ગુજરાતનું SWAGAT મોડેલ અન્ય રાજ્યો માટે બન્યું માર્ગદર્શક ઉદાહરણ
ગુજરાત સરકાર દ્વારા અમલમાં મુકાયેલું SWAGAT પ્લેટફોર્મ પોતાના 22 વર્ષ પૂર્ણ કરી ચૂક્યું છે. આ વ્યવસ્થાએ રાજ્યના નાગરિકોમાં સરકાર પ્રત્યે વિશ્વાસ અને વિશ્વસનીયતા વધારી છે. વર્ષ 2003માં આ પહેલની શરૂઆત થઈ હતી. સમય જતાં આ પ્લેટફોર્મ લોકલક્ષી શાસનનું મહત્વપૂર્ણ સાધન બન્યું છે.
શરૂઆતથી આજ સુધી સતત વિકસતું માળખું
તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ શરૂ કરેલું SWAGAT આજે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં વધુ આધુનિક સ્વરૂપે કાર્યરત છે. ટેક્નોલોજી આધારિત પ્રક્રિયાઓને કારણે ફરિયાદોનું સંચાલન વધુ અસરકારક બન્યું છે. નાગરિકો હવે સીધી રીતે પોતાની રજૂઆત કરી શકે છે. આ વ્યવસ્થાએ શાસન અને જનતા વચ્ચેનું અંતર ઘટાડ્યુ છે.
ફરિયાદોના ઉકેલમાં નોંધપાત્ર સફળતા
છેલ્લા 22 વર્ષમાં SWAGAT પર પ્રાપ્ત થયેલી મોટા ભાગની અરજીઓનો હકારાત્મક નિકાલ થયો છે. 99 ટકાથી વધુ અરજીઓનું નિવારણ થવું એ સુશાસનની સ્પષ્ટ સાબિતી છે. આ પરિણામો પ્રશાસનની જવાબદારી અને કાર્યક્ષમતાને દર્શાવે છે. નાગરિકોને ન્યાય મળવાનો વિશ્વાસ મજબૂત થયો છે.
સમયસર ન્યાય માટે નવી ઓટો એસ્કેલેશન પદ્ધતિ
નાગરિકોની ફરિયાદો લાંબા સમય સુધી અટકી ન રહે તે માટે ડિસેમ્બર 2024થી નવી પદ્ધતિ અમલમાં મુકાઈ. આ વ્યવસ્થામાં જો સમયમર્યાદામાં કાર્યવાહી ન થાય તો અરજી આપમેળે ઉપરના અધિકારી સુધી પહોંચે છે. પરિણામે જવાબદારી નિશ્ચિત થાય છે. ફરિયાદ કોઈ પણ સ્તરે અટકતી નથી.
પાયલોટ પ્રયોગથી રાજ્યવ્યાપી અમલ
આ નવી પદ્ધતિનો પ્રારંભ પાટણ અને ખેડા જિલ્લામાં પરીક્ષણ રૂપે કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યાં નોંધાયેલી હજારો અરજીઓમાંથી મોટાભાગનો સમયસર નિકાલ થયો હતો. આ સફળતા બાદ સમગ્ર રાજ્યમાં તેનો અમલ કરવામાં આવ્યો. નાગરિકોને ઝડપી પરિણામ મળવાનું શરૂ થયું છે.
અરજીથી નિકાલ સુધી સતત માહિતી વ્યવસ્થા
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ અરજદારોને દરેક તબક્કે જાણકારી આપવામાં આવે છે. અરજી નોંધણીથી અંતિમ નિર્ણય સુધીની માહિતી સંદેશા મારફતે મળે છે. જો કોઈ અરજદાર અસંતોષ અનુભવે તો ફરી રજૂઆત કરવાની તક મળે છે. આ પ્રક્રિયા પારદર્શકતા વધારતી છે.
મુખ્યમંત્રી કાર્યાલયનું સઘન મોનિટરિંગ
SWAGAT હેઠળ આવતી તમામ અરજીઓ પર મુખ્યમંત્રી કાર્યાલય દ્વારા નજર રાખવામાં આવે છે. ફરિયાદોના ઉકેલ માટે ખાસ મોનિટરિંગ વ્યવસ્થા વિકસાવવામાં આવી છે. અધિકારીઓની કામગીરીનું મૂલ્યાંકન પણ કરવામાં આવે છે. આથી પ્રશાસનમાં કાર્યક્ષમતા વધે છે.
ડેટાના આધારે નીતિગત નિર્ણયોની અમલવારી
ફરિયાદોના સ્વરૂપ અને આવર્તનના આધારે વિવિધ નીતિગત ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. ખેડૂત, જમીન, શિક્ષણ અને પોલીસ સંબંધિત મુદ્દાઓમાં સુધારાઓ થયા છે. SWAGAT માત્ર ફરિયાદ નિવારણ પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું. તે શાસન સુધારણાનું સાધન બન્યું છે.
ગ્રામ્ય વિસ્તારના પ્રશ્નોનું અસરકારક નિરાકરણ
પોરબંદર જિલ્લાના એક ગામમાં વર્ષોથી ચાલતી સમસ્યા SWAGAT મારફતે ઉકેલાઈ. લાંબા સમયથી બ્રિજના અભાવે ખેડૂતોને મુશ્કેલી હતી. સરકારના હસ્તક્ષેપથી નવી સુવિધાઓ મંજૂર થઈ. અનેક પરિવારોને સીધો લાભ મળ્યો છે.
અન્ય રાજ્યો માટે પ્રેરણારૂપ મોડેલ
છેલ્લા વર્ષોમાં અનેક રાજ્યોના અધિકારીઓએ SWAGAT યુનિટની મુલાકાત લીધી છે. કેન્દ્ર સરકારના અધિકારીઓ પણ આ વ્યવસ્થાથી પ્રભાવિત થયા છે. ઘણા રાજ્યો આ મોડેલ અપનાવવાની તૈયારીમાં છે. ગુજરાતનું આ મોડેલ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખ મેળવી રહ્યું છે.
