5થી વધુ સ્પામ કોલ કર્યા તો સિમ બ્લોક અને 1 વર્ષનો પ્રતિબંધ! જાણો TRAIની નવી ગાઈડલાઈન
ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ છેતરપિંડીભર્યા અને સ્પામ કોલ્સને રોકવા માટે કડક પગલાં લીધાં છે. આ નવા નિયમો હેઠળ, ટેલિકોમ કંપનીઓ (જેમ કે Jio, Airtel અને Vi) માટે હવે સ્પામ કોલ્સ અને છેતરપિંડીભર્યા સંદેશાઓ મોકલનારાઓ સામે સીધા અને કડક પગલાં લેવા ફરજિયાત છે.
હવે ગ્રાહકોએ દરેક ખોટા કે પરેશાન કરનાર નંબરની ફરિયાદ કરવા માટે અલગથી મથામણ નહીં કરવી પડે, કારણ કે કંપનીઓનું સિસ્ટમ ખુદ જ આવા કૉલરની ઓળખ કરીને તેમના પર કાર્યવાહી કરશે. ચાલો જાણીએ TRAI ના આ નવા નિયમોની દરેક મોટી વાત અને તેના શું અર્થ છે.
1. ટેલિકોમ કંપનીઓએ સ્પામ કોલ્સ સામે સીધા પગલાં લેવા પડશે
TRAIની નવીનતમ માર્ગદર્શિકા અનુસાર, Jio, Airtel અને Vi જેવી મોટી ટેલિકોમ કંપનીઓએ તેમના નેટવર્ક પર સ્પામ કોલ્સ રોકવા માટે સક્રિયપણે પગલાં લેવા પડશે. જો કોઈ કંપનીની AI-આધારિત કોલર ID સિસ્ટમ અથવા મશીન લર્નિંગ ટૂલ્સ એવું શોધી કાઢે કે કોઈ નંબર સતત સ્પામ અથવા છેતરપિંડીભર્યા કોલ્સ કરી રહ્યો છે, તો તેની સામે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. આ કાર્યવાહી એ બાબત પર નિર્ભર રહેશે નહીં કે ગ્રાહકે તે નંબર સામે કોઈ ચોક્કસ ફરિયાદ નોંધાવી છે કે નહીં.
2. માત્ર 2 કલાકની અંદર આપવી પડશે માહિતી
નવા નિયમો હેઠળ સમય મર્યાદા (Timeline) ખૂબ જ કડક કરી દેવામાં આવી છે:
શંકા હોવા પર રિપોર્ટિંગ: જો કોઈ ટેલિકોમ ઓપરેટરના AI સિસ્ટમે કોઈ કૉલને સસ્પેક્ટેડ સ્પામ તરીકે ચિહ્નિત (Mark) કર્યો છે, તો તેણે તે ઓપરેટર સાથે માહિતી શેર કરવી પડશે જેના નેટવર્કથી તે કૉલ શરૂ થયો હતો.
સમય મર્યાદા: આ માહિતી કૉલની ઓળખ થયાના બે કલાકની અંદર શેર કરવી પડશે.
3. 24 કલાકની અંદર થશે કૉલરની ઓળખ
ઓરિજિનેટિંગ એક્સેસ પ્રોવાઇડર્સ (OAP) ને માર્ક કરેલો કૉલ મળવાના એક વર્કિંગ ડે (24 કલાક) ની અંદર તે નંબર અથવા કૉલ કરનારના યુનિક KYC આઈડેન્ટિફાયરનો પતા લગાવવો પડશે. આ પછી આ માહિતી અન્ય ટેલિકોમ ઓપરેટરો સાથે પણ શેર કરવામાં આવશે જેથી તેઓ એ તપાસ કરી શકે કે છેલ્લા 10 દિવસમાં તે શંકાસ્પદ સ્પૈમર સાથે જોડાયેલા કોઈ અન્ય કનેક્શન તો સક્રિય નથી.
4. પાંચથી વધુ સ્પામ કોલ્સ કરવા બદલ કડક કાર્યવાહી
જો તપાસમાં જણાય કે કોઈ મોકલનાર (sender) દ્વારા છેલ્લા 10 દિવસમાં કરવામાં આવેલા પાંચ કે તેથી વધુ કોલ્સ ‘સ્પામ’ તરીકે ઓળખાયા છે, તો તમામ સંબંધિત ઓપરેટરો કડક પગલાં લેશે:
પહેલીવાર નિયમ તૂટવા પર: AI સિસ્ટમની મદદથી પહેલીવાર ભૂલ પકડાઈ જવા પર, સેન્ડરના તમામ ટેલિકોમ રિસોર્સ (આઉટગોઇંગ કૉલ્સ અને અન્ય સર્વિસ સહિત) 15 દિવસ માટે બંધ કરી દેવામાં આવશે.
ફરીથી નિયમ તોડવા પર (1 વર્ષની પાબંદી): જો કોઈ ફરીથી આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિમાં સંડોવાયેલું પાયું જાય, તો તેના તમામ ટેલિકોમ રિસોર્સ—જેમાં PRI/SIP ટ્રંક અને સિમ કાર્ડ સામેલ છે—તેમને તમામ એક્સેસ પ્રોવાઇડર્સ દ્વારા ખાતરીપૂર્વક પૂરા 1 વર્ષ માટે ડિસકનેક્ટ કરી દેવામાં આવશે.
5. 1 વર્ષ સુધી નહીં મળે નવું સિમ કાર્ડ
નવા નિયમો અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ અથવા એજન્સી વારંવાર સ્પैम કે નકલી કૉલ્સ કરતી પકડાય છે, તો ટેલિકોમ કંપનીઓએ તેમને 1 વર્ષ માટે બ્લેકલિસ્ટ કરવા પડશે.
આ એક વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન કોઈ પણ ટેલિકોમ કંપની તે વ્યક્તિને કોઈ નવું સિમ કાર્ડ કે કનેક્શન જારી કરશે નહીં. જો કે, તેમની પાસે મોજૂદ જૂનો નંબર બંધ નહીં થાય, પરંતુ તે નંબરથી કોઈને પણ ફોન કે આઉટગોઇંગ કૉલ કરી શકાશે નહીં. તે નંબર માત્ર કટોકટી (Emergency) સેવાઓ પર કૉલ કરવા માટે જ ચાલુ રાખવામાં આવશે.
6. સ્પામર્સ માટે ફરીથી KYC (Re-KYC)
છેતરપિંડીભર્યા અથવા સ્પામ કોલ્સ કરવામાં સંડોવાયેલા વપરાશકર્તાઓ માટે ટેલિકોમ કંપનીઓએ હવે ‘રી-કેવાયસી’ (Re-KYC) પ્રક્રિયા કરવી ફરજિયાત રહેશે. વધુમાં, નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓના સિમ કનેક્શન તાત્કાલિક અસરથી બ્લોક કરવામાં આવશે અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં પોલીસ તથા કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સમક્ષ સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવવામાં આવશે.
7. યુઝર્સ પોતાની જરૂરિયાત મુજબ લગાવી શકશે ફિલ્ટર
સામાન્ય ગ્રાહકોની સુવિધા માટે, નિયમોમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે Truecaller અથવા અન્ય થર્ડ-પાર્ટી કોલર ID એપ્સ સરકાર અથવા સત્તાવાળાઓ દ્વારા અધિકૃત નંબર શ્રેણીઓને (જેમ કે ‘160’ થી શરૂ થતા સત્તાવાર અને વ્યાવસાયિક નંબરો) મનસ્વી રીતે ‘ઓટો-બ્લોક’ અથવા ‘સ્પામ’ તરીકે ટેગ કરી શકશે નહીં.
જો કે, ગ્રાહકોને તેમના ફોન પર કોઈપણ અજાણ્યા નંબર કે કોલને તેમની પોતાની જરૂરિયાત અને પસંદગી મુજબ વ્યક્તિગત રીતે બ્લોક અથવા ફિલ્ટર કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર રહેશે.
