ભૂલથી પણ મિસ ના કરતા આ અપડેટ: ટાટા સન્સના આ મોટા ફેરફારથી બદલાઈ જશે આખું કોર્પોરેટ જગત!
ટાટા ગ્રૂપની હોલ્ડિંગ કંપની ટાટા સન્સને લઈને કોર્પોરેટ જગતમાં ફરી એકવાર મોટો હલચલ મચી ગઈ છે. ટાટા ટ્રસ્ટ્સે ટાટા સન્સના બોર્ડને ગ્રૂપની હોલ્ડિંગ કંપનીમાં બે ઓપરેટિંગ કંપનીઓને મર્જ કરવાનો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવ મોકલ્યો છે. આ આખી કવાયત પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કંપનીના રેગ્યુલેટરી સ્ટેટસને બદલવાનો અને તેને કોઈપણ ભોગે એક અનલિસ્ટેડ પ્રાઇવેટ કંપની તરીકે જ જાળવી રાખવાનો છે. ટ્રસ્ટ્સ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નિવેદન અનુસાર, સોમવારે મોકલવામાં આવેલા આ પ્રસ્તાવમાં ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સિસ્ટમ્સ સોલ્યુશન્સ અને ટાટા કન્સલ્ટિંગ એન્જિનિયર્સનું ટાટા સન્સમાં વિલય (Merger) કરવાની વાત કરવામાં આવી છે. આ પ્લાનની વિગતો આપવા માટે ટ્રસ્ટ્સ દ્વારા એક ખાસ મીડિયા બ્રીફિંગ પણ કરવામાં આવી હતી, જેમાં ટાટા સન્સની સંભવિત લિસ્ટિંગના વિકલ્પ તરીકે આ નવા ફોર્મ્યુલાને રજૂ કરવામાં આવ્યું છે.
વ્યૂહાત્મક પુનર્ગઠન (Strategic Reorganization) અને ટ્રસ્ટ્સનો મોટો દાવ
ટાટા સન્સમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવતા ટાટા ટ્રસ્ટ્સ દ્વારા લેવાયેલું આ વ્યૂહાત્મક પુનર્ગઠનનું પગલું અનેક નવી શક્યીતાઓ અને સવાલો ઊભા કરે છે. આ સમગ્ર યોજનાના કેન્દ્રમાં ટાટા સન્સને લિસ્ટિંગમાંથી બચાવીને એક અનલિસ્ટેડ કંપની તરીકે જાળવી રાખવાનો સ્પષ્ટ ઇરાદો રહેલો છે.
હાલમાં આ મુદ્દે ટાટા સન્સનું બોર્ડ અને તેના સૌથી મોટા શેરહોલ્ડર—ટાટા ટ્રસ્ટ્સ (જેમની પાસે આ કંપનીમાં 66% જેટલો મોટો હિસ્સો છે)—આમને-સામને આવી ગયા છે. જ્યાં એક તરફ કંપનીનું બોર્ડ શેરબજારમાં લિસ્ટિંગ કરવાના પક્ષમાં છે, તો બીજી તરફ ટાટા ટ્રસ્ટ્સનું બોર્ડ આ પગલાનો સખત વિરોધ કરી રહ્યું છે. આ વિવાદ હવે ટાટા ગ્રૂપની અંદર ચર્ચાનું મુખ્ય કેન્દ્ર બન્યો છે.
RBI ના કડક નિયમો અને NBFC કેટેગરીમાંથી બહાર નીકળવાનો પ્લાન
આ સમગ્ર વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિમાં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના નિયમો સૌથી મોટું કારણ છે. ગત 12 સપ્ટેમ્બરના રોજ RBIએ ટાટા સન્સની રજિસ્ટ્રેશન સર્ટિફિકેટ (CoR) સરેન્ડર કરવાની અરજીને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધી હતી અને તેને ‘અપર લેયર’માં આવતી એનબીએફસી (NBFC) માટેના તમામ નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે, વર્ષ 2024માં ટાટા સન્સે પોતાનું મોટાભાગનું દેવું ચૂકવી દીધા બાદ રજિસ્ટ્રેશન પાછું સોંપવા માટે RBIમાં અરજી કરી હતી. આરબીઆઈના નિયમો મુજબ 1 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની એસેટ્સ ધરાવતી એનબીએફસી ‘અપર લેયર’ કેટેગરીમાં ગણાય છે.
આ ઘટનાક્રમ પર ચાંપતી નજર રાખતા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ટાટા ટ્રસ્ટ્સનું આ નવું પગલું સીધી રીતે ટાટા સન્સના બોર્ડને એ સમજાવવાનો પ્રયાસ છે કે કોઈપણ ભોગે કંપનીનું લિસ્ટિંગ ટાળવું જોઈએ.
આ રીઓર્ગેનાઈઝેશનથી ટાટા ગ્રૂપને શું ફાયદો થશે?
ટાટા સન્સમાં 66% માલિકી હક ધરાવતા ટ્રસ્ટ્સે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પ્રસ્તાવિત પુનર્ગઠનથી કંપની પાસે પૂરતી ઓપરેટિંગ ઇનકમ (સંચાલન આવક) પેદા થશે, જેના કારણે તે નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સ કંપની (NBFC) ના મુખ્ય બિઝનેસ ક્રાઇટેરિયામાંથી સત્તાવાર રીતે બહાર થઈ જશે. આ ઉપરાંત, ગ્રૂપની અન્ય કંપનીઓમાં રોકાણનું પ્રમાણ ઘટવાથી તે ‘કોર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કંપની’ (CIC) ની વ્યાખ્યામાંથી પણ મુક્ત થઈ જશે.
ટ્રસ્ટ્સના નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, “ટાટા ટ્રસ્ટ્સ દ્રઢપણે માને છે કે પ્રસ્તાવિત રીઓર્ગેનાઈઝેશન અને નિયમોનું પાલન કરવા માટેનું આ એક્શન પ્લાન અંતે ટાટા ગ્રૂપ અને તેના તમામ હિસ્સેદારો (Stakeholders) ના હિતમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ સાબિત થશે.”
હોલ્ડિંગ કંપનીમાંથી ઓપરેટિંગ કંપની બનવાની દિશામાં મોટું પગલું
આખા મામલાનું સૌથી રસપ્રદ પાસું એ છે કે આ નવા સ્ટ્રક્ચરના અમલ બાદ પરંપરાગત ‘હોલ્ડિંગ કંપની’ ગણાતી ટાટા સન્સ હવે સીધી રીતે એક ‘ઓપરેટિંગ કંપની’ બની જશે. હવે એ ખૂબ જોવા માટે રસપ્રદ રહેશે કે ટાટા સન્સનું બોર્ડ તેના આ સૌથી મોટા શેરહોલ્ડર (ટાટા ટ્રસ્ટ્સ) ના આ પ્રસ્તાવ પર શું વલણ અપનાવે છે.
આખો મામલો એટલા માટે પણ સંવેદનશીલ છે કે હાલમાં જ ગ્રૂપમાં ઉત્તરાધિકાર (Succession) ને લઈને પણ આંતરિક ખેંચતાણ ચાલી રહી છે. આ પ્રસ્તાવને અંતે ટાટા સન્સની વાર્ષિક સામાન્ય સભા (AGM) માંથી મંજૂરી મેળવવી પડશે. આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે એ પણ જોવાનું રહે છે કે AGMમાં એન. ચંદ્રશેખરનને ટાટા સન્સના ચેરમેન તરીકે ફરીથી નિયુક્ત કરવાના મુદ્દા પર તેની શું અસર પડે છે.
