“અમેરિકાને સ્વિસ ઝટકો”: ઈરાન યુદ્ધ વચ્ચે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડે અમેરિકી લશ્કરી વિમાનો માટે હવાઈ ક્ષેત્ર કર્યું બંધ

સ્વિસ સરકારે યુએસ એરફોર્સને મંજૂરી નકારી; માનવતાવાદી ફ્લાઇટ્સ માટે જ રસ્તો ખુલ્લો.

૧૫ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ વૈશ્વિક રાજકારણના મંચ પર એક ચોંકાવનારો વળાંક આવ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધમાં અમેરિકાને તેના જ જૂના સાથી અને વિશ્વના સૌથી શાંતિપ્રિય ગણાતા દેશ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ તરફથી મોટો ઝટકો મળ્યો છે. પોતાની દાયકાઓ જૂની ‘તટસ્થતાની નીતિ’ (Policy of Neutrality) ને વળગી રહીને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડે અમેરિકી લશ્કરી વિમાનો માટે પોતાનું આકાશ બંધ કરી દીધું છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધને આજે ત્રીજું અઠવાડિયું શરૂ થઈ રહ્યું છે ત્યારે યુરોપના હૃદય સમાન ગણાતા દેશ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડે એક આશ્ચર્યજનક નિર્ણય લીધો છે. સ્વિસ સરકારે શનિવારે (૧૪ માર્ચ) મોડી રાત્રે જાહેરાત કરી હતી કે તે અમેરિકાના લશ્કરી અને જાસૂસી વિમાનોને પોતાના હવાઈ ક્ષેત્ર (Airspace) નો ઉપયોગ કરવા દેશે નહીં. સ્વિટ્ઝર્લેન્ડનો આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકી સૈન્ય ઈરાન પર હુમલા તેજ કરવા માટે યુરોપિયન દેશોના હવાઈ માર્ગોનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.

જાસૂસી વિમાનોને મંજૂરી નકારી, ટ્રાન્સપોર્ટને છૂટ

સ્વિસ ફેડરલ કાઉન્સિલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ૧૫ માર્ચે સ્વિસ હવાઈ ક્ષેત્રમાંથી પસાર થવા ઈચ્છતા બે અમેરિકી જાસૂસી વિમાનો (Spy Planes) ની વિનંતી ફગાવી દેવામાં આવી છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ ફ્લાઇટ્સ સીધી રીતે ઈરાન સામેના યુદ્ધ અભિયાન સાથે જોડાયેલી હતી. જોકે, સરકારે માનવતાવાદી અભિગમ દાખવીને ૧૫ માર્ચે બે ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ અને ૧૭ માર્ચે એક મેન્ટેનન્સ ફ્લાઇટને મંજૂરી આપી છે, જે શસ્ત્રો કે હુમલાખોર સામગ્રી સાથે જોડાયેલી નથી.

Today the Swiss government discussed military overflight requests from the US. Citing the law of neutrality, the Federal Council rejected two requests made in connection with the war in Iran. It decided to permit three flights. Details in DE/FR/IT: https://t.co/Dps46MlpBG

— Swiss Federal Government (@SwissGov) March 14, 2026

ટ્રમ્પનો મોટો ખુલાસો: ઈરાન સાથેની દુશ્મની વચ્ચે અમેરિકાએ નક્કી કરી દીધી લક્ષ્મણ રેખા

પાકિસ્તાન સાથેની મિત્રતા પર તુર્કિએનું ખુલ્લું સમર્થન: ભારત માટે શું છે સંદેશ?

કેમ લીધો સ્વિટ્ઝર્લેન્ડે આ નિર્ણય?

સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ વર્ષોથી આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદોમાં ‘તટસ્થ’ (Neutral) રહેવાની નીતિ ધરાવે છે. સ્વિસ સરકારના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે, “અમારી નીતિ કોઈ પણ દેશના સૈન્ય સંઘર્ષમાં પક્ષકાર બનવાની નથી. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધમાં સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ કોઈ પણ પ્રકારની લશ્કરી મદદ પૂરી પાડી શકે નહીં.” જોકે, ઘાયલોને લઈ જતી એમ્બ્યુલન્સ ફ્લાઇટ્સ અને રાહત સામગ્રી લઈ જતા વિમાનો માટે સ્વિસ આકાશ હંમેશા ખુલ્લું રહેશે.

યુદ્ધની ભયાનકતા અને વૈશ્વિક અસર

નોંધનીય છે કે ૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાએ ઈરાન પર કરેલા સંયુક્ત હુમલા બાદ શરૂ થયેલા આ યુદ્ધમાં અત્યાર સુધીમાં ૨,૦૦૦ થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. ઈરાનના તેલના કેન્દ્ર ‘ખાર્ગ ટાપુ’ પરના હુમલા બાદ સ્થિતિ વણસી છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વિશ્વના દેશોને દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા માટે નૌકાદળ મોકલવા અપીલ કરી છે, પરંતુ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના આ તાજેતરના નિર્ણયે પશ્ચિમી દેશોના ગઠબંધનમાં એક નાની તિરાડ પાડી હોવાનું મનાય છે.

શું થશે અસર?

સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના આ પ્રતિબંધને કારણે અમેરિકી વાયુસેનાએ હવે લાંબો રસ્તો કાપવો પડશે અથવા અન્ય યુરોપિયન દેશો પર નિર્ભર રહેવું પડશે. આનાથી અમેરિકાની લોજિસ્ટિક્સ ક્ષમતા અને ઇંધણના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. બીજી તરફ, રશિયા અને ચીન જેવા દેશો સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના આ પગલાને ટેકો આપી રહ્યા છે, જે અમેરિકા માટે રાજદ્વારી સ્તરે ચિંતાનો વિષય છે.

સ્વિટ્ઝર્લેન્ડનો આ નિર્ણય સાબિત કરે છે કે ભલે અમેરિકા વિશ્વની મહાસત્તા હોય, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને દેશોની સ્વાયત્તતા હજુ પણ મહત્વ ધરાવે છે. જેમ જેમ યુદ્ધ લંબાતું જાય છે, તેમ તેમ અન્ય યુરોપિયન દેશો પણ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના માર્ગે ચાલે છે કે કેમ તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.