પુરુષોત્તમ માસના પ્રદોષ વ્રત પર કરો આ નાનકડું દાન, ખુલી જશે ભાગ્ય
સનાતન ધર્મમાં વ્રતો અને તહેવારોનું પોતાનું એક વિશેષ વૈજ્ઞાનિક અને આધ્યાત્મિક મહત્વ છે. આમાંથી જ એક છે પ્રદોષ વ્રત, જેને ભગવાન શિવની કૃપા મેળવવાનું સૌથી અચૂક સાધન માનવામાં આવે છે. પરંતુ વર્ષ 2026નું આ પ્રદોષ વ્રત એક અત્યંત ખાસ અને દુર્લભ સંયોગ લઈને આવ્યું છે. આજે એટલે કે 12 જૂન 2026 ના રોજ પુરુષોત્તમ માસ (અધિક માસ) ના કૃષ્ણ પક્ષની ત્રયોદશી તિથિ છે, અને શુક્રવાર હોવાને કારણે તેને શુક્ર પ્રદોષ વ્રત કહેવામાં આવે છે.
આ વ્રતની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે આ ‘પુરુષોત્તમ માસ’ માં આવી રહ્યું છે. પુરુષોત્તમ માસ ભગવાન શ્રી હરિ વિષ્ણુને સમર્પિત છે, જ્યારે પ્રદોષ વ્રત દેવાધિદેવ મહાદેવની આરાધનાનો દિવસ છે. આવામાં આજના દિવસે વ્રત અને પૂજા કરવાથી ભક્તોને હરિ-હર (વિષ્ણુ અને શિવ) બંનેના સંયુક્ત આશીર્વાદ મળી રહ્યા છે, જે જીવનના તમામ કષ્ટોને મિટાવીને સુખ-સમૃદ્ધિ આપનારું છે.
શુક્ર પ્રદોષ વ્રત 2026: શુભ મુહૂર્ત અને તિથિઓ
શાસ્ત્રો અનુસાર, પ્રદોષ વ્રતની પૂજા હંમેશા સૂર્યાસ્ત પછી એટલે કે ‘પ્રદોષ કાળ’ માં કરવામાં આવે છે. તેથી તિથિની ગણતરીમાં પ્રદોષ કાળનો સમય સૌથી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. જ્યોતિષીય ગણતરી મુજબ શુભ મુહૂર્ત કંઈક આ પ્રમાણે છે:
-
ત્રયોદશી તિથિનો પ્રારંભ: 12 જૂન 2026 ના રોજ સાંજે 07:36 વાગ્યાથી
-
ત્રયોદશી તિથિની સમાપ્તિ: 13 જૂન 2026 ના રોજ સાંજે 04:07 વાગ્યા સુધી
-
પ્રદોષ કાળ પૂજા મુહૂર્ત: સાંજે 07:36 વાગ્યાથી રાત્રે 09:20 વાગ્યા સુધી (આ શિવ સાધના માટે સર્વશ્રેષ્ઠ સમય છે)
દિવસના અન્ય શુભ મુહૂર્ત:
જો તમે દિવસ દરમિયાન કોઈ વિશેષ સંકલ્પ કે શુભ કાર્ય કરવા માંગતા હોવ, તો આ મુહૂર્તોનું ધ્યાન રાખી શકો છો:
-
અભિજીત મુહૂર્ત: સવારે 11:53 વાગ્યાથી બપોરે 12:49 વાગ્યા સુધી
-
વિજય મુહૂર્ત: બપોરે 02:40 વાગ્યાથી બપોરે 03:36 વાગ્યા સુધી
-
ગોધૂલિ મુહૂર્ત: સાંજે 07:18 વાગ્યાથી સાંજે 07:38 વાગ્યા સુધી
શિવ-વિષ્ણુની સંયુક્ત આરાધનાથી મળશે અક્ષય પુણ્ય
શિવ-વિષ્ણુની સંયુક્ત આરાધનાથી મળશે અક્ષય પુણ્યસામાન્ય રીતે લોકો શિવ અને વિષ્ણુની પૂજા અલગ-અલગ પદ્ધતિઓથી કરે છે, પરંતુ આ દુર્લભ અવસર બંનેના સમન્વયનો સંદેશ આપે છે.
-
શિવ જીની પૂજા: પ્રદોષ કાળમાં ભગવાન શિવનો ગંગાજળ, દૂધ, દહીં, મધ અને ઘીથી અભિષેક કરો. તેમને બીલીપત્ર, ધતૂરો અને ભાંગ અર્પણ કરો. શુક્ર પ્રદોષ હોવાને કારણે સફેદ રંગના ફૂલ અથવા સફેદ બરફીનો ભોગ લગાવવો અત્યંત શુભ રહેશે. આનાથી કુંડળીમાં શુક્ર ગ્રહ મજબૂત થાય છે અને ભૌતિક સુખ-સુવિધાઓ વધે છે.
-
વિષ્ણુ જીની પૂજા: આ પુરુષોત્તમ માસ હોવાથી, સવારના સમયે ભગવાન વિષ્ણુ અથવા તેમના અવતાર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની પૂજા કરો. તેમને પીળા ફૂલ, તુલસી પત્ર અને પીળા ફળ અર્પણ કરો. ‘ઓમ નમો ભગવતે વાસુદેવાય’ મંત્રનો જાપ કરો.
માન્યતા: આ દિવસે મહાદેવ અને વિષ્ણુ જીની સંયુક્ત આરાધના કરવાથી વ્યક્તિના જન્મ-જન્માંતરના પાપ ધોવાઈ જાય છે અને તેને જીવનના અંતમાં મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે.
અધિકમાસમાં દાનનું મહા-મહત્વ: શું દાન કરવું?
જ્યોતિષ શાસ્ત્રમાં માનવામાં આવ્યું છે કે સામાન્ય દિવસોની સરખામણીમાં અધિકમાસ (પુરુષોત્તમ માસ) માં કરવામાં આવેલા દાન-પુણ્યનું ફળ હજારો ગણું વધુ મળે છે. આજના દિવસે તમારી ક્ષમતા અનુસાર નીચેની વસ્તુઓનું દાન ચોક્કસ કરવું જોઈએ:
-
અન્ન અને જળ: ગરમીની ઋતુ હોવાથી મુસાફરો કે જરૂરિયાતમંદો માટે ઠંડા પાણી અને અનાજની વ્યવસ્થા કરો.
-
વસ્ત્ર દાન: કોઈ ગરીબ કે અસહાય વ્યક્તિને નવા અથવા સ્વચ્છ વસ્ત્રો ભેટ આપો.
-
ગૌસેવા: ગાયને લીલો ચારો ખવડાવો અથવા ગોળ-રોટલી આપો. સનાતન ધર્મમાં ગૌસેવાને સૌથી મોટું પુણ્ય માનવામાં આવ્યું છે.
-
પક્ષીઓ માટે વ્યવસ્થા: તમારા ઘરની છત કે બાલ્કનીમાં પક્ષીઓ માટે ચણ અને પાણીના કુંડા રાખો.
વ્રત દરમિયાન ભૂલથી પણ ન કરો આ ભૂલો
વ્રતનું ફળ ત્યારે જ પૂર્ણ મળે છે જ્યારે આપણે શારીરિક શુદ્ધતાની સાથે માનસિક શુદ્ધતા પણ જાળવી રાખીએ. આજના દિવસે આ વાતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
તામસિક ભોજનથી દૂરી: આજના દિવસે માંસ, મદિરા, લસણ અને ડુંગળીનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરો.
ક્રોધ અને વિવાદ: કોઈના પર ગુસ્સો ન કરો, ન તો કોઈની સાથે વાદ-વિવાદમાં ઉતરો. વાણીમાં મધુરતા રાખો.
નકારાત્મક વિચારો: મનમાં કોઈના પ્રત્યે ઈર્ષ્યા, દ્વેષ કે હીન ભાવના ન લાવો.
પૂજામાં વિલંબ: પ્રદોષ કાળનો સમય મર્યાદિત હોય છે, તેથી પૂજામાં નકામો વિલંબ કરવાનું ટાળો.
અસત્ય ભાષણ: જૂઠું બોલવાનું ટાળો અને પ્રામાણિકતાનો માર્ગ અપનાવો.
શુક્ર પ્રદોષ અને પુરુષોત્તમ માસનું આ મિલન આપણને શીખવે છે કે ઈશ્વર એક જ છે, બસ તેમના સ્વરૂપો અલગ છે. આજના દોડધામ ભરેલા જીવનમાં, જ્યાં આપણે અવારનવાર શાંતિ અને સંતોષની શોધમાં ભટકતા રહીએ છીએ, આવા વ્રત આપણને પોતાની જાત સાથે અને આપણા મૂળિયાં સાથે જોડાવાની તક આપે છે. સંયમ, નિયમ અને દાનશીલતા જ આ વ્રતનો અસલી આત્મા છે.
જો તમે આજે ઉપવાસ નથી પણ રાખી શકતા, તો પણ સાંજના સમયે ભગવાન શિવની સામે એક દીવો પ્રગટાવીને ‘ઓમ નમઃ શિવાય’ નો જાપ અને વિષ્ણુ જીનું સ્મરણ અચૂક કરો. તમારી શ્રદ્ધા જ ઈશ્વર માટે સૌથી મોટી ભેટ છે.
