સાપુતારામાં કુદરતનો અદ્ભુત નજારો: ઘરના ઓટલા પર એકસાથે ‘રૂપસુંદરી’ સાપનું ઝુંડ દેખાતા લોકો રોમાંચિત, વન્યજીવ પ્રેમનું અનોખું ઉદાહરણ!
ચોમાસાની શરૂઆત થતાં જ પ્રકૃતિની ગોદમાં વસેલો ડાંગ જિલ્લો અને ગુજરાતનું એકમાત્ર હિલ સ્ટેશન સાપુતારા અદ્ભુત સોળે કળાએ ખીલી ઊઠે છે. વનરાજીથી ઘેરાયેલા આ પ્રદેશમાં વન્યજીવોનું અસ્તિત્વ ખૂબ જ સહજ છે, પરંતુ ક્યારેક કુદરત આપણી સામે એવા દ્રશ્યો સર્જે છે જે આપણને આશ્ચર્યમાં ગરકાવ કરી દે છે. સાપુતારાના એક શાંત રહેણાંક વિસ્તારમાં ગઈકાલે કંઈક આવો જ અદ્ભુત નજારો જોવા મળ્યો, જેણે સ્થાનિક લોકો અને પર્યટકોમાં ભારે કુતૂહલ અને આકર્ષણ જગાવ્યું છે. અહીં એક ઘરના ઓટલા પર કોઈ એક-બે નહીં, પણ અત્યંત દુર્લભ અને સુંદર ગણાતા ‘રૂપસુંદરી’ સાપનું આખું ઝુંડ જોવા મળતા ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
ઓટલા પર ‘રૂપસુંદરીઓ’નો મેળાવડો: સવારે ઉઠતા જ અદ્ભુત નજારો દેખાયો
બનાવની વિગત એવી છે કે, સાપુતારાના એક સ્થાનિક રહીશ જ્યારે સવારે રોજિંદા ક્રમ મુજબ પોતાના ઘરનો મુખ્ય દરવાજો ખોલીને બહાર આવ્યા, ત્યારે ઓટલા પરનું દ્રશ્ય જોઈને એક ક્ષણ માટે તો તેમના પગ થંભી ગયા. સામાન્ય રીતે ઘરમાં સાપ નીકળે એટલે લોકો ડરીને લાકડીઓ ગોતવા માંડે અથવા હોબાળો મચાવે, પણ અહીં માહોલ જુદો હતો. ઘરના ઓટલા પર અત્યંત આકર્ષણ અને સોનેરી-લીલાશ પડતા રંગના ‘રૂપસુંદરી’ (જેને અંગ્રેજીમાં Ornate Flying Snake અથવા Trinket Snake ના સંદર્ભમાં ઓળખવામાં આવે છે) સાપનું એક આખું ઝુંડ એકબીજા સાથે ગૂંથાયેલું જોવા મળ્યું હતું.
આ સાપ એટલા શાંત અને અદ્ભુત લાગતા હતા કે ઘરમાલિક ડરવાને બદલે સ્તબ્ધ થઈ ગયા. આ વાત વાયુવેગે આસપાસના વિસ્તારોમાં ફેલાઈ ગઈ. જોતજોતામાં પડોશીઓ, સ્થાનિક આદિવાસી ભાઈઓ અને સાપુતારા ફરવા આવેલા પર્યટકો પણ આ દુર્લભ નજારો પોતાની આંખોમાં કેદ કરવા માટે ત્યાં ઉમટી પડ્યા હતા. લોકો શ્વાસ રોકીને આ પ્રકૃતિના અનોખા સર્જનને નિહાળી રહ્યા હતા.
કેમ ખાસ છે ‘રૂપસુંદરી’ સાપનું ઝુંડ દેખાવું?
સાપના નિષ્ણાતો અને વન્યજીવ પ્રેમીઓના જણાવ્યા મુજબ, ભારતીય વન્યજીવ સૃષ્ટિમાં ‘રૂપસુંદરી’ સાપ તેના નામ પ્રમાણે જ અત્યંત દેખાવડો અને બિનઝેરી (Non-venomous) હોય છે. આ સાપ માનવીને કોઈ નુકસાન પહોંચાડતો નથી. સામાન્ય રીતે વન્યજીવનમાં સાપ એકલવાયું જીવન જીવવાનું પસંદ કરે છે. તેઓ ક્યારેય મોટા સમૂહમાં કે ઝુંડમાં જોવા મળતા નથી.
પરંતુ, ચોમાસાની શરૂઆતની ઋતુમાં જ્યારે તેમનો પ્રજનનકાળ (Mating Season) હોય છે, ત્યારે માદા સાપને આકર્ષવા માટે નર સાપ આ રીતે એકઠા થતા હોય છે. આવી ઘટનાઓ ઘનઘોર જંગલોમાં જ આકાર લેતી હોય છે, પણ જંગલની બિલકુલ નજીક આવેલા સાપુતારાના રહેણાંક મકાનના ઓટલા પર આખો ‘રૂપસુંદરીઓનો મેળાવડો’ ભરાયો હોય તેવું દ્રશ્ય દાયકાઓમાં ક્યારેક જ જોવા મળે છે. વડીલોના મતે આ વિસ્તારમાં એકસાથે આટલા રૂપસુંદરી સાપ જોવા મળવાની આ પ્રથમ જ ઘટના છે.
ડાંગના લોકોની સંસ્કૃતિ: સાપને માર્યા નહીં, વનવિભાગને બોલાવી આદર આપ્યો
આ ઘટનાએ ડાંગના આદિવાસી સમાજ અને સ્થાનિક લોકોની પ્રકૃતિ પ્રત્યેની સંવેદનશીલતાની પણ પ્રતીતિ કરાવી છે. ગુજરાતના અન્ય શહેરી વિસ્તારોમાં જો આવી રીતે સાપ નીકળે તો લોકો ગભરાટમાં આવીને તેને મારી નાખતા હોય છે, પણ સાપુતારાના નાગરિકોએ વન્યજીવ પ્રત્યે અનોખો પ્રેમ અને સમજદારી દાખવી હતી. ભેગા થયેલા લોકોમાંથી કોઈએ પણ સાપોને ડરાવવાનો, પજવવાનો કે નુકસાન પહોંચાડવાનો સહેજ પણ પ્રયાસ ન કર્યો.
સ્થાનિકોએ તુરંત જ સમજીદારી વાપરીને વનવિભાગ (Forest Department) અને સ્થાનિક સર્પમિત્ર (Snake Saver) નો સંપર્ક કર્યો. થોડી જ વારમાં વનવિભાગની ટીમ અને રેસ્ક્યુઅર્સ ઘટનાસ્થળે પહોંચી ગયા હતા. તેમણે ખૂબ જ સાવચેતીપૂર્વક, વ્યાવસાયિક રીતે અને સાપોને સહેજ પણ ઈજા ન પહોંચે તે રીતે એક પછી એક તમામ સાપને સુરક્ષિત રીતે રેસ્ક્યુ કરી લીધા હતા. ત્યારબાદ આ સુંદર જીવોને તેમના અસલી ઘર એટલે કે સાપુતારાના ગાઢ જંગલ વિસ્તારમાં મુક્ત પક્ષીની જેમ છોડી મૂકવામાં આવ્યા હતા.
