્રમ્પની નીતિથી યુરોપની ચિંતા વધી
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની યુક્રેન અને રશિયા અંગેની નીતિમાં આવેલા ફેરફારથી યુરોપિયન દેશોની ચિંતા વધી છે. માર્ચ 2025માં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે યુક્રેનને આપવામાં આવતી સૈન્ય સહાય અટકાવી હતી. ત્યારબાદ યુરોપિયન દેશોએ અમેરિકામાંથી શસ્ત્રો ખરીદીને યુક્રેન સુધી પહોંચાડવાની જવાબદારી સંભાળી હતી.
ઓક્ટોબરમાં રશિયા સાથે ડીઝલ સંબંધિત સમજૂતી અને પ્રતિબંધો અંગેના નિર્ણયોએ પણ અમેરિકાના સાથી દેશોમાં અસ્વસ્થતા ઊભી કરી હતી.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ દર્શાવે છે કે અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચે યુક્રેન મુદ્દે વ્યૂહાત્મક મતભેદો વધી રહ્યા છે.
હવે યુરોપ સામે મોટો પડકાર
મેક્રોનનું નિવેદન માત્ર અમેરિકાની ટીકા નથી, પરંતુ યુરોપ માટે એક રાજકીય સંદેશ પણ છે. જો અમેરિકા ભવિષ્યમાં યુક્રેનને મળતી મદદ ઘટાડે છે, તો યુરોપે આર્થિક, લશ્કરી અને રાજદ્વારી સ્તરે વધુ જવાબદારી ઉઠાવવી પડશે.
પરંતુ યુરોપિયન દેશો માટે આ રસ્તો સરળ નથી. દરેક દેશના પોતાના રાજકીય હિતો, આર્થિક મર્યાદાઓ અને સુરક્ષાને લગતી ચિંતાઓ છે. આવી સ્થિતિમાં તમામ દેશોને એક મંચ પર લાવવાનું મેક્રોન માટે પણ મોટો પડકાર બની શકે છે.
એકંદરે, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ હવે માત્ર બે દેશો વચ્ચેનો સંઘર્ષ રહ્યો નથી. આ યુદ્ધે વિશ્વની મહાસત્તાઓ વચ્ચેના સંબંધો અને વૈશ્વિક સુરક્ષાના સમીકરણોને પણ બદલી નાખ્યાં છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે યુરોપ પોતાની એકતા સાબિત કરી શકે છે કે નહીં અને અમેરિકા વિના યુક્રેન માટે મજબૂત સમર્થન ઊભું કરવામાં કેટલું સફળ રહે છે.
