યમન સંકટ 2025-26: હદ્રામૌત મુદ્દે સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ વચ્ચે વધ્યું તણાવ, ‘શાંતિપૂર્ણ ઓપરેશન’ની જાહેરાત
યમનના વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવા હદ્રામૌત પ્રાંતમાં સૈન્ય અને રાજકીય તણાવ હવે એક નિર્ણાયક વળાંક પર પહોંચી ગયો છે. હદ્રામૌતના ગવર્નર સાલેમ અલ-ખુન્બાશીએ યુએઈ (UAE) સમર્થિત સધર્ન ટ્રાન્ઝિશનલ કાઉન્સિલ (STC) ના કબજા હેઠળના સૈન્ય મથકો પાછા લેવા માટે એક ‘શાંતિપૂર્ણ ઓપરેશન’ ની જાહેરાત કરી છે. આ પગલું યમનમાં સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ વચ્ચે ચાલી રહેલી ‘પ્રોક્સી’ જંગ અને રાજદ્વારી તિરાડને વિશ્વની સામે લાવી દીધું છે.
મુખ્ય ઘટનાક્રમ અને STC નું સૈન્ય અભિયાન
2 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ, યુએઈ સમર્થિત અલગતાવાદી જૂથ STC એ “ઓપરેશન પ્રોમિસિંગ ફ્યુચર” (Operation Promising Future) ની શરૂઆત કરી હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય દક્ષિણ યમનના વિસ્તારો પર નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવાનો હતો. આ અભિયાન દ્વારા STC એ પૂર્વ દક્ષિણ યમનના લગભગ 90-95% વસ્તી ધરાવતા વિસ્તારો અને દેશના 80% તેલ ભંડારો પર પોતાનું પ્રભુત્વ જમાવી દીધું છે. તેના જવાબમાં, સાઉદી અરેબિયા સમર્થિત યમન સરકાર (PLC) એ દેશમાં 90 દિવસની કટોકટી જાહેર કરી છે અને યુએઈ સાથેના તેના સંયુક્ત સંરક્ષણ કરારને સત્તાવાર રીતે રદ કરી દીધો છે.
હદ્રામૌત: સંઘર્ષનું કેન્દ્ર અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ
હદ્રામૌત યમનનો સૌથી મોટો પ્રાંત છે, જે દેશના કુલ ક્ષેત્રફળના લગભગ એક તૃતીયાંશ ભાગ જેટલો છે. આ પ્રદેશ આર્થિક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે અહીં યમનના મોટાભાગના તેલ અને ખનિજ ભંડાર આવેલા છે. સાઉદી અરેબિયા માટે હદ્રામૌત તેની સરહદોની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલો સંવેદનશીલ મુદ્દો છે, જ્યારે યુએઈ અહીં આવેલા બંદરો અને તેલ ક્ષેત્રો દ્વારા આ વિસ્તારમાં પોતાનો આર્થિક અને સૈન્ય પ્રભાવ વધારવા માંગે છે. તાજેતરમાં, સાઉદી અરેબિયાએ મુકલ્લા બંદર પર હવાઈ હુમલા કર્યા હતા, જેનો હેતુ તે શસ્ત્રોનો નાશ કરવાનો હતો જે કથિત રીતે યુએઈથી STC માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા.
એડન એરપોર્ટ પર રાજદ્વારી ગતિરોધ
તણાવની અસર હવે પરિવહન સેવાઓ પર પણ જોવા મળી રહી છે. સાઉદી અરેબિયાના રાજદૂત મોહમ્મદ અલ-જાબરે આરોપ લગાવ્યો છે કે STC ચીફ એઇદારુસ અલ-ઝુબૈદીએ સત્તાવાર સાઉદી પ્રતિનિધિમંડળને લઈ જતા વિમાનને એડન આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર ઉતરવાની મંજૂરી આપી ન હતી. આ ઘટના બાદ એરપોર્ટ પર વિમાની સેવાઓ ખોરવાઈ ગઈ છે, જેને સાઉદી અરેબિયાએ સ્થિરતા માટે મોટો ખતરો ગણાવ્યો છે.
ગવર્નરનો નવો જનાદેશ અને ‘હોમલેન્ડ શીલ્ડ ફોર્સીસ’
યમનના રાષ્ટ્રપતિ રશાદ અલ-અલીમીએ ગવર્નર અલ-ખુન્બાશીને હોમલેન્ડ શીલ્ડ ફોર્સીસ (Homeland Shield Forces) ના કમાન્ડર નિયુક્ત કર્યા છે. તેમને પ્રાંતમાં શાંતિ અને વ્યવસ્થા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે સંપૂર્ણ સૈન્ય અને વહીવટી અધિકારો આપવામાં આવ્યા છે. ગવર્નરે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની યોજના “કેમ્પો પ્રાપ્ત કરવાની” (Receiving the Camps) છે, જે એક શાંતિપૂર્ણ પ્રક્રિયા હશે અને તે કોઈ રાજકીય કે સામાજિક જૂથ વિરુદ્ધ યુદ્ધની જાહેરાત નથી.
યમનના ભવિષ્ય પર સંકટ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ સંઘર્ષ યમનના વિભાજન તરફનું મોટું પગલું હોઈ શકે છે. જ્યાં STC દક્ષિણ યમનને એક સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યાં સાઉદી અરેબિયા તેને પોતાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે એક ‘રેડ લાઇન’ માને છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને અમેરિકા સહિતના આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે આ પરિસ્થિતિ પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને તમામ પક્ષોને સંયમ રાખવાની અપીલ કરી છે.
