૨૮ ઓગસ્ટથી એક્સિસ બેંકના ક્રેડિટ કાર્ડ પર DCC ફી ૩.૫% સુધી વધશે: જાણો નવા નિયમો
વિદેશ પ્રવાસ, વિદેશમાં અભ્યાસ અર્થે જનારા વિદ્યાર્થીઓ, બિઝનેસ ટ્રાવેલર્સ તેમજ ઘરે બેઠા આંતરરાષ્ટ્રીય વેબસાઇટ્સ પરથી ઓનલાઈન ખરીદી કરનારા ગ્રાહકો માટે મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. દેશની અગ્રણી ખાનગી બેંકો — Axis Bank અને Kotak Mahindra Bank એ ડાયનેમિક કરન્સી કન્વર્ઝન (Dynamic Currency Conversion – DCC) સેવાઓ પર લાગતા ચાર્જમાં મોટો વધારો કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે.
આ અગાઉ ICICI Bank પણ પોતાના ડેબિટ કાર્ડ્સ પર આ જ પ્રકારે ચાર્જ વધારી ચૂકી છે. આ ફેરફારો બાદ વિદેશમાં ભારતીય રૂપિયા (INR) માં પેમેન્ટ કરવાનો વિકલ્પ પસંદ કરવો ગ્રાહકો માટે અગાઉ કરતાં વધુ ખર્ચાળ બની જશે.
Axis, Kotak અને ICICI બેંકના નવા ચાર્જીસ અને સમયમર્યાદા
Axis Bank દ્વારા જાહેર કરાયેલી સુધારેલી ચાર્જ રચના અનુસાર, ૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ થી MyZone, Select, Privilege અને Neo જેવા લોકપ્રિય ક્રેડિટ કાર્ડ્સ પર DCC ચાર્જ હાલના ૧.૫ ટકાથી સીધો વધારીને ૩.૫ ટકા કરવામાં આવશે. જ્યારે કે બર્ગન્ડી સિરીઝના Magnus અને Magnus for Burgundy કાર્ડ પર આ ચાર્જ ૨ ટકા રહેશે. બેંકના ઓલિમ્પસ (Olympus) ક્રેડિટ કાર્ડ ધારકો માટે આ ચાર્જ ૧.૮ ટકા નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
બીજી બાજુ, Kotak Mahindra Bank ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ થી પોતાના તમામ ડેબિટ કાર્ડ્સ પર લાગતા DCC ચાર્જમાં આકરો વધારો અમલી બનાવી રહી છે. અત્યાર સુધી કોટક બેંકના ગ્રાહકો પાસેથી ૧ ટકા ચાર્જ સાથે GST વસૂલવામાં આવતો હતો, પરંતુ નવા નિયમ લાગુ થયા બાદ ગ્રાહકોએ ૩.૫ ટકા ચાર્જ અને સાથે GST ચૂકવવો પડશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, ICICI Bank એ પણ તાજેતરમાં પોતાના તમામ ડેબિટ કાર્ડ્સ માટે DCC ફી ૧ ટકાથી વધારીને ૩.૫ ટકા પ્લસ GST કરી દીધી છે.
શું છે ડાયનેમિક કરન્સી કન્વર્ઝન (DCC)?
ડાયનેમિક કરન્સી કન્વર્ઝન (DCC) એ આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્ડ નેટવર્ક દ્વારા આપવામાં આવતી એક એવી સુવિધા છે, જેમાં ગ્રાહક વિદેશી સ્ટોર કે પોઈન્ટ ઓફ સેલ (POS) મશીન પર ખરીદી કરતી વખતે અથવા વિદેશી પોર્ટલ પર ઓનલાઈન ચુકવણી કરતી વખતે સ્થાનિક ચલણ (જેમ કે ડોલર, પાઉન્ડ કે યુરો) ના બદલે ભારતીય રૂપિયા (INR) માં બિલ ચૂકવવાનું પસંદ કરી શકે છે.
સામાન્ય રીતે ગ્રાહકોને લાગે છે કે ભારતીય રૂપિયામાં બિલનો આંકડો જોઈને ચુકવણી કરવાથી વિનિમય દરમાં પારદર્શિતા રહે છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે જ્યારે તમે વિદેશમાં રૂપિયામાં પેમેન્ટ પસંદ કરો છો, ત્યારે કરન્સી કન્વર્ઝન વિદેશી વેપારી કે તેના પેમેન્ટ પ્રોસેસર દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આ દરમિયાન નક્કી કરાતો એક્સચેન્જ રેટ સામાન્ય બેંકિંગ ઇન્ટરબેંક રેટ કરતાં ઘણો ઊંચો હોય છે. આ સિવાય હવે ભારતીય બેંકો તેના પર ૩.૫ ટકા સુધીનો સ્વતંત્ર DCC ચાર્જ અને GST ઉમેરે છે, જેના કારણે બિલની કુલ રકમ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે.
બેંકોએ કેમ લીધો આ નિર્ણય?
જોકે બેંકો દ્વારા ચાર્જીસ વધારવા પાછળનું કોઈ ચોક્કસ સત્તાવાર કારણ દર્શાવવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ નાણાકીય નિષ્ણાતોના મતે વૈશ્વિક સ્તરે આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસિંગ ખર્ચ, ક્રોસ-બોર્ડર ફી અને નેટવર્ક ગેટવે ચાર્જીસ વધી રહ્યા છે.
સાથે જ, વિદેશી પ્રવાસ અને ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્રે કાર્ડ્સનો ઉપયોગ ખૂબ ઝડપથી વધી રહ્યો હોવાથી બેંકો આ વધારાની સેવાઓમાંથી પોતાની ફી-આવક (Fee Income) મજબૂત કરવા માંગે છે.
ગ્રાહકોએ વધારાના ચાર્જથી કેવી રીતે બચવું?
જો તમે વિદેશ પ્રવાસે જઈ રહ્યા છો અથવા નિયમિતપણે આંતરરાષ્ટ્રીય શોપિંગ કરો છો, તો ટ્રાન્ઝેક્શન કરતી વખતે ખાસ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે:
૧. સ્થાનિક ચલણ જ પસંદ કરો: જ્યારે પણ તમે વિદેશમાં POS મશીન પર સ્વાઇપ કરો અથવા ઓનલાઈન ચેકઆઉટ કરો, ત્યારે ભારતીય રૂપિયા (INR) ને બદલે તે દેશનું સ્થાનિક ચલણ (દા.ત. USD, EUR, GBP) જ પસંદ કરો. સ્થાનિક ચલણમાં પેમેન્ટ કરવાથી તમે આ આકરા DCC ચાર્જીસથી બચી શકશો.
૨. ફોરેક્સ માર્કઅપ ચેક કરો: કાર્ડનો ઉપયોગ કરતા પહેલાં તમારા ક્રેડિટ કે ડેબિટ કાર્ડ પર લાગતા સ્ટાન્ડર્ડ ‘ફોરેક્સ માર્કઅપ ફી’ વિશે જાણી લો.
૩. ફોરેક્સ કાર્ડનો ઉપયોગ: વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન ક્રેડિટ કે ડેબિટ કાર્ડને બદલે અગાઉથી લોડ કરેલા પ્રીપેડ ફોરેક્સ કાર્ડ (Forex Card) નો ઉપયોગ કરવો આર્થિક રીતે વધુ ફાયદાકારક સાબિત થાય છે.
