ભારતની બે પડોશી સરહદો પર સુરક્ષા મજબૂત: પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ બોર્ડર પર કેટલું ફેન્સિંગ પૂર્ણ થયું? સંસદમાં મળી કિલોમીટરવાર માહિતી
ભારતની બે પડોશી સરહદો, ભારત-પાકિસ્તાન (India-Pakistan) અને ભારત-બાંગ્લાદેશ (India-Bangladesh) પર સુરક્ષા વધારવાના પ્રયાસોમાં કેન્દ્ર સરકારે સંસદમાં મહત્વની માહિતી રજૂ કરી છે. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે સંસદમાં જણાવ્યું કે પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ સાથેની ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પર મોટા ભાગે વાડ બાંધવાનું (Fencing) કામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે અને બાકીના ભાગમાં કામ ઝડપથી ચાલી રહ્યું છે.
આ જાહેરાત રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના સંદર્ભમાં અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે આ સરહદો પર વાડનું નિર્માણ ઘૂસણખોરી, સરહદ પારથી થતી તસ્કરી અને અન્ય ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને રોકવા માટે એક નિર્ણાયક પગલું છે.
ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ: 93.25% કામ પૂર્ણ
કેન્દ્રીય મંત્રી દ્વારા આપવામાં આવેલા આંકડાઓ મુજબ, ભારત-પાકિસ્તાનની કુલ સરહદ લંબાઈ પૈકી 93.25% હિસ્સા પર વાડ બાંધવાનું કામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે. આનો અર્થ એ છે કે પાકિસ્તાન સાથેની લગભગ તમામ સંવેદનશીલ સરહદો હવે વાડથી સુરક્ષિત થઈ ગઈ છે.
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ (International Border – IB) અને નિયંત્રણ રેખા (Line of Control – LoC) સંરક્ષણની દૃષ્ટિએ હંમેશા પડકારરૂપ રહી છે. ખાસ કરીને પંજાબ, રાજસ્થાન અને ગુજરાત જેવા રાજ્યોમાંથી પસાર થતી આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ પર ઘૂસણખોરી અને ડ્રગ્સની તસ્કરીને રોકવા માટે આ વાડ અત્યંત આવશ્યક છે. બાકી રહેલા 6.75% ભાગમાં મોટા ભાગે એવા વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં જમીનની પ્રકૃતિ (દા.ત., નદીના પટ, ભેખડો, અથવા દુર્ગમ પહાડી વિસ્તારો)ને કારણે વાડ બાંધવાનું કામ મુશ્કેલ છે, અથવા તો જ્યાં ‘લેસર વાડ’ (Laser Fence) જેવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. સરકારનું લક્ષ્ય છે કે આ બાકીના ભાગોને પણ ટૂંક સમયમાં અત્યાધુનિક સુરક્ષા પ્રણાલીઓથી સજ્જ કરવામાં આવે.
ભારત-બાંગ્લાદેશ સરહદ: 79.08% હિસ્સો વાડથી ઘેરાયો
બીજી તરફ, પૂર્વીય સરહદ પર, ભારત-બાંગ્લાદેશની સરહદના 79.08% હિસ્સા પર વાડ બાંધવાનું કામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે. બાંગ્લાદેશ સાથેની સરહદ પશ્ચિમ બંગાળ, આસામ, મેઘાલય, ત્રિપુરા અને મિઝોરમ જેવા રાજ્યોમાંથી પસાર થાય છે અને તે મુખ્યત્વે ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર (Illegal Migration) અને ગાયોની તસ્કરી માટે સંવેદનશીલ ગણાય છે.
સરકારે સ્વીકાર્યું છે કે બાંગ્લાદેશ સરહદ પર કામની ગતિ ધીમી રહી છે, જેનું મુખ્ય કારણ નદીઓના પટ, ગાઢ જંગલો, અને સરહદના કેટલાક વિસ્તારોમાં જમીન સંપાદન (Land Acquisition) સંબંધિત મુદ્દાઓ છે. જોકે, બાકી રહેલા લગભગ 20.92% ભાગ પર અત્યાધુનિક વાડ બનાવવા અને નદીઓના માર્ગો પર સ્માર્ટ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. બાંગ્લાદેશ સરહદ પરની વાડ ઘૂસણખોરીને રોકવા અને વસ્તી વિષયક ફેરફારોને નિયંત્રિત કરવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે.
ટેકનોલોજીનો વધતો ઉપયોગ: ‘સ્માર્ટ ફેન્સિંગ’
સંસદમાં સરકારે એ વાત પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો કે હવે માત્ર કાંટાળી વાડ જ નહીં, પરંતુ ‘કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઇન્ટિગ્રેટેડ બોર્ડર મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (CIBMS)’ જેવી ટેકનોલોજીનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ સિસ્ટમમાં જમીન અને પાણી પરના અવરોધો, થર્મલ ઇમેજર્સ, નાઇટ વિઝન કેમેરા, સેન્સર અને રડાર જેવી અત્યાધુનિક દેખરેખ પ્રણાલીઓનો સમાવેશ થાય છે, જે વાડના અભાવવાળા વિસ્તારોમાં પણ 24 કલાક સુરક્ષા પ્રદાન કરે છે.
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે પ્રતિબદ્ધતા
કેન્દ્રીય મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સરહદ પર વાડ બાંધવાના કામનો મુખ્ય હેતુ “રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવાનો અને સરહદ પારથી થતા પડકારોને અસરકારક રીતે પહોંચી વળવાનો” છે. સરકારે બાકી રહેલા વિસ્તારોમાં વાડનું કામ ઝડપથી પૂર્ણ કરવા માટે સંસાધનો ફાળવ્યા છે અને સુરક્ષા દળો સાથે સંકલન સાધીને કામગીરીને વેગ આપ્યો છે. આ પ્રયાસો ભારતની સરહદોને વધુ અભેદ્ય બનાવવામાં મદદ કરશે, જેનાથી દેશની આંતરિક સુરક્ષા અને સ્થિરતા જળવાઈ રહેશે.
આ માહિતી દર્શાવે છે કે સરકાર સરહદ વ્યવસ્થાપનને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી રહી છે અને સરહદો પરની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને માત્ર ભૌતિક વાડ દ્વારા જ નહીં, પરંતુ અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી દ્વારા પણ મજબૂત બનાવી રહી છે.
