સોમાલિયામાં દરજી નોટો સીવતો હોય તેવો વીડિયો વાયરલ: શું આ ગરીબીની પરાકાષ્ઠા છે કે બીજું કંઈક? જાણો સત્ય
સોશિયલ મીડિયાના અલગ-અલગ પ્લેટફોર્મ પર એક વીડિયો ઝડપથી શેર કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ વીડિયોમાં એક વ્યક્તિ દરજીના સંચા પર કપડાંને બદલે જૂની અને ફાટેલી નોટોને સાંધતો જોવા મળે છે. વીડિયો સાથે એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે સોમાલિયામાં વર્ષ 1991 પછી નવી નોટો છપાઈ નથી, જેના કારણે ત્યાંના નાગરિકો મજબૂરીમાં આવી ફાટેલી નોટો સીવીને વાપરી રહ્યા છે. લોકો આ દ્રશ્યને સોમાલિયાની ભાંગી પડેલી અર્થવ્યવસ્થાનું પ્રતિક ગણાવી રહ્યા છે.
Fact Check: શું ખરેખર 1991 થી નવી નોટો છપાઈ નથી?
જ્યારે આ વાયરલ દાવાની તપાસ કરવામાં આવી ત્યારે જાણવા મળ્યું કે આ વાત આંશિક રીતે સાચી છે. વર્ષ 1991માં સોમાલિયામાં સિયાદ બર્રેની સરકાર પડી ભાંગી અને દેશમાં ભયાનક ગૃહયુદ્ધ છેડાયું હતું. તે સમયથી સોમાલિયાની સેન્ટ્રલ બેંકે સત્તાવાર રીતે નવી નોટો છાપવાનું બંધ કરી દીધું હતું. અત્યારે બજારમાં જે ‘સોમાલી શિલિંગ’ (Somali Shilling) જોવા મળે છે, તે કાં તો 1991 પહેલાની જૂની નોટો છે અથવા તો સ્થાનિક સશસ્ત્ર જૂથો દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે છપાવવામાં આવી છે.
પરિણામે, સોમાલિયામાં રોકડ નાણાંની સ્થિતિ ખરેખર ખૂબ જ ખરાબ છે અને મોટાભાગની નોટો અતિશય જૂની અને ફાટેલી હાલતમાં છે.
શું સોમાલિયામાં લોકો ખરેખર સીવેલી નોટો વાપરે છે?
વાયરલ વીડિયોમાં જે જોવાય છે તે દ્રશ્ય ભલે સાચું હોય, પણ તેની પાછળનો તર્ક થોડો ભ્રામક છે. હકીકત એ છે કે સોમાલિયા અત્યારે વિશ્વની સૌથી અદ્યતન ‘મોબાઇલ મની ઇકોનોમી’ (Mobile Money Economy) ધરાવતા દેશોમાંનો એક છે. સોમાલિયામાં ચલણી નોટોની અછત અને તેની ખરાબ હાલતને કારણે ત્યાંના લોકોએ ડિજિટલ પેમેન્ટનો રસ્તો અપનાવી લીધો છે.
⚡️🚨خياط صومالي يتحول من خياطه الملابس إلى مهنة جديده مختلفه كلياً .
حيث اصبح يتعامل الان مع إصلاح الشقوق في الاموال لأن البنك المركزي لا يطبع عملة جديدة نتيجة الانهيار الاقتصادي . pic.twitter.com/9pBFcNCbtc
— موسكو | 🇷🇺 MOSCOW NEWS (@M0SC0W0) April 6, 2026
આજે સોમાલિયામાં મોટા મોલથી લઈને નાની ચાની લારી સુધીના તમામ વ્યવહારો ZAAD, e-Dahab અને Sahal જેવી મોબાઇલ એપ દ્વારા થાય છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર, 2018 સુધીમાં સોમાલિયાના શહેરી વિસ્તારોમાં 80% થી વધુ લોકો ડિજિટલ મનીનો ઉપયોગ કરવા લાગ્યા હતા. તેથી, ત્યાંના લોકો વ્યવહાર માટે નોટો સીવવા પર નિર્ભર છે તે વાત સંપૂર્ણ સત્ય નથી.
તો પછી આ વીડિયોનું રહસ્ય શું છે?
નિષ્ણાતો અને સ્થાનિક રિપોર્ટ્સ મુજબ, સોમાલિયાના કેટલાક અત્યંત પછાત અને ગરીબ વિસ્તારોમાં નાની-મોટી ખરીદી માટે ક્યારેક આવી ફાટેલી નોટો ચલાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. પરંતુ, મોટાભાગે આવા વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર ધ્યાન ખેંચવા અથવા સોમાલિયાની કરન્સીની દયનીય સ્થિતિ દર્શાવવા માટે પ્રતિકાત્મક રીતે બનાવવામાં આવતા હોય છે.
