રાજકીય ભૂકંપ: AAP છોડી ભાજપમાં ગયેલા સાત સાંસદોના ભાગ્યનો ફેંસલો હવે કોર્ટમાં થશે?
ભારતીય સંસદીય ઇતિહાસમાં પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો હંમેશા ચર્ચાનો વિષય રહ્યો છે. ૨૭ એપ્રિલ ૨૦૨૬ના રોજ રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ દ્વારા લેવાયેલા એક નિર્ણયે દેશની રાજનીતિમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. આમ આદમી પાર્ટીના સાત જૂના અને વરિષ્ઠ રાજ્યસભા સભ્યોએ પક્ષ સાથે છેડો ફાડીને ભારતીય જનતા પાર્ટીમાં સામેલ થવાની મંજૂરી મેળવી લીધી છે. આ નિર્ણય સામે આમ આદમી પાર્ટીના ફાયરબ્રાન્ડ નેતા સંજય સિંહે મોરચો માંડ્યો છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો ન્યાય નહીં મળે તો તેઓ દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી જશે.
વિવાદનું મુખ્ય કારણ: પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો (10મી અનુસૂચિ)
સંજય સિંહનો મુખ્ય વાંધો ભારતીય બંધારણની ૧૦મી અનુસૂચિ હેઠળ છે. આ કાયદા મુજબ, જો કોઈ ચૂંટાયેલો સભ્ય સ્વેચ્છાએ પોતાના પક્ષનું સભ્યપદ છોડે અથવા પક્ષના આદેશ વિરુદ્ધ જઈને કાર્ય કરે, તો તેનું સભ્યપદ રદ થઈ શકે છે.
-
AAPનો આરોપ: સંજય સિંહે દાવો કર્યો છે કે આ સાત સભ્યોએ પક્ષ સાથે દગબાજી કરી છે. તેમણે રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે આ સભ્યોને તાત્કાલિક ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવે.
-
અધ્યક્ષનો નિર્ણય: રાજ્યસભાના અધ્યક્ષે સાત સાંસદો દ્વારા આપવામાં આવેલા પત્રને માન્ય રાખીને તેમને ભાજપના સભ્ય તરીકે સ્વીકૃતિ આપી છે. સંજય સિંહના મતે, આ પ્રક્રિયામાં ‘આપ’ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા વાંધાઓની અવગણના કરવામાં આવી છે.
સંજય સિંહનું આક્રમક નિવેદન: ‘પાર્ટી તોડવી એ ગુનો છે’
સોમવારે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સને સંબોધતા સંજય સિંહે અત્યંત કડક શબ્દોમાં પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે કહ્યું, “બંધારણની ગરિમા જાળવવી એ દરેકની જવાબદારી છે. જો સાત સભ્યો સામૂહિક રીતે પક્ષ છોડીને બીજા પક્ષમાં ભળે છે અને તેમનું સભ્યપદ ચાલુ રહે છે, તો તે લોકશાહીની મજાક છે. અમે અધ્યક્ષને પત્ર લખીને અમારી માંગણી રજૂ કરી છે.” તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે પાર્ટીને હજી પણ આશા છે કે પત્રોની ઉંડી તપાસ થશે અને અધ્યક્ષ પોતાનો નિર્ણય બદલશે. પરંતુ જો પરિણામ શૂન્ય આવશે, તો ‘આમ આદમી પાર્ટી’ કાયદાકીય લડત માટે તૈયાર છે.
રાજકીય અસરો અને ભવિષ્યની ગતિવિધિ
જો આ સાત સભ્યોનું સભ્યપદ રદ ન થાય, તો રાજ્યસભામાં સમીકરણો બદલાઈ શકે છે. ભાજપની તાકાત વધશે અને મહત્વના બિલો પાસ કરાવવામાં તેમને સરળતા રહેશે. બીજી તરફ, આમ આદમી પાર્ટી માટે આ અસ્તિત્વની લડાઈ છે. ૧. કોર્ટમાં પડકાર: જો AAP કોર્ટમાં જશે, તો પક્ષપલટા વિરોધી કાયદાની કલમો પર ફરી એકવાર નવેસરથી કાનૂની ચર્ચાઓ જાગશે. ૨. લોકશાહીની નૈતિકતા: સંજય સિંહે રવિવારે જ પત્ર લખીને ગેરલાયક ઠેરવવાની માંગ કરી હતી. તેમનું કહેવું છે કે પક્ષનું વિભાજન કરીને તેને કાયદેસરતા આપવી એ બંધારણીય રીતે ખોટું છે.
ન્યાયતંત્ર પર આશા
ભારતીય રાજનીતિમાં સત્તા મેળવવા માટે પક્ષપલટા થતા રહ્યા છે, પરંતુ જ્યારે સાત સાંસદો એકસાથે પક્ષ છોડે ત્યારે તે માત્ર એક ઘટના નથી પણ એક રાજકીય ભૂકંપ છે. ૨૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ના રોજ સંજય સિંહની આ ચીમકીએ સાબિત કર્યું છે કે આગામી દિવસોમાં આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ પોતાના નિર્ણય પર પુનઃવિચાર કરે છે કે પછી આ મામલો દેશના કાયદાકીય ઇતિહાસમાં એક નવું પ્રકરણ ઉમેરે છે.
